Kandil Günü Oruç Tutulur mu? Hangi Kandilde Oruç Sünnettir?
Kandil günlerinde oruç tutmak sünnet mi? Regaib, Miraç ve Berat kandillerinde oruçla ilgili rivayetleri, eyyâm-ı bîd ve pazartesi-perşembe oruçlarını açıklıyoruz.
Kandil günlerinde nafile oruç tutmak caizdir ve sevaptır; ancak Regaib, Miraç veya Berat kandiline özel olarak oruç tutmanın sünnet olduğunu gösteren sahih bir hadis yoktur. Berat gecesinin ertesi günü oruç tutmayı bildiren rivayet çok zayıftır. Buna karşılık kandil günü pazartesi veya perşembeye denk gelirse ya da Berat’ta olduğu gibi kamerî ayın on üç, on dört ve on beşine (eyyâm-ı bîd) rastlarsa, o günlerin sahih hadislerle sabit olan faziletine dayanarak oruç tutmak sünnete uygun olur.
Kandil Günleri ve Oruç Hakkındaki Rivayetler
Berat Kandili
Hz. Ali’den nakledilen bir rivayette Peygamberimizin “Şaban’ın yarısı gecesi olunca gecesini namazla geçirin, gündüzünü oruçla değerlendirin” buyurduğu aktarılır (İbn Mâce, İkâme 191). Ancak bu rivayetin senedinde hadis uydurmakla itham edilen İbn Ebû Sebre adlı bir ravi bulunduğu için hadis âlimleri onu çok zayıf, hatta bazıları uydurma kabul etmiştir. Bu sebeple Berat günü orucunu bu rivayete dayandırmak doğru değildir.
Bununla birlikte Şaban’ın on beşi, her kamerî ayın ortasındaki üç beyaz günden biridir. Peygamber Efendimiz, her aydan üç gün oruç tutmayı teşvik etmiş, bunu bütün yılı oruçlu geçirmeye denk saymıştır (Buhârî, Savm 56; Müslim, Sıyâm 181-182). Ebû Zer’e hitaben de ayın on üç, on dört ve on beşinde oruç tutmasını tavsiye etmiştir (Tirmizî, Savm 54; Nesâî, Sıyâm 84). Ayrıca Peygamberimizin Şaban’da çokça oruç tuttuğu sahihtir (Buhârî, Savm 52). Dolayısıyla Berat günü, eyyâm-ı bîd ve Şaban orucu niyetiyle tutulabilir.
Regaib Kandili
Regaib, Recep’in ilk cuma gecesi olduğu için gündüzü cumaya denk gelir. Peygamberimiz, cuma gününü tek başına oruç için seçmeyi, öncesinde veya sonrasında bir gün eklenmedikçe yasaklamıştır (Buhârî, Savm 63; Müslim, Sıyâm 146-148). Bu yüzden Regaib niyetiyle sadece cuma günü oruç tutmak yerine, perşembe gününü de ekleyerek iki gün tutmak veya sadece perşembe günü tutmak daha uygundur. Perşembe orucu zaten sünnettir.
Miraç Kandili
Miraç gününe özel oruç tutmayı bildiren rivayetler uydurmadır. Recep’in yirmi yedinci gününde oruç tutanın altmış aylık oruç sevabı alacağı şeklindeki sözler hadis âlimlerince sahih kabul edilmemiştir. Dileyen kişi, o gün pazartesi veya perşembeye denk geliyorsa bu niyetle veya genel nafile niyetiyle oruç tutabilir.
Sahih Hadislerle Sabit Nafile Oruçlar
Kandil günlerine özel oruç yerine, sünnetle sabit nafile oruçlara yönelmek daha isabetlidir:
- Pazartesi ve perşembe: Amellerin arz edildiği günlerdir; Peygamberimiz amelinin oruçlu iken arz edilmesini sevdiğini bildirmiştir (Tirmizî, Savm 44).
- Eyyâm-ı bîd: Her kamerî ayın on üç, on dört ve on beşinci günleri.
- Dâvûd orucu: Bir gün tutup bir gün ara vermek; nafile oruçların en faziletlisi (Buhârî, Savm 59; Müslim, Sıyâm 181).
- Şaban orucu: Ramazan’dan sonra Peygamberimizin en çok oruç tuttuğu ay.
- Haram aylarda oruç: Recep’in de içinde bulunduğu haram aylarda oruç tutmanın teşvik edildiğine dair bir rivayet vardır (Ebû Dâvûd, Savm 55); ancak senedi hakkında tartışma bulunmaktadır.
Niyet Nasıl Yapılmalı?
Kandil gününe denk gelen bir oruç için niyet ederken, sahih bir dayanağa bağlamak daha doğrudur. Örneğin “Allah rızası için yarınki perşembe orucunu tutmaya” veya “Allah rızası için eyyâm-ı bîd orucunu tutmaya” niyet etmek. Nafile oruç için niyet gece yapılabileceği gibi, yeme-içme ve orucu bozan bir şey yapılmamışsa ertesi gün öğleye yakın bir vakte kadar da yapılabilir. Hanefi mezhebine göre nafile orucun niyet vakti, dahve-i kübrâ denilen şer’î gündüzün yarısından öncedir.
Kaza Borcu Olanlar
Ramazan orucundan kaza borcu olanlar, kandil günlerini kaza için değerlendirebilir. Hanefilere göre kaza ile nafileye birlikte niyet edildiğinde oruç kaza sayılır. Farz borcu ödemek, nafile sevabından önce gelir. Kandil gününü kazaya ayırmak, hem borcu ödemek hem de o güne manevi bir anlam katmak için güzel bir yoldur.
Ölçülü Olmak
Nafile oruç, sağlığa zarar vermeyecek ve kişinin sorumluluklarını aksatmayacak ölçüde tutulmalıdır. Hamile ve emziren kadınlar, kronik hastalığı olanlar ve yaşlılar nafile oruç konusunda doktorlarına danışmalıdır. Evli bir kadının, eşi evdeyken nafile oruç tutması için onun rızasını alması da sünnette öğretilen bir adaptır (Buhârî, Nikâh 84; Müslim, Zekât 84).
Günlük Hayata Yansıtmak
Kandil günlerinde oruç tutmak isteyen kişinin bu isteği, aslında güzel bir manevi arayışın ifadesidir. Bu arayışı sahih sünnetle buluşturmak, hem sevabı güvence altına alır hem de uydurma rivayetlerin yayılmasının önüne geçer. Pazartesi, perşembe ve eyyâm-ı bîd oruçlarını üç aylar boyunca düzenli hâle getiren kişi, Ramazan’a hem bedenen hem de ruhen hazırlanmış olur.
Sık Sorulan Sorular
Berat Kandili günü oruç tutmak sünnet midir?
Berat’a özel oruç rivayeti çok zayıftır. Ancak bu gün eyyâm-ı bîd içinde olduğu ve Şaban’da oruç tutmak sünnet olduğu için bu niyetlerle oruç tutulabilir.
Regaib günü oruç tutarken cuma orucu yasağına dikkat etmeli miyim?
Evet. Cuma gününü tek başına oruç için seçmemek gerekir. Perşembe veya cumartesi ile birlikte tutmak sünnete uygundur.
Kandil orucunda sahur şart mı?
Sahur orucun geçerlilik şartı değildir, ancak sünnettir ve bereketlidir (Buhârî, Savm 20; Müslim, Sıyâm 45).
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: İbn Mâce, İkâme 191; Buhârî, Savm 20, 52, 56, 59, 63; Müslim, Sıyâm 45, 146-148, 181-182; Tirmizî, Savm 44, 54; Nesâî, Sıyâm 84; Ebû Dâvûd, Savm 55; Buhârî, Nikâh 84; Müslim, Zekât 84; İbn Receb el-Hanbelî, Letâifü'l-maârif; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- İbn Mâce, İkâme 191
- Buhârî, Savm 20, 52, 56, 59, 63; Müslim, Sıyâm 45, 146-148, 181-182
- Tirmizî, Savm 44, 54; Nesâî, Sıyâm 84
- Ebû Dâvûd, Savm 55
- Buhârî, Nikâh 84; Müslim, Zekât 84
- İbn Receb el-Hanbelî, Letâifü'l-maârif
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal
İlgili Yazılar
Mübarek ZamanlarMuharrem Orucu Nasıl Tutulur? Kaç Gün ve Hangi Günler Faziletli?
Muharrem orucu kaç gün tutulur, hangi günler daha faziletlidir, niyet nasıl yapılır? Ramazan'dan sonra en faziletli oruç sayılan…
Mübarek ZamanlarEyyâm-ı Biyz Orucu Nedir? Her Ay Üç Gün Oruç Tutmanın Fazileti
Hicrî ayların 13, 14 ve 15. günlerinde tutulan eyyâm-ı biyz orucu nedir, fazileti hangi hadislere dayanır, günleri nasıl…
Mübarek ZamanlarRecep Ayı Orucu Kaç Gün Tutulur? Hükmü ve Sahih Rivayetler
Recep ayında oruç tutmanın belirli bir gün sayısı var mıdır? Sahih rivayetleri, zayıf nakilleri ve Recep orucunda dengeli…
Mübarek ZamanlarKandil Gecesi Barışmak: Dargınlıkları Bitirmek İçin Rehber
Kandil geceleri, dargınlıkları bitirip gönülleri arındırmak için güzel bir fırsattır. Küslüğün hükmünü ve barışmanın pratik yollarını anlatıyoruz.
Mübarek ZamanlarŞevval Orucu Nedir? Altı Gün Orucu Ne Zaman ve Nasıl Tutulur?
Şevval ayında tutulan altı günlük orucun fazileti, ne zaman başladığı, peş peşe tutulup tutulmayacağı ve kaza orucuyla birlikte…
Mübarek ZamanlarBerat Kandili Nedir? Şaban’ın On Beşinci Gecesinin Anlamı
Berat Kandili, Şaban ayının on beşinci gecesidir. Berat kelimesinin anlamını, bu gecenin fazileti hakkındaki rivayetleri ve nasıl ihya…