🤲 Benim İçin Dua Et Giriş

İsveç’te Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı

Batı Avrupa’da Dinî HayatGüncelleme: 8 Temmuz 20269 dk okuma

İsveç'te Müslüman nüfus, Irak, Suriye, Somali ve Türkiye kökenli topluluklar, dinî örgütler, devlet-kilise ayrılığı ve toplumsal tartışmaların tarafsız özeti.

Bu yazıda öğrenecekleriniz

  • Nüfus ve göç tarihi
  • Mezhep ve çeşitlilik
  • Hukuki çerçeve

İsveç’te yaklaşık 800 bin ile 1 milyon arasında Müslüman yaşar; bu da nüfusun yaklaşık yüzde 8-10’una denk gelir. Irak, Suriye, Somali, Türkiye ve Balkan kökenli topluluklar, 2000 yılında devletten ayrılan İsveç Kilisesi’nin ardından çok dinli yeni bir toplumsal tabloya katılmıştır.

Nüfus ve göç tarihi

İsveç’teki Müslüman nüfusun gelişimi 1960’larda işgücü göçüyle başlamış, ardından savaş ve kriz bölgelerinden gelen mülteci akınlarıyla büyümüştür. 1970’lerde Türkiye, Yugoslavya ve Yunanistan’dan işçiler; 1980’lerde İran-Irak savaşının mültecileri; 1990’larda Bosna ve Somali’den gelenler; 2015’ten itibaren ise Suriye, Irak ve Afganistan’dan çok sayıda sığınmacı ülkeye yerleşmiştir. Stockholm, Malmö, Göteborg ve Uppsala gibi şehirlerde yoğunlaşan bu topluluklar çok çeşitli mezhep, dil ve kültürel kökenlere sahiptir. İsveç, kişi başına düşen sığınmacı sayısı bakımından Avrupa’nın öncü ülkelerinden biri olmuştur.

Mezhep ve çeşitlilik

İsveç Müslümanlarının büyük çoğunluğu Sünnîdir; Şiîler özellikle Irak ve İran kökenli gruplar arasında önemli bir azınlıktır. Alevi, Ahmediyye ve tasavvufî topluluklar da bulunur. Türkiye kökenliler Hanefî, Arap kökenliler çeşitli mezheplere mensuptur. Somalililer Şafiî geleneğe bağlıdır. Dindarlık düzeyi oldukça geniş bir yelpazede dağılır; araştırmalar Müslüman kökenli birçok kişinin dini kültürel kimlik olarak gördüğünü, bir kısmının ise düzenli ibadet ettiğini göstermektedir.

Hukuki çerçeve

İsveç, 1951 tarihli Din Özgürlüğü Yasası’yla dinî inanç özgürlüğünü güvence altına almıştır. 2000 yılında İsveç Kilisesi devletten ayrılmış, böylece dinî topluluklar arasında eşit çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Dinî topluluklar SST’ye kayıt olarak devlet desteği alabilir. Müslüman toplulukların önemli bir kısmı bu destekten yararlanmaktadır. İsveç’te cenaze hizmetleri, hastane ve cezaevi dinî görevlileri, okullarda dinî ihtiyaçlar gibi konular da yasal düzenlemelerle belirlenir. Okullarda din dersi tarafsız ve karşılaştırmalı bir nitelikte verilir.

Dinî örgütler

İsveç İslam Birliği (Islamiska förbundet i Sverige), 1974’te kurulmuştur ve ülkenin en eski çatı örgütlerinden biridir. Sveriges Muslimska Råd (SMR) ise devlet ile Müslüman topluluklar arasında temsilci kuruluş olarak çalışır. Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Türk İslam Birliği, Bosnalı, Iraklı ve Somalili dernekler de camilerini kendi dilleriyle işletir. İmam eğitimi alanında İsveç’te Stockholm’deki “Imamhögskolan” gibi girişimler gündeme gelmiş; Müslüman toplulukların kamu fonlarıyla imam yetiştirme talepleri tartışılmıştır.

Toplumsal tartışmalar

İsveç’te entegrasyon, konut ayrışması, suç oranları, dinî okullar ve başörtüsü gibi konular siyasi gündemde sıkça yer almaktadır. Haziran 2023’te Kurban Bayramı günü Stockholm Camii önünde bir Kur’an nüshasının yakılması, dünya genelinde Müslümanlar arasında tepki toplamış ve İsveç’te ifade özgürlüğü ile nefret söylemi arasındaki sınırlar kapsamlı biçimde tartışılmıştır. Müslüman STK’lar, dinî sembollere yönelik saldırıların artışına dikkat çeker. Konu hakkında birçok görüş bulunduğundan, yasal çerçeveyi ve farklı tarafların gerekçelerini birlikte okumak yerinde olur.

