Kur’an’da İnfak Kavramı: Neyi, Kime ve Nasıl İnfak Etmeliyiz?

İnfak, Allah’ın verdiği rızıktan O’nun rızasını gözeterek başkaları için harcamaktır. Zekât ve fitre gibi zorunlu ödemeleri de, gönüllü sadaka ve her türlü hayrı da kapsayan geniş bir kavramdır. Kur’an müttakileri tanıtırken imandan ve namazdan hemen sonra infakı sayar: “Onlar gayba inanırlar, namazı dosdoğru kılarlar ve kendilerine rızık olarak verdiğimizden infak ederler” (Bakara Suresi, 2/3).

İnfak kelimesinin anlamı

İnfak, “nefeka” kökünden gelir; bir şeyin tükenmesi, elden çıkması demektir. Aynı kökten gelen “nafaka” aile için yapılan harcamadır. Kelimenin bir başka akrabası olan “nefak”, iki ağzı olan tünel anlamına gelir. Bazı dil âlimleri bu ilişkiden hareketle infakı, malın bir kapıdan girip öbür kapıdan ihtiyaç sahibine akması olarak yorumlamışlardır. Mal elde biriktikçe değil, aktıkça bereketlenir.

Ayetteki “rızık olarak verdiğimizden” ifadesi iki incelik taşır. Birincisi, malın asıl sahibi Allah’tır; insan emanetçidir. İkincisi, rızık yalnız para değildir. Bilgi, zaman, tecrübe, güler yüz ve sağlık da rızıktır ve hepsinden infak edilebilir.

Neyi infak etmeliyiz?

• İhtiyaç fazlasını: “Sana neyi infak edeceklerini soruyorlar. De ki: İhtiyaçtan artanı (afv)” (Bakara Suresi, 2/219).
• İyisini ve temizini: “Kazandıklarınızın iyilerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan infak edin. Kendinizin göz yummadan alamayacağınız kötü şeyleri vermeye kalkmayın” (Bakara Suresi, 2/267).
• Sevdiğimiz şeylerden: “Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe iyiliğe (birr) asla eremezsiniz” (Âl-i İmrân Suresi, 3/92). Bu ayet inince Ebû Talha’nın en sevdiği bahçesini bağışladığı rivayet edilir (Buhârî, Zekât 44; Müslim, Zekât 42).

Kime infak edilir?

Kur’an öncelik sırasını da verir: “Hayır olarak ne harcarsanız anne baba, yakınlar, yetimler, yoksullar ve yolda kalmışlar içindir” (Bakara Suresi, 2/215). İnfak en yakından başlar. Aile fertlerine yapılan harcama da Allah rızası gözetildiğinde sadaka hükmündedir (Buhârî, Îmân 41; Müslim, Zekât 48). Kur’an ayrıca iffetinden dolayı istemeyen, tanımayanın zengin sandığı yoksullara dikkat çeker ve onların yüzlerinden tanınacağını söyler (Bakara Suresi, 2/273). Bu ayet, infak edene ihtiyaç sahibini arayıp bulma sorumluluğu yükler.

İnfakın adabı

1. Başa kakmamak ve incitmemek: “Güzel bir söz ve bağışlama, peşinden eziyet gelen sadakadan daha hayırlıdır” (Bakara Suresi, 2/263). Başa kakılan sadaka, üzerindeki toprağı sağanağın alıp götürdüğü kaya gibidir (2/264).
2. Gösterişten uzak durmak: Gizli vermek daha hayırlıdır; teşvik amacıyla açıktan vermek de güzeldir (Bakara Suresi, 2/271).
3. Dengeyi korumak: “Onlar harcadıklarında ne israf ederler ne de cimrilik; ikisi arasında orta bir yol tutarlar” (Furkân Suresi, 25/67). “Elini boynuna bağlama, büsbütün de açma” (İsrâ Suresi, 17/29).
4. Bollukta ve darlıkta sürdürmek: Müttakiler her iki hâlde de verirler (Âl-i İmrân Suresi, 3/134). Az da olsa devamlı olan infak kalbi diri tutar.
5. Ertelememek: “Birinize ölüm gelip de ‘Rabbim, beni kısa bir süre ertelesen de sadaka versem’ demeden önce size verdiğimiz rızıktan infak edin” (Münâfikûn Suresi, 63/10).

