Ürdün’ün En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri
Kral Abdullah I Camii, Ebu Derviş Camii, Mu'te ve Mazar'daki sahabe makamları ve Amman'ın tarihî camileri gibi Ürdün'ün önemli İslami eserleri.
- Kral Abdullah I Camii
- Büyük Hüseynî Camii
- Ebu Derviş Camii
Ürdün’ün en bilinen camileri arasında Amman’daki Kral Abdullah I Camii, Ebu Derviş Camii ve Büyük Hüseynî Camii ile Karak yöresindeki Mu’te ve Mazar’daki sahabe makamları sayılır. Bu yapılar hem çağdaş Ürdün’ün dinî kimliğini hem de İslam tarihinin ilk dönemini yansıtır.
Kral Abdullah I Camii
Kral Abdullah I’in anısına 1982-1989 yıllarında yapılan cami, Amman’ın simgelerinden biridir. Mavi mozaik kubbesi ve geniş avlusuyla dikkat çeker; yaklaşık yedi bin kişilik ibadet alanı vardır. Cami içinde İslami Müze bulunur. Müze, Kur’an el yazmaları, hat sanatı ve eski paralar sergiler. Gayrimüslim ziyaretçiler de belirli saatlerde kıyafet kurallarına uyarak girebilir.
Büyük Hüseynî Camii
Amman şehir merkezinde bulunan Büyük Hüseynî Camii, şehrin en eski camilerinden biri olarak kabul edilir. Rivayete göre ilk yapı Emevîler dönemine dayanır; mevcut yapı 1924’te Emir Abdullah tarafından yenilenmiş ve 1930’larda genişletilmiştir. Çarşıların arasında yer alan cami, Amman’ın dinî-ticari merkezidir. Cuma günlerinde çok kalabalık olur.
Ebu Derviş Camii
Amman’ın tepelerinden birinde yükselen Ebu Derviş Camii, 1961’de Çerkes topluluğundan Mustafa Hamdi Ebu Derviş tarafından yaptırılmış, siyah-beyaz taş şeritleriyle farklı bir görünüm kazanmıştır. Mamluk ve Osmanlı üslubunu modern yorumla birleştirir. Çerkes toplumunun Ürdün’deki katkılarını temsil eder.
Mu’te ve Mazar: Sahabe Makamları
Karak yakınlarındaki Mu’te ve Mazar kasabaları, Hz. Peygamber’in 629’da gönderdiği ordunun Bizans’la karşılaştığı Mu’te Savaşı ile ilişkilendirilir. Bu savaşta Zeyd b. Hârise, Cafer-i Tayyâr ve Abdullah b. Revâha şehit düşmüştür (İbn Hişâm, es-Sîre). Mazar’da bu üç sahabenin makam ve türbeleri bulunur; Mu’te Üniversitesi de aynı bölgededir. Ziyaretçiler dua ve Fâtiha okuyarak ibret alır.
Ürdün Vadisi ve Diğer Yerler
Ürdün Vadisi’nde Ebu Ubeyde b. el-Cerrâh (ö. 639) ve Muâz b. Cebel’in kabirlerinin bulunduğu rivayet edilir, ancak bu konuda farklı görüşler vardır. Muâz b. Cebel’in kabrinin yeri hakkında rivayetler değişkendir. Ebu Ubeyde, “Ümmetin emini” lakabıyla anılır. Bu bölgedeki türbeler yerel halk tarafından ziyaret edilir. Cerâş, Şam ve Petra civarındaki bölgeler ise Roma ve Nebati mirasıyla birlikte İslami katmanlar taşır.
Ziyaret Bilgileri
Namaz vakitleri dışında ziyaret yapılması önerilir. Bazı camiler ücretsiz, bazıları ise düşük bir bilet ücretiyle ziyaret edilir. Kıyafet kurallarına uymak esastır. Dinî yapı için Ürdün’deki Müslümanlar, ramazan için Ürdün’de ramazan, komşu ülke için Suriye camileri ve Libya camileri yazılarına bakılabilir.
Amman Kalesi’nde Emevî Mirası
Amman Kalesi (Cebelü’l-Kal’a), Roma, Bizans ve Emevî dönemlerine ait yapıları barındırır. Emevî Sarayı ve çevresindeki küçük cami, 8. yüzyıl Emevî mimarisinin izlerini taşır. Kale tepesinden Amman şehri ve Roma tiyatrosu görülebilir. Bu alan, Ürdün’ün çok katmanlı tarihini tek bir noktada sunar.
Kral Hüseyin Camii ve Modern Yapılar
Amman’ın batısındaki Kral Hüseyin bin Talal Camii, 2005’te açılmış ve binlerce kişi alan büyük bir camidir. Beyaz taş cephesi, yüksek minaresi ve geniş avlusuyla şehrin yeni simgelerinden biridir. Akabe’deki Şerif Hüseyin bin Ali Camii ise Kızıldeniz kıyısında Osmanlı mimarisini anımsatan bir yapıdır. Bu yeni camiler, Haşimî hanedanının tarihî rolünü vurgular.
Ceraş’ta Emevî Camii
Antik Roma şehri Ceraş’ın (Gerasa) yakınında Emevî dönemi mescit kalıntıları bulunmuştur. Şehrin bir kilisesinin yanındaki cami, İslam fethinden sonra farklı dinlerin barış içinde yan yana yaşadığını gösterir. Araştırmacılar bu tür kalıntıları bölge tarihi için önemli bir kanıt sayar ve kazıların sürmesi gerektiğini belirtir.
Ürdün Camilerinin Günlük İşlevi
Ürdün’de camiler Evkaf Bakanlığı’na bağlıdır ve imamlar devlet tarafından atanır. Cuma hutbeleri merkezî olarak hazırlanır. Camilerin yanında Kur’an kursları, hayır sandıkları ve şifa merkezleri vardır. Çerkes mahallelerindeki camiler ise kendi geleneksel yemek ve dayanışma biçimlerini barındırır.
Ziyaret Notları
Kral Abdullah I Camii, belirli saatlerde gayrimüslim ziyaretçilere açıktır ve yanında bir İslam müzesi bulunur. Kadınlar başlarını örter, erkekler uzun pantolon giyer. Namaz vakitlerinde ziyaret kısıtlıdır. Mazar ve Mu’te’deki makamlara gitmeden önce yerel rehberlerden bilgi alınması önerilir.
Bethany ve Peygamber Hatıraları
Ürdün’ün birçok yeri İslam ve diğer semavi dinlerin ortak peygamber hatıralarını taşır. Mazar’daki Cafer b. Ebî Tâlib, Zeyd b. Hârise ve Abdullah b. Revâha makamları 629’daki Mu’te Savaşı şehitleriyle ilişkilendirilir. Nebi Şuayb Makamı (Vadi Şuayb) ve Hz. Hızır’a atfedilen yerler, halk arasında ziyaret edilir. Tarihçiler bu atıflar konusunda temkinli davranır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kral Abdullah I Camii nerededir?
Amman’dadır. 1982-1989 yıllarında inşa edilmiş, mavi kubbesi ve yaklaşık 7 bin kişilik kapasitesiyle bilinir. Gayrimüslimler de belirli saatlerde ziyaret edebilir.
Mu’te Savaşı nedir?
Hicri 8. yıl (629 civarı) Hz. Peygamber’in gönderdiği ordu ile Bizans destekli güçler arasında Ürdün’ün güneyindeki Mu’te’de yapılan savaştır.
Ebu Derviş Camii neden dikkat çeker?
Siyah-beyaz taş şeritlerle yapılan mimarisi ve Çerkes toplumuyla bağlantısıyla bilinir. Amman’ın en yüksek tepelerinden birinde yer alır.
Ürdün camilerinde kadınlar için kurallar nelerdir?
Ziyaretçilerin başlarını örtmesi, kolları ve bacakları kapatması, ayakkabıları çıkarması beklenir. Kadınlar için ayrı bölümler vardır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mu'te" ve "Ürdün" md.; İbn Hişâm, es-Sîre; Ürdün Evkaf ve İslami Mukaddesat Bakanlığı
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mu'te" ve "Ürdün" md.
- İbn Hişâm, es-Sîre
- Ürdün Evkaf ve İslami Mukaddesat Bakanlığı
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.