🕌 Namaz Rehberi · Farz (2 rekât) + müekked sünnet (2 rekât)
Sabah Namazı Nasıl Kılınır?
Sabah namazı iki rekât sünnet ve iki rekât farz olmak üzere dört rekâttır. Günün en sessiz saatinde kılındığı için hem uyanmak hem de vaktinde…
Özet tablo
| Hükmü | Farz (2 rekât) + müekked sünnet (2 rekât) |
|---|---|
| Rekât yapısı | 2 rekât sünnet + 2 rekât farz |
| Vakti | Tan yerinin ağarmasından güneş doğana kadar |
| Yaklaşık süre | 7 dakika |
| Adım sayısı | 18 adım |
Niyet
نَوَيْتُ أَنْ أُصَلِّيَ فَرْضَ صَلَاةِ الْفَجْرِ
Okunuşu: Neveytü en usalliye farda salâti’l-fecr
Türkçesi: Niyet ettim Allah rızası için sabah namazının farzını kılmaya; yöneldim kıbleye.
Niyet esasen kalbin kararıdır; dille söylemek onu pekiştirmek içindir. Arapça söyleyemeyen kişi Türkçe niyet eder, namazı sahih olur.
Bu namaz hakkında bilinmesi gerekenler
Sabah namazının vakti fecr-i sâdık denilen ufuktaki beyazlığın enlemesine yayılmasıyla başlar ve güneşin ilk kenarı görünene kadar sürer. Güneş doğarken namaz kılınmaz; bu sebeple uyanıldığında güneş doğmuşsa namaz kaza edilir. Vakti dar olduğu için sünneti ile farzı arasında uzun sohbet ve meşguliyete girilmez.
Adım adım anlatım
18 adım1. rekât
İftitah tekbiri
- Allahu ekber Elleri kaldırıp “Allahu ekber” diyerek namaza başlanır. Bu tekbirden sonra namaz dışı söz ve hareket kesilir.
Duruş: Kıbleye dönük, ayakta. Eller yukarı kalkar, sonra bağlanır.
Tekbirle birlikte kalpten niyet tazelenir; niyet dille de söylenebilir.
Sübhâneke
- Sübhâneke duası Sübhânekellâhümme ve bi-hamdik…
Duruş: Ayakta, eller bağlı; gözler secde yerinde.
Eûzü-Besmele ve Fâtiha
- Eûzü-Besmele Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm · Bismillâhirrahmânirrahîm
- Fâtiha sûresi Namazın her rekâtında okunması Hanefî’de vâcip, Şâfiî’de rükündür.
Duruş: Ayakta, eller bağlı.
Bu namazda kıraat içten (gizli) yapılır.
Zamm-ı sûre
- Kısa bir sûre (ör. İhlâs) Fâtiha’dan sonra kısa bir sûre veya en az üç âyet okunur.
Duruş: Ayakta, eller bağlı.
Ezberiniz azsa İhlâs, Kevser, Asr gibi kısa sûrelerle başlayabilirsiniz.
Rükû
- Sübhâne rabbiye’l-azîm En az üç kere söylenir.
Duruş: “Allahu ekber” denerek eğilinir; sırt ve baş aynı hizada, eller dizleri kavrar.
Kavme (doğrulma)
- Semiallâhü limen hamideh Rükûdan doğrulurken söylenir.
- Rabbenâ leke’l-hamd Ayağa kalkınca söylenir.
Duruş: Tam olarak dikilinir; acele edilip hemen secdeye gidilmez.
Her uzvun yerine oturmasını beklemek (ta’dîl-i erkân) namazın huzurunu belirler.
Birinci secde
- Sübhâne rabbiye’l-a’lâ En az üç kere söylenir.
Duruş: “Allahu ekber” denerek secdeye varılır; alın ve burun yere değer.
Celse (iki secde arası oturuş)
- Sessiz duruş Bir tesbih miktarı beklenir; dua şart değildir.
Duruş: Tekbirle doğrulup kısa süre oturulur.
İkinci secde
- Sübhâne rabbiye’l-a’lâ En az üç kere söylenir.
Duruş: Tekbirle tekrar secdeye varılır.
2. rekât
2. rekâta kalkış ve Fâtiha
- Besmele Secdeden “Allahu ekber” diyerek kalkılır, Sübhâneke okunmaz; doğrudan Besmele ile Fâtiha’ya geçilir.
- Fâtiha sûresi
Duruş: Ayakta, eller bağlı.
Zamm-ı sûre
- Kısa bir sûre (ör. Kevser) Fâtiha’dan sonra kısa bir sûre veya en az üç âyet okunur.
Duruş: Ayakta, eller bağlı.
Ezberiniz azsa İhlâs, Kevser, Asr gibi kısa sûrelerle başlayabilirsiniz.
Rükû
- Sübhâne rabbiye’l-azîm En az üç kere söylenir.
Duruş: “Allahu ekber” denerek eğilinir; sırt ve baş aynı hizada, eller dizleri kavrar.
