Mest Üzerine Mesh Nasıl Yapılır? Şartları ve Süresi Nedir?

Mest üzerine mesh, abdestli olarak giyilmiş mestlerin üzerini, abdest alırken ayakları yıkamak yerine ıslak elle bir kere sıvazlamaktır. Mukim (yolcu olmayan) kimse için süresi bir gün bir gece (24 saat), yolcu için üç gün üç gecedir (72 saat). Süre, mestin giyildiği andan değil, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu andan itibaren başlar.

Meshin dindeki yeri

Mest üzerine mesh, Hz. Peygamber’in uygulamasıyla sabit bir kolaylıktır. Muğîre b. Şu’be (r.a.) bir yolculukta Resûlullah’a abdest suyu dökerken mestlerini çıkarmak için eğildiğini, Efendimizin “Bırak onları, ben onları ayaklarım temizken giydim” buyurup mestlerinin üzerine meshettiğini anlatır (Buhârî, Vudû 48; Müslim, Tahâret 79). Meshe dair rivayetler o kadar çok sahabeden gelmiştir ki Ehl-i Sünnet âlimleri bu ruhsatı kabul etmeyi itikadî bir alamet saymışlardır. Hz. Ali’den nakledilen rivayette süre de açıkça bildirilmiştir: yolcu için üç gün üç gece, mukim için bir gün bir gece (Müslim, Tahâret 85).

Mestin taşıması gereken şartlar

• Ayakları topuklarla birlikte tamamen örtmelidir.
• Ayakta bağsız durabilecek ve kendisiyle normal biçimde yol yürünebilecek sağlamlıkta olmalıdır.
• Dışarıdan suyu hemen içine geçirmemelidir.
• Her birinde, ayağın küçük parmağıyla üç parmak sığacak kadar yırtık bulunmamalıdır.
• Mestler, ayaklar yıkanmış ve abdest tamamlanmış halde giyilmiş olmalıdır.

Bu nitelikleri taşıyan deri çizmeler, potinler ve benzeri ayakkabılar da mest hükmündedir. Ancak üzerine mesh edilen ayakkabıyla namaz kılınacaksa altının temiz olması gerekir.

Mesh adım adım nasıl yapılır?

1. Normal şekilde abdest alınır; sıra ayaklara gelince eller yeni suyla ıslatılır.
2. Sağ elin parmakları sağ mestin, sol elin parmakları sol mestin ayak parmak uçlarına gelen kısmına konur.
3. Parmaklar açık halde, ayak ucundan bileğe doğru bir kere çekilir.
4. Farz olan, her mestin üst yüzünde elin üç parmağı genişliğinde bir alanın ıslanmasıdır. Mestin altına, topuğuna veya yanlarına mesh yapılmaz.

Hz. Ali’nin şu sözü meshin akılla değil nasla sabit olduğunu güzelce özetler: “Din kişisel görüşe göre olsaydı mestin altını meshetmek üstünü meshetmekten daha uygun olurdu. Ama ben Resûlullah’ı mestlerinin üstüne meshederken gördüm” (Ebû Dâvûd, Tahâret 63).

Süre nasıl hesaplanır?

Bir örnek verelim: Sabah namazı için saat 06.00’da abdest alıp mest giyen mukim bir kişinin abdesti öğlen 13.00’te bozulmuş olsun. Mesh süresi 13.00’te başlar ve ertesi gün 13.00’e kadar devam eder. Bu süre içinde her abdestte ayaklar yıkanmaz, mestlere meshedilir. Süre dolduğunda kişi abdestli ise yalnızca mestleri çıkarıp ayaklarını yıkaması yeterlidir; abdestsiz ise tam abdest alır.

Mukim iken meshe başlayıp 24 saat dolmadan yolculuğa çıkan kimse süresini 72 saate tamamlar. Yolcu iken mukim olan ise 24 saati doldurmuşsa mestlerini çıkarır, doldurmamışsa 24 saate tamamlar.

Meshi bozan durumlar

• Abdesti bozan her şey meshi de bozar; yeni abdestte tekrar meshedilir.
• Mesh süresinin dolması.
• Mestin ayaktan çıkması veya ayağın büyük kısmının mestin konç kısmına kadar çıkması.
• Mestin içine su girip bir ayağın yarıdan fazlasının ıslanması.
• Guslü gerektiren bir halin meydana gelmesi; gusülde mestlere meshedilmez, ayaklar yıkanır.

Kimler için büyük kolaylık?

Soğuk iklimlerde yaşayanlar, iş yerinde ayak yıkama imkânı kısıtlı olanlar, yaşlılar, eğilmekte güçlük çekenler ve uzun yolculuk yapanlar için mest, namazı vaktinde kılmayı kolaylaştıran önemli bir ruhsattır. Bu kolaylıktan yararlanmak takvaya aykırı değildir; aksine Allah’ın verdiği ruhsatı kabul etmek de kulluğun bir parçasıdır. Mâide Suresi’nin abdest ayetinin sonunda “Allah size güçlük çıkarmak istemez, fakat sizi tertemiz kılmak ister” buyrulması (5/6) bu anlayışın temelidir.

Sık yapılan hatalar

Mest kullananların en çok yanıldığı noktalar şunlardır: Süreyi mestin giyildiği andan başlatmak (doğrusu, ilk abdest bozulma anıdır); süre dolunca abdestli olduğu halde bütün abdesti yenilemek gerektiğini sanmak (yalnız ayakları yıkamak yeterlidir); mestin altını ve topuğunu da meshetmeye çalışmak; elin tamamı yerine tek parmakla, yeterli alanı ıslatmadan meshetmek; yırtılmış mesti kullanmaya devam etmek. Bir diğer hata da, önce ayakları yıkayıp mesti giydikten sonra abdestin kalanını tamamlamaktır. Hanefi mezhebinde bu durumda da, abdest bozulmadan önce tam abdest gerçekleşmiş olduğu için mesh caizdir; yine de tartışmadan çıkmak için abdesti bitirdikten sonra mest giymek en uygunudur. Mestin temizliğine de dikkat edilmeli, namaz kılınacak mestle tuvalet gibi necaset bulaşabilecek yerlere basılmamalı, basılmışsa altı silinip temizlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Mestin üzerine ayakkabı giyip çıkarmak meshi bozar mı?

Hayır. Mest ayakta kaldığı sürece üzerine giyilen ayakkabının çıkarılması meshi etkilemez. Meshi bozan, mestin kendisinin ayaktan çıkmasıdır.

Mesti teyemmümle giyen kişi mesh yapabilir mi?

Hayır. Mestin, su ile alınmış tam bir abdest üzerine giyilmiş olması şarttır. Teyemmümlü iken giyilen mestlere, su bulunduğunda mesh yapılmaz; ayaklar yıkanır.

Bir mesti çıkardım, diğerine mesh devam eder mi?

Etmez. Mestlerden biri çıkınca mesh bozulur; diğeri de çıkarılır ve iki ayak birlikte yıkanır. Bir ayağı yıkayıp diğerine mesh etmek caiz değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Mâide Suresi (5/6); Buhârî, Vudû 48; Müslim, Tahâret 79, 85; Ebû Dâvûd, Tahâret 63; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mesh" maddesi