🤲 Benim İçin Dua Et Giriş

Danimarka’da Müslüman Nüfusu, Mezhepler ve Dinî Yapı

Batı Avrupa’da Dinî HayatGüncelleme: 24 Ağustos 20269 dk okuma

Danimarka'da Müslüman nüfusu, göç tarihi, Türk, Arap, Somalili ve Balkan toplulukları, dinî cemaatlerin tanınması, Halk Kilisesi düzeni ve toplumsal tartışmalar hakkında rehber.

Bu yazıda öğrenecekleriniz

  • Nüfus ve veriler
  • Göçün tarihi
  • Mezhep ve akımlar

Danimarka’da Müslümanlar nüfusun yaklaşık yüzde beşini oluşturur; sayıları üç yüz bin dolayındadır. Topluluğun kökeni Türkiye, Lübnan, Filistin, Irak, Somali, Pakistan, İran ve Balkanlar’a uzanır. Danimarka’nın resmî kilisesi Evanjelik Lutherci Halk Kilisesi’dir; Müslüman cemaatler ise ayrı “tanınmış dinî topluluk” statüsü alabilir.

Nüfus ve veriler

Danimarka İstatistik Kurumu din bazında sayım yapmaz; ancak göçmen kökeni ve ülke bazlı veriler üzerinden Müslüman nüfus tahmin edilir. Bu tahminlere göre Müslümanlar nüfusun yaklaşık yüzde beşi ile altısıdır. Bunların yaklaşık yarısı Danimarka vatandaşıdır, çoğu ülkede doğmuştur. Kopenhag, Aarhus, Odense ve Aalborg büyük topluluk merkezleridir; Kopenhag’ın Nørrebro, Vollsmose (Odense) ve Gellerup (Aarhus) gibi mahalleleri yoğun göçmen nüfusa sahiptir.

Göçün tarihi

1960’ların sonunda Türkiye, Yugoslavya ve Pakistan’dan misafir işçiler Danimarka’ya gelmeye başladı. 1973’te alım durdurulunca aile birleşimi yoluyla yerleşim sürdü. 1980’lerden sonra Lübnan, Filistin ve İran’dan, 1990’larda Bosna, Somali ve Irak’tan sığınmacılar geldi. Son yıllarda Suriyeli mülteciler de topluluğa katıldı. Kökenlerin çeşitliliği, camilerin ve derneklerin dil ve mezhep açısından farklılaşmasına yol açmıştır.

Mezhep ve akımlar

Müslümanların çoğu Sünnîdir. Türk cemaati Hanefî, Arap cemaati ise ağırlıklı olarak Hanefî, Şâfiî ve Mâlikî mezheplerinden oluşur. Şiî topluluk özellikle Iraklı, İranlı ve Lübnanlı ailelerden oluşan küçük bir cemaattir. Ahmedîler Danimarka’da camisi bulunan ilk topluluktur. Ayrıca Selefî, Tebliğ Cemaati ve Milli Görüş gibi hareketlerin de çevreleri vardır.

Hukuki çerçeve: Halk Kilisesi ve tanınma

Danimarka anayasası Evanjelik Lutherci Kilise’yi “Halk Kilisesi” olarak tanır ve devlet tarafından destekler. Diğer dinî topluluklar ise iki yoldan biriyle tanınır: “onaylanmış cemaat” (godkendt trossamfund) statüsü ya da kraliyet tanımasından gelen ayrıcalıklı konum. Onaylanmış cemaatler nikâh kıyma hakkı gibi bazı hukuki yetkilere sahip olur. Danimarka’da birçok Müslüman cemaat bu onayı almıştır. Tanınma ölçütleri, cemaat yapısı, demokratik değerlere uyum ve mali şeffaflık gibi şartları içerir.

Toplumsal tartışmalar

Danimarka’da Müslümanlar ve entegrasyon konusu uzun süredir kamusal tartışmaların merkezindedir. 2005’te Jyllands-Posten gazetesinin yayımladığı karikatürler, 2006’da dünya çapında protestolara yol açan bir krize dönüşmüş, ülkenin ilişkilerini etkilemiştir. 2018’de yüzü örten giysilere yönelik yasa çıkmıştır. Hükümetlerin “paralel toplum” tartışmaları ve göçmen mahallelerine ilişkin politikaları da gündemdedir. Bu konularda taraflı yorumlardan kaçınılmalı, mahkeme kararları ve akademik çalışmalar esas alınmalıdır.

