İtalya’nın En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri

İtalya’nın başlıca İslami mirası Roma Büyük Camii, Palermo’daki Arap-Norman yapıları (La Zisa, Palatin Şapeli), Venedik’teki Fondaco dei Turchi ve Milano ile diğer şehirlerdeki çağdaş camilerden oluşur. İtalya, İslam sanatının Avrupa’ya geçiş yollarından biri olan Sicilya’ya ev sahipliği yapar.

Roma Büyük Camii

Roma’nın Parioli semtinde, Monte Antenne’de bulunan Büyük Cami, 1995’te açılmıştır. Mimarlığını Paolo Portoghesi, Vittorio Gigliotti ve Sami Mousawi yapmıştır. Yaklaşık 30.000 metrekarelik arsa üzerinde bulunan külliye, yaklaşık 2.500 kişilik ana ibadet salonu ve kültür merkeziyle Avrupa’nın en büyük camilerinden biri olarak anılır. Yapı, geleneksel Osmanlı ve Mağrib mimarisinden farklı olarak çağdaş bir yorum sunar: Çok sayıda sütunlu salon, Roma’nın tarihî mimarisiyle uyum gözetilerek tasarlanmıştır. Yapımı yıllarca süren siyasi ve hukuki tartışmalara konu olmuştur; Suudi Arabistan ve diğer Müslüman ülkelerin finansal desteği olmuştur. Cami, İtalya Müslümanları ve diplomatik toplulukların ana ibadet merkezidir.

Palermo ve Sicilya: Arap-Norman mirası

Sicilya, 827-1091 arasında Müslüman yönetiminde kalmış; Palermo, bu dönemde “Bal’harm” adıyla İslam dünyasının büyük şehirlerinden biri olmuştur. Norman Kralları Müslüman sanatçıları ve ustaları saraylarında çalıştırmaya devam etmiştir. Sonuçta ortaya çıkan Arap-Norman üslubu, Palermo’daki Palatin Şapeli (Cappella Palatina), La Zisa Sarayı, San Giovanni degli Eremiti Kilisesi ve Monreale Katedrali’nde görülür. Palatin Şapeli’nin tavanındaki ahşap muqarnas (stalaktit) süslemeler, İslam sanatından gelen bir teknik olup Arapça yazılarla bezelidir. La Zisa, 12. yüzyılda yapılmış yazlık saraydır ve adı Arapça “el-Azîze” kelimesinden gelir. Palermo’da ayrıca Mezquita benzeri bir cami yoktur; ancak Katedral, eski bir camiin yerinde yükselmektedir. Bu mirasın tarihî çerçevesi için İtalya’da Müslüman nüfusu ve Sicilya tarihi yazısına bakılabilir.

Venedik: Fondaco dei Turchi

Venedik’in Büyük Kanal kıyısındaki Fondaco dei Turchi (Türk Hanı), 13. yüzyılda yapılmış bir saray iken 1621’den 1838’e kadar Osmanlı tüccarlarının konaklama ve ticaret merkezi olarak kullanılmıştır. Bu yapı, Venedik ile Osmanlı arasındaki yüzyıllık ticari ilişkilerin simgesidir. Bugün Doğal Tarih Müzesi’ne ev sahipliği yapar. Venedik’te ayrıca İslam sanatından esinlenen birçok yapı unsuru görülür: San Marco Bazilikası’nın kubbe formu ve Doge Sarayı’nın cephe süslemeleri, Doğu etkilerini taşır.

Milano, Torino ve diğer şehirler

Milano’daki Viale Jenner ve Segrate’deki Camii, Kuzey İtalya’daki Müslüman topluluğun önemli ibadet merkezleridir. Segrate Camii, 1988’de Suudi Arabistan’ın katkısıyla kurulan ilk caminin ardından açılan yapıdır. Torino, Cenova, Bologna ve Floransa’da ise küçük camiler ve mescitler hizmet verir. Birçoğu eski fabrika veya depo binalarından dönüştürülmüştür. Katanya, Palermo ve Mazara del Vallo gibi Sicilya şehirlerinde Tunuslu topluluklar mescitler kurmuştur. Mazara del Vallo, Tunus kökenli nüfusun yoğun olduğu ve “Arap-Sicilya” mutfağının yaşadığı bir şehirdir.

