Rahmân’ın Kulları Yeryüzünde Vakarla Yürür: Furkân 63 Tefsiri

Furkân Suresi 63. ayet, “Rahmân’ın kulları” diye övülen müminlerin ilk iki özelliğini sayar: Yeryüzünde tevazu ve vakarla yürürler; cahiller kendilerine laf attığında “selam” deyip geçerler. Ayet, gerçek kulluğun yalnızca ibadette değil yürüyüşte, konuşmada ve kaba davranışlara verilen cevapta da görüldüğünü öğretir.

Ayetin Meali

“Rahmân’ın kulları, yeryüzünde tevazu ile yürüyen kimselerdir. Cahiller kendilerine laf attıkları zaman ‘selam’ der geçerler.” (Furkân Suresi 25/63)

Bu ayet, surenin sonuna kadar süren ve Rahmân’ın kullarının vasıflarını sayan bir pasajın (Furkân 25/63-77) başlangıcıdır. Devamında gece ibadeti, cehennemden Allah’a sığınma, harcamada orta yol, şirkten, haksız yere cana kıymaktan ve zinadan uzak durma, yalan yere şahitlik etmeme ve boş şeylerden onurla uzaklaşma gibi özellikler gelir.

“Rahmân’ın Kulları” İfadesi

Ayette müminler, Allah’ın pek çok ismi arasından özellikle “Rahmân” ismine nispet edilir. Müfessirler buradaki inceliğe dikkat çeker: Rahmet sahibine kul olanlar, davranışlarında da rahmeti yansıtır. Sert, kaba ve kibirli bir tavır, Rahmân’a kul olmanın ruhuyla bağdaşmaz.

Tevazu ile Yürümek

Hevn Kelimesinin Anlamı

Ayette geçen “hevnen” kelimesi yumuşaklık, sükûnet ve ağırbaşlılık anlamlarını taşır. Bu, tembel ve pısırık bir yürüyüş değildir. Peygamber Efendimiz’in yürüyüşü sahabe tarafından, yokuş aşağı iner gibi dinç ve kararlı diye tarif edilmiştir. Kastedilen, çalım satmadan, gösteriş yapmadan, başkalarını itip kakmadan yürümektir.

Lokmân Suresiyle Bağlantısı

Lokmân Suresi 18-19. ayetlerde de yeryüzünde böbürlenerek yürümemek, yürüyüşte orta hâlli olmak ve sesi alçaltmak öğütlenir. İsrâ Suresi 37. ayet ise şöyle der: “Yeryüzünde böbürlenerek yürüme; çünkü sen ne yeri yarabilirsin ne de boyca dağlara ulaşabilirsin.” Yürüyüş, iç dünyanın dışa vuran bir aynasıdır.

Cahillere “Selam” Deyip Geçmek

Cahil Kimdir?

Ayetteki “câhil”, sadece bilgisi olmayan kişi değil, kaba davranan, öfkesine yenik düşen, ölçüsüz konuşan kimsedir. Arap dilinde cehalet, hilmin yani yumuşak başlılığın karşıtı olarak da kullanılır.

Selam Ne Anlama Gelir?

Müfessirler buradaki “selam”ı iki şekilde açıklar: Birincisi, kötü söze kötü sözle karşılık vermeyip esenlik dileyerek uzaklaşmak. İkincisi, “Senden bize bir kötülük gelmeyecek, bizden de sana gelmeyecek” anlamında bir ayrılış sözü. Kasas Suresi 55. ayette de boş söz işittiklerinde yüz çeviren ve “Bizim işlerimiz bize, sizin işleriniz size; selam size, biz cahilleri istemeyiz” diyen müminler övülür.

Bu Bir Zaaf mı?

Hakarete karşılık vermemek bazen zayıflık gibi görünebilir. Oysa Peygamberimiz, asıl güçlünün güreşte rakibini yenen değil, öfke anında kendine hâkim olan kişi olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Edeb; Müslim, Birr). Ayet, susup geçmeyi bir kaçış değil, onurlu bir tercih olarak sunar. Bununla birlikte hak ihlali, zulüm veya birinin mağdur edilmesi söz konusu olduğunda hakkı meşru yollarla aramak ayrı bir konudur.

Günlük Hayata Mesajları

• Trafikte: Korna, el hareketi ve bağırışa aynı şekilde karşılık vermemek.
• Sosyal medyada: Kışkırtıcı yorumlara cevap yazmadan geçebilmek; her tartışmaya girmek zorunda olmadığımızı bilmek.
• Kalabalık ortamlarda: Sıra beklerken, toplu taşımada ve alışverişte başkalarını rahatsız etmeden, sükûnetle hareket etmek.
• Aile içinde: Öfkeli bir anda karşı taraf kırıcı konuştuğunda ortamı germeden, sakinleşince konuşmayı tercih etmek.
• Başarı anında: Makam, servet veya şöhret kazanınca yürüyüşü ve konuşmayı değiştirmemek.

Kendimizi Nasıl Eğitebiliriz?

1. Öfke anında hemen cevap vermeyip birkaç nefes almak.
2. Kışkırtıldığımızda içimizden “selâmün aleyküm” demeyi alışkanlık hâline getirmek.
3. Rahmân’ın kullarının sıfatlarını (Furkân 63-77) ara sıra okuyup kendimizi ölçmek.
4. Tevazu sahibi insanlarla vakit geçirmek; güzel ahlak görerek de öğrenilir.

Sık Sorulan Sorular

Hakaret edene hiç cevap vermemek mi gerekir?

Ayet, kaba söze aynı kabalıkla karşılık vermemeyi över. Haksız bir suçlama karşısında gerçeği sakin bir dille açıklamak veya hakkı hukuki yollarla aramak bu ahlaka aykırı değildir.

Rahmân’ın kullarının özellikleri kaç tanedir?

Furkân Suresi 63-77. ayetlerde sayılan özellikler, tasnif şekline göre genellikle on iki civarında gösterilir. Önemli olan sayı değil, her birinin hayata geçirilmesidir.

Vakarlı yürümek yavaş yürümek mi demektir?

Hayır. Kastedilen gösterişsiz, sakin ve ağırbaşlı yürüyüştür; tembellik veya ağırlık değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Furkân Suresi (25/63-77); Kasas Suresi (28/55); Lokmân Suresi (31/18-19); İsrâ Suresi (17/37); Buhârî, Edeb; Müslim, Birr (öfkeye hâkim olan güçlüdür); İbn Kesîr Tefsiri, Furkân 63