Kadının Nafaka Hakkı: Evin Geçimi Kimin Sorumluluğunda?

İslam hukukuna göre evin geçimini sağlamak kocanın görevidir. Nafaka adı verilen bu yükümlülük eşin yiyecek, giyecek, mesken ve örfen gerekli diğer ihtiyaçlarını kapsar. Kadın zengin olsa, çalışsa veya kendi geliri bulunsa bile bu hak düşmez. Evlenmemiş kızın nafakası babasına, muhtaç annenin nafakası ise imkânı olan çocuklarına aittir; yani İslam, kadının hayatının hiçbir döneminde geçim yükünü tek başına onun omzuna bırakmaz.

Nafakanın Dayanağı

Bakara Suresi’nin 233. ayetinde annelerin yiyeceği ve giyeceğinin örfe uygun olarak çocuğun babasına ait olduğu bildirilir. Talâk Suresi’nde “Eli geniş olan, genişliğine göre nafaka versin; rızkı dar olan da Allah’ın kendisine verdiğinden harcasın. Allah kimseye verdiğinden fazlasını yüklemez” buyrulur (65/7). Nisâ Suresi’nin 34. ayetinde erkeğin aile içindeki sorumluluğu, mallarından harcama yapmasıyla ilişkilendirilir.

Peygamberimiz (s.a.s.) Veda Hutbesi’nde “Onların örfe uygun yiyecek ve giyeceklerini sağlamak sizin üzerinize borçtur” buyurmuştur (Müslim, Hac 147). Bir sahabi kadının koca üzerindeki hakkını sorduğunda da şöyle cevap vermiştir: “Yediğinden ona da yedirmen, giydiğinden ona da giydirmen, yüzüne vurmaman, onu kötülememen ve küstüğünde evden uzaklaştırmamandır” (Ebû Dâvûd, Nikâh 41).

Nafaka Neleri Kapsar?

• Yiyecek ve içecek: Ailenin sosyal seviyesine ve kocanın gelirine uygun gıda.
• Giyecek: Mevsime ve örfe uygun kıyafet.
• Mesken: Kadının can, mal ve mahremiyet güvenliğinin sağlandığı bağımsız bir konut. Fakihler, kadının rızası yoksa kocanın akrabalarıyla aynı evde oturmaya zorlanamayacağını belirtmişlerdir.
• Sağlık ve temizlik giderleri: Günümüz âlimleri tedavi masraflarını da nafaka kapsamında değerlendirir.
• Örfen gerekli diğer ihtiyaçlar: Ev eşyası, imkân varsa ev işlerinde yardım gibi.

Ölçü “maruf”, yani bölgenin örfüne ve kocanın imkânına göre makul olandır. Ne israf ne de cimrilik uygundur.

Cimri Koca ve Hind Hadisi

Ebû Süfyân’ın eşi Hind, Peygamberimize gelerek kocasının cimri olduğunu, kendisine ve çocuğuna yetecek kadar vermediğini, ondan habersiz malından almasının günah olup olmadığını sordu. Resûlullah (s.a.s.) “Sana ve çocuğuna yetecek kadarını örfe uygun şekilde al” buyurdu (Buhârî, Nafakât 9; Müslim, Akdiye 7). Bu hadis, nafakanın bir lütuf değil, kadının hakkı olduğunu açıkça gösterir.

Aileye Harcamak Sadakadır

Peygamberimiz, kişinin Allah rızasını gözeterek ailesine yaptığı harcamanın sadaka olduğunu (Buhârî, Îmân 41; Müslim, Zekât 48), hatta harcanan dinarların en faziletlisinin aile için harcanan olduğunu bildirmiştir (Müslim, Zekât 38). “Kişiye günah olarak, geçimini üstlendiği kimseleri ihmal etmesi yeter” hadisi de (Ebû Dâvûd, Zekât 45) sorumluluğun ciddiyetini ortaya koyar.

Boşanma ve Vefat Durumunda

Boşanan kadın iddet süresince nafaka ve mesken hakkına sahiptir (Talâk 65/6). Hamile ise doğuma kadar nafakası devam eder; çocuğu emzirirse bunun karşılığını da isteyebilir. Çocukların nafakası ise her durumda babaya aittir. İddet bittikten sonra kadının geçimi, kendi imkânı yoksa babası, oğlu veya kardeşi gibi yakınlarına düşer.

Sık Sorulan Sorular

Çalışan kadının nafaka hakkı düşer mi?

Düşmez. Kadının geliri kendisine aittir. Eşlerin anlaşarak giderleri paylaşması mümkündür; ancak bu gönüllülük esasına dayanır.

Koca eşine harçlık vermek zorunda mı?

Temel ihtiyaçların karşılanması farzdır. Bunun ötesinde eşin kişisel harcamaları için imkân ölçüsünde pay ayırmak, iyi geçinme emrinin ve güzel ahlakın gereğidir.

Geçim sıkıntısı çeken koca günahkâr olur mu?

Elinden geleni yapan ve imkânı ölçüsünde harcayan kişi sorumlu olmaz; Allah kimseye gücünün üstünde yük yüklemez (Talâk 65/7). Sorumluluk, imkânı olduğu hâlde ihmal edende doğar.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/233); Talâk Suresi (65/6-7); Nisâ Suresi (4/34); Müslim, Hac 147; Ebû Dâvûd, Nikâh 41; Buhârî, Nafakât 9; Müslim, Akdiye 7; Müslim, Zekât 38; Ebû Dâvûd, Zekât 45