Dinî kurumlar

Danimarka’da Müslümanları temsil eden tek bir çatı yapı yoktur. Danimarka İslam Birliği (Dansk Islamisk Råd) gibi kuruluşlar çeşitli cemaatlerin ortak sesi olmaya çalışır. Türk cemaati Diyanet bağlantılı kuruluşlar ve Milli Görüş gibi federasyonlar aracılığıyla örgütlenir. Ayrıca imam yetiştirilmesi konusunda yabancı imam sayısının azaltılması yönünde politikalar gündeme gelmiştir.

Camilerle ilgili bilgi için Danimarka’nın camileri, Ramazan uygulamaları için Danimarka’da Ramazan yazıları okunabilir. Komşu İsviçre için İsviçre’nin Müslüman nüfusu, kuzeydeki Norveç için Norveç’in Müslüman nüfusu yazısına bakılabilir.

Eğitim ve genç nesil

Danimarka’da Müslüman çocukların bir kısmı devlet okullarına, bir kısmı ise özel İslami okullara (friskoler) gider. Özel okullar devlet desteği alır ve müfredatı denetime tabidir. Son yıllarda bu okulların finansmanı ve dinî eğitim içeriği siyasi tartışma konusu olmuştur. Araştırmalar, ikinci kuşağın eğitim düzeyinin yükseldiğini; kadınların üniversiteye katılımının erkeklere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Bölgesel yerleşim ve mahalleler

Danimarka Müslümanları büyük ölçüde şehirlerde yaşar. Kopenhag’ın Nørrebro, Vesterbro ve Amager mahalleleri, Türk, Arap ve Pakistan kökenli aileler için tarihsel yerleşim bölgeleridir. Aarhus’taki Gellerup ve Odense’deki Vollsmose, sosyal konut bölgeleri olarak göçmen nüfusun yoğun olduğu yerlerdir. Hükümetlerin 2018’de “gettolar” olarak adlandırdığı bölgelere ilişkin politikalar; konut, eğitim ve istihdam alanında eleştirilere neden olmuştur. Danimarka’da yaşayan Müslümanlar bu mahalleler dışında da geniş bir coğrafyaya yayılmıştır; doktor, mühendis, öğretmen ve girişimci olarak çalışırlar.

Kadınlar ve gençler

Danimarka’daki Müslüman kadınlar eğitimde ve iş hayatında yükselen bir grup oluşturmaktadır. Başörtüsü, kamusal alanda ve iş yerlerinde zaman zaman tartışılır; mahkeme kararları ve işverenlerin yaklaşımları örnek olay olarak ele alınır. Gençler arasında hem dinî kimliği güçlendiren hem de Danimarka toplumuyla bütünleşmeyi hedefleyen gençlik örgütleri vardır. Sanat, spor ve girişimcilik alanlarında Müslüman gençlerin görünürlüğü artmaktadır.

Danimarka’da dinî çeşitlilik, 1960’lardan bugüne geçen yarım yüzyılda toplumun ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş; ikinci ve üçüncü kuşaklar kendilerini hem Danimarkalı hem Müslüman olarak tanımlamaktadır.

Bu nedenle Danimarka’daki Müslümanlar hakkında konuşurken tek tip bir topluluk varsayımından kaçınmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Danimarka’da kaç Müslüman yaşıyor?

Tahminlere göre üç yüz bin dolayında, nüfusun yaklaşık yüzde beşidir. Resmî dinî sayım yapılmaz.

Danimarka’daki Müslümanlar nereli?

Türkiye, Lübnan, Filistin, Irak, Somali, Pakistan, İran ve Balkanlar kökenlidirler.

Danimarka’nın resmî dini var mı?

Evet, Evanjelik Lutherci Halk Kilisesi devlet tarafından desteklenen kilisedir. Diğer inançlar tanınma statüsü alabilir.

Müslüman cemaatler Danimarka’da tanınabilir mi?

Evet, “onaylanmış cemaat” statüsü alan Müslüman toplulukların sayısı zaman içinde artmıştır.

Editör: (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Danimarka İstatistik Kurumu (Danmarks Statistik) ve Pew Research Center tahminleri; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Danimarka" md.; Danimarka Kilise Bakanlığı, tanınmış dinî cemaatler listesi (km.dk)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →
YAPAY ZEKÂYA BU SAYFAYI SOR0 görüntülenme · 6 dk okuma

Sorunuz seçtiğiniz yapay zekâ hizmetinde yeni sekmede açılır; dini hükümler için Diyanet'e danışınız.

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

Kaynakça

  1. Danimarka İstatistik Kurumu (Danmarks Statistik) ve Pew Research Center tahminleri
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Danimarka" md.
  3. Danimarka Kilise Bakanlığı, tanınmış dinî cemaatler listesi (km.dk)

Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.