Suriye’de Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nüfus ve Dinî Çeşitlilik
Sünnî Mezhepler
Alevî (Nusayrî), Dürzî ve Diğer Topluluklar

Suriye’de nüfusun yaklaşık yüzde 85-87’si Müslümandır; yaklaşık dörtte üçü Sünnî, geri kalanı ise Alevî (Nusayrî), Dürzî, İsmâilî ve Onikiİmam Şiîlerinden oluşur. Hristiyanlar nüfusun yaklaşık onda biri kadardır. Savaş yılları sonrasında nüfusun dinî ve bölgesel dağılımı önemli ölçüde değişmiş, Şam ve Halep gibi tarihî ilim merkezleri yeniden yapılanma sürecine girmiştir.

Nüfus ve Dinî Çeşitlilik

Savaş öncesi Suriye’nin nüfusu 21-22 milyon civarındaydı. 2011’den sonra milyonlarca kişi ülke içinde yer değiştirdi veya yurtdışına göç etti; bu nedenle güncel rakamlar kesin değildir. Savaş öncesi tahminlere göre Sünnîler nüfusun yaklaşık yüzde 70-75’ini, Alevîler yüzde 10-12’sini, Hristiyanlar yüzde 8-10’unu, Dürzîler yüzde 3’ünü oluşturuyordu. Kürtler, Türkmenler, Çerkesler ve Ermeniler gibi topluluklar da vardı. Bu oranlar resmî sayımlara değil, araştırmalara dayanır.

Sünnî Mezhepler

Suriye Sünnîlerinin fıkhî tercihleri Hanefî ve Şâfiî arasındadır. Osmanlı döneminde (1516-1918) Hanefî mezhebi resmî kadılık düzeninde esas alındı. Şam, Halep ve Humus şehirlerinde Şâfiî nüfus da güçlüdür. İtikatta Eş’arî ve Mâtürîdî çizgi yaygındır. Tasavvuf, Şam ve Halep’te Nakşibendî, Kâdirî, Şâzelî ve Rifâî tarikatları aracılığıyla yaşar. İbn Teymiyye’nin bu coğrafyada yaşadığı (14. yüzyıl) Selefî düşünce açısından da bölgenin önemini gösterir.

Alevî (Nusayrî), Dürzî ve Diğer Topluluklar

Alevîler (Nusayrîler), özellikle Lazkiye ve Tartus’un dağlık bölgelerinde yaşayan bir topluluktur. Dinî inançlarının kökeni ve tanımı hakkında tarihte ve günümüzde farklı görüşler vardır. Dürzîler, Süveyda çevresinde ve Lübnan dağlarında yaşar; Dürzîlik 11. yüzyılda Fâtımî halifesi el-Hâkim çevresinde doğmuş, İsmâilî kökenli bir inanç olarak anlatılır, ancak bu topluluk kendisini ayrı bir din grubu olarak tanımlar. İsmâilîler ise Selemiyye çevresinde bulunur. Bu toplulukların her biri hakkında akademik literatür incelenmelidir.

Hristiyan Cemaatler

Suriye, Hristiyanlığın en eski merkezlerinden biridir. Ortodoks, Süryani, Katolik, Ermeni ve diğer kiliseler Şam, Halep ve Humus’ta cemaatleriyle yaşamıştır. Mar Musa, Maaloula ve Saydnaya gibi manastırlar önemli dinî mekânlardır. Savaş sırasında Hristiyan nüfusun bir kısmı göç etmiştir.

Tarihî Arka Plan

Şam 635 civarında Müslümanlarca fethedildi. Emevîler döneminde (661-750) Şam, İslam devletinin başkenti oldu. Sonraki yüzyıllarda Abbâsîler, Zengîler, Eyyûbîler, Memlûkler ve Osmanlılar bölgeyi yönetti. 1918 sonrasında Fransız manda yönetimi başladı ve 1946’da bağımsızlık kazanıldı. Bu uzun tarih, Suriye’yi İslam medeniyetinin merkezlerinden biri haline getirmiştir. Güncel siyasi gelişmeler ise bu yazının kapsamı dışındadır.

Dinî Kurumlar

Şam’da Emevi Camii çevresindeki medreseler yüzyıllarca ilim merkezi oldu. Şam Üniversitesi Şeriat Fakültesi ve Halep’teki medreseler önemli eğitim kurumlarıdır. Mufti-i Âm (Genel Müftü) kurumu fetva hizmetlerini yürütür.

Şam İlim Geleneği

Şam, 661-750 arasında Emevî başkenti olmuş ve İslam ilim tarihinde İbn Asâkir, Nevevî ve İbn Kesîr gibi büyük isimleri yetiştirmiştir. Zahiriyye Kütüphanesi, Şam Üniversitesi Şeriat Fakültesi (1954) ve Kuftaru külliyesi gibi kurumlar, bu mirasın modern yüzünü oluşturur. Sünnî fıkıh eğitiminde Hanefî ve Şâfiî mezhepleri öne çıkar. Muhyiddin İbnü’l-Arabî’nin Sâlihiyye’deki türbesi, Yavuz Sultan Selim tarafından 1517’de külliyeye dönüştürülmüştür.

Kürtler, Türkmenler ve Çerkesler

Suriye’nin kuzeydoğusunda yaşayan Kürtlerin çoğu Şâfiî Sünnî’dir, bir kısmı ise Yezidîdir. Halep, Humus ve Lazkiye çevresinde Türkmen toplulukları Hanefî mezhebine bağlıdır. 19. yüzyılda Kafkasya’dan gelen Çerkesler ve Çeçenler de Sünnî Müslümandır ve bazı bölgelerde yoğun biçimde yaşar. Bu halkların her biri dil, mutfak ve ibadet adetlerini farklı biçimlerde sürdürür.

Tasavvuf ve Tarikatlar

Suriye’de Nakşibendî, Kâdirî, Rifâî, Şâzelî ve Mevlevî silsileleri yüzyıllardır etkindir. Şam ve Halep’te zikir meclisleri camilerin yanındaki zaviyelerde yürütülürdü. Mevlevîhane geleneği, Şam’daki Süleymaniye Külliyesi’nde yaşamış; tarikatlar sosyal yardım ve eğitimde de rol üstlenmiştir. 20. yüzyılda ise bu tarikatların bir kısmı kentsel yaşam ve siyasi gelişmeler nedeniyle dönüşüm geçirmiştir.

Savaş Sonrası Dönüşüm

2011’den sonra yaşanan çatışmalar milyonlarca insanı yerinden etmiş, camilerin ve dinî okulların birçoğu zarar görmüştür. Ülke içinde ve dışında yerinden edilmiş aileler, dinî ve toplumsal kurumları yeniden kurmaya çalışmaktadır. Bu yazı siyasî analiz yapmaz; yalnızca dinî yapıdaki değişimin boyutunu hatırlatır.

Gündelik Dinî Hayat

Suriye’de Cuma günü haftalık tatildir ve Cuma namazı Emevî Camii’nden küçük köy mescitlerine kadar yaygın biçimde kılınır. Kadınlar için Kur’an kursları (Kubeysiyyat) ve mahalle meclisleri önemli rol oynamıştır. Evlilik ve miras gibi konular kişisel durum yasalarıyla düzenlenir; Hristiyan topluluklar ve Dürzîler kendi mezhebî mahkemelerinde dava görür. Hac organizasyonu Evkaf Bakanlığı eliyle yürütülmüştür.

Bölgesel Yazılar

Camiler için Suriye camileri, ramazan için Suriye’de ramazan, güneydeki komşu için Ürdün’ün dinî yapısı ve batıdaki komşu için Lübnan’ın dinî yapısı yazılarına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Suriye’de Müslümanların oranı nedir?

Savaş öncesi tahminlere göre nüfusun yaklaşık yüzde 85-90’ı Müslümandı. Sünnîler çoğunluğu, Alevî, Şiî, Dürzî ve İsmâilî topluluklar ise azınlıkları oluşturuyordu.

Suriye’deki Sünnîler hangi mezhepten?

Büyük çoğunluğu Hanefî ve Şâfiî’dir. Kürt nüfus ağırlıklı olarak Şâfiî mezhebini izler.

Alevîler (Nusayrîler) kimlerdir?

Suriye’nin kıyı bölgesinde yoğun yaşayan, Şiî kaynaklı sayılan dinî topluluktur. Türkiye’deki Alevî-Bektaşî topluluklarla aynı yapı değildir.

Suriye’nin güncel nüfusu belli mi?

Yıllardır süren çatışmalar ve göçler nedeniyle güncel nüfus ve mezhep dağılımı kesin bilinmemektedir; rakamlar tahminîdir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Suriye" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr; Birleşmiş Milletler Nüfus Verileri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →