Hayvanlara Işkence ve Dövüş: Horoz ve Köpek Dövüştürmek
Horoz veya köpek dövüştürmek, hayvanlara işkence ve nişan hedefi yapmak İslam'da yasaktır. Delilleri, alimlerin görüşü ve yasal yükümlülükler anlatılıyor.
- Konuyla ilgili temel deliller
- Dövüşün zarar ve günah boyutları
- Horoz dövüşü, köpek dövüşü ve diğerleri
Horoz, köpek veya başka hayvanları birbirine dövüştürmek, işkence etmek ve canlı hayvanı hedef tahtası yapmak İslam’da yasaktır. Hadislerde hayvanları birbirine kıydırmak nehyedilmiş, canlı hayvanı nişan hedefi edinenlere lânet edilmiştir. Bu tavır merhamet ve eziyet yasağı ilkesine dayanır.
Konuyla ilgili temel deliller
Ebû Dâvûd ve Tirmizî’de İbn Abbas’tan nakledilen bir rivayete göre Hz. Peygamber hayvanları birbirine kıydırmayı yasaklamıştır; rivayetin senedi hakkında muhaddisler tartışmış olsa da fıkıhçılar bu ilkeyi başka sahih delillerle desteklemişlerdir. Müslim’de İbn Ömer’den gelen rivayette Hz. Peygamber, canlı bir hayvanı nişan hedefi edinenlere lânet etmiştir. Buhârî ve Müslim’de geçen bir başka rivayet, bir kadının kediyi hapsedip yiyecek vermediği için azaba uğradığını bildirir. Üç delil birlikte düşünüldüğünde, hayvanı eğlence için acı çekmeye zorlamanın dinî ölçüyle bağdaşmadığı anlaşılır.
Dövüşün zarar ve günah boyutları
- Eziyet: Hayvanlar yaralanır, sakat kalır veya ölür; bu, doğrudan acı vermektir.
- Kumar: Çoğu dövüş bahis düzeniyle birlikte yürür; Mâide Suresi’nde kumar yasaklanmıştır.
- İsraf ve fesat: Hayvanları yetiştirme, ilaç ve doping masrafları gereksiz yere harcanır.
- Kalpte katılık: İzleyicide şiddete alışma ve merhametin zayıflaması ahlakî bir zarardır.
- Toplumsal suç: Türkiye’de hayvanlara kötü muamele ve dövüştürme yasal olarak da yasaktır.
Horoz dövüşü, köpek dövüşü ve diğerleri
Horoz dövüşü bazı bölgelerde yüzyıllardır sürdürülen bir gelenek olarak anlatılır; ancak gelenek olması, hükmü değiştirmez. Köpek dövüşleri ise çoğunlukla gizli ve bahisli örgütlenmeler hâlinde yürür. Deve, boğa, koç ve bıldırcın gibi hayvanlarla yapılan benzer müsabakalarda da aynı ilke geçerlidir. Koç güreşi gibi hayvanın yaralanmadığı, hafif ve kontrollü karşılaşmalara dair fıkıhçıların farklı değerlendirmeleri bulunsa da hayvanlar zarar görüyor, korkutuluyor veya bahis konusu yapılıyorsa dinen onaylanmaz. Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî kaynaklarında canlı hayvana gereksiz acı vermek kerahet veya haram çerçevesinde değerlendirilir.
| Uygulama | Genel değerlendirme | Gerekçe |
|---|---|---|
| Bahisli hayvan dövüşü | Haram | Eziyet + kumar |
| Bahissiz ama yaralanma riski taşıyan dövüş | Haram / ağır mekruh | Hayvanları kıydırma yasağı |
| Hayvanı hedef olarak kullanma | Haram | Müslim’deki lânet rivayeti |
| Zarar riski olmayan oyun ve eğitim | Genellikle mubah | Acı verme yok |
Tanık olunca ne yapılır?
Hadise göre kötülüğü gören kişi, gücü yetiyorsa eliyle, yetmiyorsa diliyle, o da olmazsa kalbiyle karşı çıkar (Müslim, Îmân). Günümüzde bu ilke; uyarma, yetkili belediye birimlerine veya jandarma ve polise bildirme, kamuoyunu bilgilendirme şeklinde uygulanır. Kendi can güvenliğini riske atarak müdahale etmek dinen zorunlu değildir. Fotoğraf veya video ile belge toplamak, yetkililerin işini kolaylaştırır; fakat görüntüleri kasıtlı yaymak ve şiddeti reklam etmek yerine yalnız ilgili birimlere iletmek daha doğrudur.
Merhametin eğitimi
Çocuklara küçük yaştan itibaren hayvanların acı çekebildiğini ve haklarının olduğunu öğretmek, bu tür eğlencelerin toplumsal dayanağını zayıflatır. Hayvanlara iyi davranmayı öğreten ailelerin çocuklarında empati becerisi daha güçlü gelişir. Çocuklara hayvan sevgisi ve doğa bilinci kazandırma yolları konusunda ayrı bir rehber bulunmaktadır. Kurban gibi dinî bir vesilede bile gereksiz eziyetin yasak olduğu hatırlandığında, eğlence amaçlı dövüşün hükmü daha net anlaşılır; bu bağlamda kurbanda hayvan hakları ve eziyet yasağı yazısı da yol gösterir. Bağlayıcı bir cevap için il ya da ilçe müftülüğüne başvurun.
{{SSS}}
Kur’an’ın hayvanlara bakışı
Kur’an-ı Kerîm, hayvanları yalnızca insan menfaati için değil, kendi başlarına birer topluluk olarak anar. En’âm Suresi’nde yeryüzündeki canlıların insanlar gibi ümmetler olduğu belirtilir (6/38). Nahl Suresi hayvanlardaki güzelliğe ve faydaya dikkat çeker (16/5-8). Bu ayetler, hayvanın bir eğlence malzemesi veya hedef tahtası olarak görülmesine kapı bırakmayan genel bir saygı zemini oluşturur. Hadislerde de hayvanın boğazlanırken bile rahat ettirilmesi, bıçağın bilenmesi ve hayvanın gözü önünde bilenmemesi öğütlenir (Müslim, Sayd ve Zebâih: “Allah her şeye ihsanı farz kılmıştır”). Bir hayvanın kesilmesinde bile ihsan şartı aranıyorsa, eğlence için işkence edilmesi çok daha ağır bir sorun hâline gelir. Bu yaklaşımın ayrıntıları hayvanlara merhamet yazısında da işlenir.
Toplumsal sorumluluk ve hukuki yaptırım
Türkiye’de hayvanlara kötü muamele, hayvanları dövüştürme ve bu amaçla bahis oynatma, yasal olarak yaptırıma bağlıdır. Din görevlileri ve cami cemaati, bu konuda halkı bilgilendirme rolünü üstlenebilir. Gelenek ve bölgesel eğlence adı altında yapılan uygulamalara karşı sert tepki yerine bilgi vermek ve alternatif etkinlikler önermek daha etkili olur. Köy düğünlerinde ve festivallerde hayvan dövüşü yerine koşu, yarışma ve el sanatları gibi etkinlikler tercih edilebilir. Evinde hayvan besleyen bir kişi, hayvanını dövüşe veya kavgaya yönlendirmemeli; saldırgan eğitim yerine itaat ve sosyalleşme eğitimi vermelidir. Ev hayvanlarına yönelik genel bilgi için evcil hayvan beslemek yazısına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Horoz veya köpek dövüşünü izlemek günah mı?
Dövüşü düzenleyen ve izleyerek destekleyen kişiler hayvanlara yapılan eziyete ortak olurlar. Alimler, hayvanları birbirine kıydırmayı yasaklayan rivayetlere dayanarak bu eğlenceyi haram veya en azından ağır biçimde mekruh görürler.
Dövüşte bahis oynamak neden ek bir sorun yaratır?
Bahis kumar yasağına girer ve Mâide 5/90 ile yasaklanmıştır. Hayvan dövüşü ile kumar birleşince hem eziyet hem kumar günahı aynı anda söz konusu olur.
Savunma amaçlı eğitilen köpek bu yasağa girer mi?
Bekçilik ve koruma eğitimi hayvana gereksiz acı vermedikçe sorun görülmez. Yasak olan, saldırganlığı eğlence için kışkırtmak ve hayvanı yaralanmaya itmektir.
Hayvana işkence edildiğini görünce ne yapılmalı?
Gücü yeten kişi önce uyarır, sonra yetkili birimlere bildirir. Hadis, kötülüğü elle, dille veya kalple karşı çıkmayı öğütler; ilgili makamlara başvurmak da bu ilkenin güncel bir uygulamasıdır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Cihâd; Tirmizî, Cihâd; Müslim, Sayd ve Zebâih; Buhârî, Zebâih ve Sayd; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hayvan Hakları" ile ilgili maddeler
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Cihâd; Tirmizî, Cihâd
- Müslim, Sayd ve Zebâih
- Buhârî, Zebâih ve Sayd
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hayvan Hakları" ile ilgili maddeler
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.