Kavme (doğrulma)
- Semiallâhü limen hamideh Rükûdan doğrulurken söylenir.
- Rabbenâ leke’l-hamd Ayağa kalkınca söylenir.
Duruş: Tam olarak dikilinir; acele edilip hemen secdeye gidilmez.
Her uzvun yerine oturmasını beklemek (ta’dîl-i erkân) namazın huzurunu belirler.
Birinci secde
- Sübhâne rabbiye’l-a’lâ En az üç kere söylenir.
Duruş: “Allahu ekber” denerek secdeye varılır; alın ve burun yere değer.
Celse (iki secde arası oturuş)
- Sessiz duruş Bir tesbih miktarı beklenir; dua şart değildir.
Duruş: Tekbirle doğrulup kısa süre oturulur.
İkinci secde
- Sübhâne rabbiye’l-a’lâ En az üç kere söylenir.
Duruş: Tekbirle tekrar secdeye varılır.
Ka’de-i âhire (son oturuş)
Duruş: Oturarak, eller uyluk üzerinde.
Selâm
- Es-selâmü aleyküm ve rahmetullâh Önce sağa, sonra sola dönerek söylenir.
Duruş: Baş önce sağ omza, sonra sol omza çevrilir.
Selâmdan sonra tesbihat ve dua yapılabilir.
Erkek ve kadın duruş farkları
Erkeklere göre duruş
- İftitah tekbirinde eller kulak hizasına kadar kaldırılır, baş parmaklar kulak yumuşağına değecek kadar yaklaşır.
- Kıyamda eller göbek altında bağlanır; sağ el sol elin üzerindedir.
- Rükûda sırt ile baş aynı düzlemde tutulur, parmaklar açık şekilde dizleri kavrar.
- Secdede kollar yanlardan ayrı tutulur, dirsekler yere değmez, karın uyluklardan uzaktır.
- Oturuşta sol ayak yere yatırılıp üzerine oturulur, sağ ayak dikilir ve parmak uçları kıbleye çevrilir.
Kadınlara göre duruş
- İftitah tekbirinde eller omuz hizasına kadar kaldırılır; kollar örtünün dışına çıkarılmaz.
- Kıyamda eller göğüs üzerinde bağlanır.
- Rükûda daha az eğilinir, parmaklar bitişik hâlde dizlerin üzerine konur, dizler hafif bükülü kalır.
- Secdede kollar yanlara bitişik, dirsekler yere yakın, karın uyluklara yaklaştırılarak toparlanmış bir duruş alınır.
- Oturuşta her iki ayak sağ taraftan dışarı çıkarılıp sol kalça üzerine oturulur (teverrük).
- Namazda el ve ayak dışındaki her yerin örtülü olması gerekir; başörtüsünün saç ve boynu tam örtmesine dikkat edilir.
Bu farklar Hanefî mezhebinde tercih edilen duruşlardır. Duruş farkı namazın geçerliliğini değil edebini ilgilendirir.
Sık yapılan hatalar
- Sünneti kılarken vaktin daraldığını fark edip telaşlanmak: vakit çok azsa doğrudan farza başlanır, sünnet güneş doğduktan sonra kerahet vakti çıkınca kaza edilebilir.
- Uyanamama endişesiyle namazı yatsıdan sonra “önceden” kılmaya çalışmak: bir namaz vakti girmeden kılınmaz.
- Farzı cemaatle kılarken imam Fâtiha’ya başladığı hâlde arkadan sesli okumak; cemaatte kıraat imama aittir.
- Uykudan kalkınca abdest almadan yalnız yüzünü yıkayıp namaza durmak.
Sık sorulan sorular
Sabah namazına uyanamadım, ne yapmalıyım?
Uyandığınızda kerahet vakti (güneşin doğuşundan yaklaşık kırk beş dakika sonrası) çıkmışsa önce iki rekât sünneti, sonra iki rekât farzı kaza niyetiyle kılarsınız. Uyuyarak kaçırmak günah değildir; tedbir almamayı sürdürmek sorumluluktur.
Sabah namazının sünneti kaza edilir mi?
Hanefî mezhebinde sabahın sünneti, farzıyla birlikte aynı gün öğle vaktine kadar kaza edilebilir. Diğer sünnetler için böyle bir kaza söz konusu değildir.
Farzda hangi sûreler okunur?
Belirli bir zorunluluk yoktur. Ezberiniz kadar kısa sûre okuyabilirsiniz; sabah namazında biraz daha uzun okumak faziletli görülmüştür.
Bu sayfadaki anlatım Hanefî mezhebi esas alınarak hazırlanmıştır; gerekli yerlerde Şâfiî mezhebindeki fark belirtilmiştir. Kendi durumunuza ait kesin hüküm için müftülüğe veya Diyanet Alo 190 hattına danışınız.
Kaynak: Kur’an-ı Kerîm, İsrâ 17/78; Hûd 11/114. Hanefî fıkıh usulü çerçevesinde Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali, “Namaz” bölümü.