İnfakın karşılığı

Bakara Suresi’ndeki (2/261) temsil meşhurdur: Allah yolunda harcayanların durumu, yedi başak veren ve her başağında yüz tane bulunan bir tohum gibidir. Sebe’ Suresi (34/39) de “Siz ne infak ederseniz Allah onun yerine başkasını verir” vaadini taşır. Bu karşılık bazen mal, bazen sağlık, huzur, evlat hayrı veya ahiret sevabı olarak gelir. İnfakın belki en büyük kazancı ise insanın kendi nefsine karşı kazandığı zaferdir: “Kim nefsinin cimriliğinden korunursa işte onlar kurtuluşa erenlerdir” (Haşr Suresi, 59/9).

Aynı ayet Medineli Ensar’ı, kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile muhacir kardeşlerini kendilerine tercih etmeleri sebebiyle över. Buna îsâr denir ve infakın zirvesidir.

İnfak etmemenin tehlikesi

Kur’an infak emrinin hemen ardından “Kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmayın” buyurur (Bakara Suresi, 2/195). Müfessirlerin bir kısmı bu tehlikeyi, infakı terk edip mala gömülmek olarak açıklamıştır. Paylaşmayan toplumlarda uçurum büyür, güven azalır; servet “yalnız zenginler arasında dolaşan bir devlet” hâline gelir (Haşr Suresi, 59/7). Altın ve gümüşü biriktirip Allah yolunda harcamayanlar için de ağır bir uyarı vardır (Tevbe Suresi, 9/34).

İnfakın toplumsal bir yönü de vardır. Kur’an yoksulu doyurmaya teşvik etmemeyi dini yalanlamanın belirtileri arasında sayar (Mâûn Suresi, 107/1-3). Yani mümin yalnız kendi verdiğiyle yetinmez; çevresini de hayra yönlendirir, yardımlaşmanın kurumsallaşmasına katkı sağlar. Vakıf geleneği bu anlayışın tarihteki en güzel meyvesidir.

Sık Sorulan Sorular

İnfak ile zekât arasındaki fark nedir?

Zekât, belirli şartları taşıyan Müslümanın malından belirli oranda vermesi farz olan ibadettir. İnfak ise zekâtı da içine alan genel kavramdır; nafile sadakalar, vakıf, borç erteleme, hatta bilgi paylaşımı infak kapsamına girer.

Maddi durumum kısıtlı, nasıl infak edebilirim?

Hz. Peygamber yarım hurmayla bile olsa sadaka vermeyi, onu da bulamayanın güzel bir söz söylemesini öğütlemiştir (Buhârî, Zekât 10; Müslim, Zekât 67). Zaman ayırmak, bir işe yardım etmek, tebessüm etmek de sadakadır.

Yaptığım yardımı sosyal medyada paylaşmam doğru mu?

Niyet belirleyicidir. Başkalarını teşvik amacıyla ve yardım alanı incitmeden paylaşmak caiz olabilir; ancak ihtiyaç sahibinin yüzünü ve kimliğini teşhir etmek onu incitmek anlamına gelir ve Bakara 264. ayetteki uyarının kapsamına girebilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/3, 195, 215, 219, 261-264, 267, 271, 273); Âl-i İmrân Suresi (3/92, 134); Tevbe Suresi (9/34); İsrâ Suresi (17/29); Furkân Suresi (25/67); Sebe' Suresi (34/39); Haşr Suresi (59/7, 9); Münâfikûn Suresi (63/10); Buhârî, Zekât 44; Müslim, Zekât 42; Buhârî, Îmân 41; Müslim, Zekât 48; Buhârî, Zekât 10; Müslim, Zekât 67