Özür Sahibinin Abdesti: İdrar Kaçıran Kişi Nasıl Namaz Kılar?

Özür sahibi, abdesti bozan bir hali bir namaz vakti boyunca abdest alıp namaz kılacak kadar bile kesilmeyen kimsedir. İdrar kaçırma, sürekli yellenme, durmayan burun kanaması, yaradan devamlı akıntı gelmesi veya kadınlardaki istihaze (özür) kanı bunun örnekleridir. Böyle bir kimse her namaz vakti girince bir kere abdest alır; o vakit içinde özrü devam etse bile abdestli sayılır ve dilediği kadar farz, vacip, nafile namaz kılar, Kur’an okur. Vaktin çıkmasıyla abdesti bozulur.

Hükmün dayanağı

Fâtıma bint Ebî Hubeyş (r.anhâ), Hz. Peygamber’e gelerek kanamasının hiç kesilmediğini, namazı bırakıp bırakmayacağını sormuştur. Resûlullah (s.a.s.) bunun âdet kanı değil bir damar kanaması olduğunu bildirmiş, âdet günleri kadar namazı bırakmasını, sonra yıkanıp namaz kılmasını ve her namaz için abdest almasını söylemiştir (Buhârî, Vudû 63; Müslim, Hayz 62). Fakihler bu hadisi, sürekli abdest bozan bütün durumlar için ölçü kabul etmişlerdir. Genel ilke de açıktır: “Allah dinde size hiçbir güçlük yüklemedi” (Hac Suresi, 22/78).

Kimler özür sahibi sayılır?

Hanefi mezhebine göre özrün hükmen sabit olması için üç aşama vardır:

1. Başlangıç şartı: Özür, tam bir namaz vakti boyunca abdest alıp o vaktin farzını kılacak kadar kesilmemelidir. Örneğin öğle vaktinin başından ikindiye kadar akıntı, temiz bir abdest ve namaza fırsat vermeyecek biçimde sürmüşse kişi özürlü kabul edilir.
2. Devam şartı: Sonraki her namaz vaktinde özrün en az bir kere görülmesi yeterlidir. Artık kesintisiz sürmesi aranmaz.
3. Sona erme: Bir namaz vakti baştan sona hiç özür görülmeden geçerse kişi özürlü olmaktan çıkar.

Arada bir damlama olan, fakat vakit içinde abdest alıp namaz kılacak kadar temiz zaman bulan kimse özürlü sayılmaz; o temiz aralığı kollayarak namazını kılar.

Özür sahibi nasıl abdest alır ve namaz kılar?

• Namaz vakti girdikten sonra abdest alır. Vakit girmeden alınan abdest, Hanefi mezhebindeki tercih edilen görüşe göre yeni vaktin girmesiyle değil, mevcut vaktin çıkmasıyla bozulur; pratikte her vakit için yeni abdest almak esastır.
• Bu abdest, özür sebebiyle bozulmaz. Ancak özrü dışında abdesti bozan başka bir şey meydana gelirse (örneğin idrar kaçıran kişinin burnu kanarsa) abdest bozulur.
• Özrü mümkün olduğunca azaltacak tedbirleri almak gerekir: ped, bez veya sargı kullanmak, oturarak kılındığında akıntı kesiliyorsa namazı oturarak kılmak gibi.
• Elbiseye bulaşan necaset, yıkandığında namaz bitmeden tekrar bulaşacaksa yıkanması şart değildir. Temiz kalması mümkünse yıkanır veya temiz bir bez konur.

Şafii mezhebine göre

Şafii mezhebinde özür sahibi, her farz namaz için ayrı abdest alır. Abdestten önce bölgeyi temizleyip bez veya pedle kapatır, abdest aldıktan sonra fazla gecikmeden namaza durur. Bir abdestle bir farz ve dilediği kadar nafile kılabilir. Kaza namazı kılacaksa her farz için yeniden abdest alması gerekir.

Tedavi imkânı varsa

İdrar kaçırma, kronik bağırsak rahatsızlıkları veya düzensiz kanamalar çoğu zaman tedavi edilebilir sağlık sorunlarıdır. Dinimiz tedavi olmayı teşvik eder; bu sebeple özür halinin bir hekime danışılması hem sağlık hem ibadet huzuru açısından önemlidir. Tedavi süresince kişi ruhsattan yararlanmaya devam eder. Yaşlılıkta ortaya çıkan bu tür sıkıntılar, namazı terk etmek için bir sebep değildir; aksine dinin gösterdiği kolaylık sayesinde ibadetin son nefese kadar sürdürülebilmesi mümkündür.

Camiye gitmek ve imamlık

Özür sahibi kimse, etrafı kirletme ihtimali yoksa camiye gidebilir, cemaate katılabilir. Ancak özür sahibi, özürlü olmayanlara imamlık yapamaz; kendisi gibi özürlü olanlara imam olabilir. Tavaf da namaz gibi abdest gerektirdiğinden, hac ve umrede özür sahibi aynı esaslara göre her vakit için abdest alarak tavafını yapar.

Vesvese ile gerçek özrü ayırmak

Bazı kimseler, abdestten sonra damla geldiği hissine kapılarak kendilerini özürlü zanneder. Özür hükmü ancak gerçekten ve sürekli bir akıntı varsa söz konusudur. His ve şüphe ile hüküm verilmez. Erkeklerin tuvaletten sonra kısa bir süre bekleyip, hafifçe öksürerek veya birkaç adım atarak idrar yolunun boşaldığından emin olmaları (istibra) çoğu zaman bu tereddüdü giderir. Bundan sonra gelen vehimlere itibar edilmez.

Sık Sorulan Sorular

Özür sahibiyim; öğle abdestimle ikindiyi kılabilir miyim?

Hanefi mezhebine göre kılamazsınız; öğle vaktinin çıkmasıyla abdestiniz bozulmuş olur, ikindi için yeniden abdest alırsınız. Bunun bir istisnası güneş doğduktan sonra alınan abdesttir: araya bir farz namaz vaktinin çıkışı girmediğinden, bu abdestle öğle namazı kılınabilir.

Ameliyat sonrası idrar sondası veya kolostomi torbası taşıyan kişi nasıl namaz kılar?

Bu kişiler özür sahibi hükmündedir. Her namaz vakti için abdest alır, torbayı mümkünse boşaltıp temizler ve namazlarını kılarlar. Torbanın üzerlerinde bulunması namaza engel değildir; çünkü bundan kaçınma imkânları yoktur.

Sürekli gaz şikâyetim var ama bazen yarım saat rahat ediyorum, özürlü müyüm?

Bir namaz vakti içinde abdest alıp farzı kılacak kadar kesintisiz temiz bir süre bulabiliyorsanız özür sahibi sayılmazsınız. Namazınızı o rahat aralıkta kılmaya çalışırsınız. Hiçbir vakitte böyle bir aralık bulamıyorsanız özür hükümleri geçerli olur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Hac Suresi (22/78); Buhârî, Vudû 63; Müslim, Hayz 62; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I; Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar, "Özür sahibi"