Camiler ve dinî yaşam

İsveç’te yaklaşık 200’ü aşkın cami ve mescit bulunduğu belirtilir. Çoğu küçük ve dönüştürülmüş mekânlardır. Stockholm, Malmö, Göteborg ve Uppsala’daki büyük camiler topluluğun merkezidir. Ayrıntılar için İsveç’in camileri ve tarihî İslami eserleri yazısına bakılabilir. Camiler dinî ibadetin yanı sıra Kur’an kursu, gençlik faaliyetleri ve sosyal yardım merkezi olarak çalışır.

Bayram ve ibadet

Ramazan ve Kurban bayramları resmî tatil değildir. Ayrıntılar için İsveç’te Ramazan, bayram ve dinî günler yazısına bakılabilir. Komşu Hollanda’daki duruma dair Hollanda’da Müslüman nüfusu yazısı da okunabilir.

Eğitim, ekonomi ve siyasi katılım

İsveç’te Müslüman kökenli gençlerin eğitim düzeyi, ebeveynlerinin göç yıllarına göre farklılık gösterir. İkinci kuşak çoğunlukla İsveççe konuşur ve üniversitelerde okur. İş piyasasına girişte dil bilgisi ve ayrımcılık engelleri araştırmalarda vurgulanır. Müslüman kökenli siyasetçiler belediye meclislerinde, Riksdag’da (İsveç parlamentosu) ve bakanlıklarda görev almıştır. Göçmen kökenli girişimcilerin sayısı artmakta, lokanta, perakende ve teknoloji sektöründe etkinlik göstermektedirler.

Dinî okullar ve eğitim tartışması

İsveç’te dinî temelli bağımsız okullar (friskolor) tartışmalı bir gündem konusudur. Müslüman topluluklar tarafından işletilen bazı okullar kapatılmış, bazıları ise denetim sonrası açık kalmıştır. Hükümet 2020’lerde dinî okulların yeni açılmasını sınırlama yönünde bir yasama süreci başlatmıştır. Müslüman STK’lar bu girişimi dinî özgürlük açısından eleştirirken, yetkili makamlar eğitim kalitesi ve toplumsal bütünleşme hedeflerini öne sürmektedir.

Karşılaştırmalı bakış

İsveç’in yaklaşımı, devletin dinî toplulukları kayıt ve destek mekanizmasıyla yapılandırdığı bir model sunar. Bu model, Almanya’nın örgütlü din modeline ve Fransa’nın laïcité modeline göre farklılık taşır; karşılaştırma için Almanya’da Müslüman nüfusu ve dinî yapı ve Fransa’da Müslüman nüfusu ve dinî yapı yazıları okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İsveç’te kaç Müslüman yaşıyor?

Araştırmalara göre yaklaşık 800 bin ile 1 milyon arasında Müslüman yaşar; bu da nüfusun yaklaşık yüzde 8-10’udur. İsveç’te resmî olarak din sayımı yapılmadığı için bu rakamlar tahmindir.

İsveç’teki Müslümanlar nereli?

Irak, Suriye, Somali, Türkiye, İran, Bosna-Hersek, Afganistan ve Lübnan kökenliler en büyük gruplar arasındadır.

İsveç’te devlet kilisesi var mı?

Hayır. İsveç Kilisesi 2000 yılında devletten ayrılmıştır. Dinî topluluklara kamu desteği için SST adlı kurum aracılığıyla başvuru yapılabilir.

İsveç Müslümanlarını temsil eden örgütler hangileridir?

İsveç İslam Birliği (Islamiska förbundet), İsveç Müslümanlar Konseyi (SMR) ve Türk, Bosnalı, Iraklı gibi etnik temelli dernekler başlıca örgütlerdir.

Editör: (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Myndigheten för stöd till trossamfund (SST) kayıtları; Pew Research Center, Europe's Growing Muslim Population; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İsveç" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →
YAPAY ZEKÂYA BU SAYFAYI SOR1 görüntülenme · 6 dk okuma

Sorunuz seçtiğiniz yapay zekâ hizmetinde yeni sekmede açılır; dini hükümler için Diyanet'e danışınız.

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

Kaynakça

  1. Myndigheten för stöd till trossamfund (SST) kayıtları
  2. Pew Research Center, Europe's Growing Muslim Population
  3. TDV İslâm Ansiklopedisi, "İsveç" md.
  4. Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.