Kolle di Val d’Elsa ve cami tartışmaları

Toskana’daki Colle di Val d’Elsa’da cami inşaatı projesi yerel kamuoyunda uzun süre tartışılmış, mahkeme süreçleri yaşanmıştır. İtalya’nın birçok bölgesinde benzer tartışmalar sürmektedir. Bu tartışmalar, dinî özgürlük, şehir planlaması ve yerel kimlik arasındaki dengeyi sorgular. Yerel idareler bazen imar izni vermede çekingen davranırken, Müslüman toplulukların bir kısmı yurt dışından gelen finansmanın şeffaflığı konusunda sorular ile karşılaşmaktadır.

Mimari ve sanat mirası

İtalya’daki İslam sanatı mirası yalnızca camilerle sınırlı değildir. Napoli, Venedik, Cenova ve Amalfi gibi liman şehirleri Orta Çağ’da İslam dünyasıyla yoğun ticaret yapmıştır. Bu şehirlerdeki katedrallerde ve saraylarda kullanılan Arap işçilikli kumaşlar, seramikler ve metal eserler hâlâ müzelerde sergilenir. Amalfi ve Pisa kiliselerinin cephelerinde Arap-İslam sanatından esinlenen bezeme unsurları görülür.

Ziyaret için notlar

• Roma Büyük Camii, ziyaretçilere belirli saatlerde açıktır; kıyafet kurallarına uyulmalıdır.
• Palermo’daki Arap-Norman yapıları için tek bir gezi güzergâhı hazırlanabilir.
• Müslüman nüfusun genel çerçevesi için İtalya’da Müslüman nüfusu yazısı, Ramazan için İtalya’da Ramazan, bayram ve dinî günler yazısı okunabilir.
• İspanya’daki Endülüs mirası için İspanya’nın camileri yazısına bakılabilir.

Arap izleri: dil ve gündelik hayat

İtalyanca ve Sicilya lehçesinde Arapçadan geçen çok sayıda kelime vardır: “arancia” (portakal), “zucchero” (şeker), “limone” (limon), “carciofo” (enginar) ve “zecca” (darphane) gibi. Sicilya’nın tarımında sulama sistemleri, narenciye ve şeker kamışı yetiştirilmesi Müslüman döneminden kalan izlerdir. Sicilya mutfağındaki cassata, cannoli ve arancini gibi lezzetlerin kökeninde de bu kültürel etkileşimin bulunduğu kabul edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İtalya’nın en büyük camisi hangisidir?

Roma Büyük Camii (Grande Moschea di Roma), 1995’te açılmış, Avrupa’nın en büyük camilerinden biridir. Mimarlığı Paolo Portoghesi ve ekibi tarafından yapılmıştır.

Palermo’daki Arap-Norman yapıları neden önemlidir?

İslam, Bizans ve Latin mimarisinin harmanlandığı bu yapılar, 2015’te UNESCO listesine alınmıştır. Palatin Şapeli ve La Zisa Sarayı bu gruba dahildir.

İtalya’da cami yapmak zor mu?

Resmî cami sayısı çok sınırlıdır; yerel idarelerin imar izinleri ve siyasi tartışmalar nedeniyle birçok cemaat mescitlerde ibadet eder.

Fondaco dei Turchi nedir?

Venedik’te Büyük Kanal kıyısında bulunan, 17. yüzyıla kadar Osmanlı tüccarlarının ikamet ve ticaret ettiği hanın yapısıdır. Bugün Doğal Tarih Müzesi’dir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İtalya", "Sicilya" md.; UNESCO Dünya Mirası Merkezi, Arab-Norman Palermo; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →