Birleşik Arap Emirlikleri’nde Müslüman Nüfusu, Mezhepler ve Dinî Yapı
BAE'de Müslüman nüfus oranı, Mâlikî ve Hanbelî gelenek, Şiî topluluk, yabancı işçiler arasındaki dinî çeşitlilik, hoşgörü politikaları ve dinî kurumlar hakkında bilgiler.
- Nüfus ve Dinî Çeşitlilik
- Mezhepler ve İtikat
- Hoşgörü Politikaları ve Gayrimüslim İbadet Yerleri
Birleşik Arap Emirlikleri’nde nüfusun yaklaşık yüzde 76’sı Müslümandır; vatandaşların neredeyse tamamı Müslümandır ve çoğunlukla Sünnî Mâlikî ya da Hanbelî mezhebindendir, küçük bir Şiî topluluk da yaşar. Nüfusun büyük bölümünü yabancı işçiler oluşturduğundan Hindu, Hristiyan ve Budist topluluklar da ülkede ibadetlerini sürdürür.
Nüfus ve Dinî Çeşitlilik
BAE’nin nüfusu 9-10 milyon civarındadır ve bunların yalnızca yüzde 10-12 kadarı Emirlik vatandaşıdır. Nüfusun büyük bölümü Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Filipinler, Mısır ve diğer ülkelerden gelen yabancı işçilerden oluşur. Vatandaşların neredeyse tamamı Müslümandır, yabancılar arasında ise Müslümanlar, Hindular, Hristiyanlar, Budistler ve Sihler bulunur. Bu yapı nedeniyle toplam nüfus içindeki Müslüman oranı yaklaşık yüzde 76 civarında kalır. Resmî istatistikler din ve mezhep dağılımını ayrıntılı yayımlamaz, bu yüzden bu rakamlar tahminîdir.
Federasyon, 1971’de Abu Dabi, Dubai, Şarja, Acman, Ümmü’l-Kaywayn, Fuceyra ve 1972’de Ras el-Hayme emirliklerinin birleşmesiyle kurulmuştur. Bölge, tarih boyunca inci avcılığı, deniz ticareti ve vaha tarımıyla geçinen kabilelerin yaşadığı bir coğrafyaydı. Britanya ile yapılan “Truçal Sahil” anlaşmaları 19. yüzyıldan beri bölgenin dış ilişkilerini şekillendirdi. 20. yüzyılın ikinci yarısında petrolün keşfiyle ekonomik yapı hızla değişti.
Mezhepler ve İtikat
Emirlik vatandaşları arasında Sünnî Mâlikî mezhebi geleneksel olarak yaygındır; Hanbelî mezhebi de önemli bir yer tutar. Fıkıh alanındaki fetvalar Genel İslami İşler ve Evkaf Otoritesi’nin Fetva Konseyi tarafından verilir. Dubai ve Şarja gibi ticari merkezlerde İranlı Şiî ailelerin oluşturduğu bir topluluk bulunur; bu topluluğun kendi hüseyniyeleri ve dinî kurumları vardır. Yabancı işçiler arasında Hanefî, Şâfiî ve Caferî mezheplerine mensup kişiler de yer alır. Böylece ülke, Müslüman dünyanın mezhepsel çeşitliliğini küçük ölçekte yansıtır.
Tasavvuf alanında BAE’de tarihî olarak Kâdirî ve Rifâî tarikatlarının etkisi bulunmuştur. 21. yüzyılda ise devlet, ılımlı İslam anlayışını teşvik eden kurumlara destek vermektedir. Müslüman Hakîmler Konseyi (2014) ve Aşırılıkla Mücadele için Sevgi Fetvaları gibi girişimler bu çabanın örnekleridir. Bu girişimler hakkında farklı değerlendirmeler yapılmaktadır; bu yazı yalnızca kurumsal çerçeveyi aktarır.
Hoşgörü Politikaları ve Gayrimüslim İbadet Yerleri
BAE hükümeti 2016’da Tolerance (Hoşgörü) Bakanlığı kurmuş, 2019’da “İnsan Kardeşliği Belgesi”nin imzalandığı Abu Dabi buluşmasına ev sahipliği yapmıştır. Bu belge, Papa Franciscus ile Ezher Şeyhi Ahmed et-Tayyib tarafından imzalanmıştır. Abu Dabi’de İbrahim Aile Evi (2023) cami, kilise ve sinagogu aynı kompleks içinde barındırır. 2024’te açılan BAPS Hindu Tapınağı ise ülkenin ilk büyük taş Hindu tapınağıdır. Bu uygulamalar bazı çevrelerce olumlu değerlendirilirken bazı çevrelerde eleştirilmektedir.
Hukuk ve Toplumsal Hayat
BAE’de kişisel statü işleri 2022’den itibaren gayrimüslim yabancılar için medenî hukuka göre de yürütülebilir. Müslüman vatandaşlar için aile hukuku şeriat esaslarına göre uygulanır. Ramazanda kamusal alanda yeme içme sınırlamaları, cuma günü resmî haftalık tatil düzeni ve alkol düzenlemeleri dinî ve kültürel yapının yansımalarıdır. 2020’den itibaren bazı alkol ve evlilik dışı birliktelik düzenlemeleri gevşetilmiş, bu değişiklikler ülke içinde ve dışında tartışılmıştır.
BAE’nin dinî yapısını başka ülkelerle karşılaştırmak için Katar’ın dinî yapısı, Umman’daki İbâdî topluluk, camileri öğrenmek için BAE camileri ve ramazan geleneği için BAE’de ramazan yazıları okunabilir.
Federal Kurumlar: Evkaf, Fetva Meclisi ve Dinî Otorite
Birleşik Arap Emirlikleri’nde İslami İşler, Vakıflar ve Zekât Genel Otoritesi camilerin yönetimini, imamların atanmasını ve zekât işlerini yürütür. BAE Fetva Meclisi (2008), hukukî ve dinî meselelerde resmî görüş bildirir. Hutbeler merkezî olarak hazırlanır ve ülkenin dört bir yanındaki camilerde okunur. Her emirliğin kendi vakıf ve Şeriat mahkemeleri de bulunur.
Müslüman Alimler Konseyi ve Ebu Dabi
Ebu Dabi merkezli Müslüman Alimler Konseyi (2014), mezhepler arası diyalog ve barış çağrıları yapan uluslararası bir kuruluştur. Bu çerçevede çıkarılan beyanlar, aşırılık karşıtı söylemin yaygınlaştırılmasına yönelik uluslararası yayınlara dönüşmüştür. Ülkede ayrıca Zayed Camii Merkezi ve çeşitli üniversiteler, dinî ve kültürel programlar yürütür.
İbrahimî Aile Evi ve Çok Dinli Yaşam
Ebu Dabi’nin Saadiyat Adası’nda 2023’te açılan İbrahimî Aile Evi, bir cami, bir kilise ve bir sinagogu aynı kompleks içinde barındırır. Bu proje, farklı dinler arasındaki diyalog amacını taşıyan bir kültür merkezi olarak tanıtılmıştır. Ülkede ayrıca Hindu tapınakları, onlarca kilise ve gurdwara bulunur. Müslümanlar için ibadet alanları ve yabancı topluluklar için ayrılmış mekânlar yan yana yer alır.
Tarihî Katman ve Toplumsal Gelenek
Bölgede İslam, 7. yüzyılda yerel kabilelerin Hz. Peygamber’in elçileriyle temasından sonra yayılmıştır; Fuceyra’daki Bidiyye Camii bu mirasın örneklerindendir. İnci ticareti, deniz seferleri ve vaha yerleşimleri yüzyıllar boyunca dinî ve toplumsal hayatı şekillendirmiştir. Federal devlet 1971’de kurulmuş, kurucu önder Şeyh Zayed b. Sultan’ın hayırseverlik ve cami yapımı alanındaki katkıları sıkça anılır.
Sıkça Sorulan Sorular
BAE’de Müslümanların oranı nedir?
Resmî verilere göre nüfusun yaklaşık yüzde 75-76’sı Müslümandır. Vatandaşların neredeyse tamamı Müslüman, yabancı işçilerin ise önemli bir bölümü Hindu, Hristiyan ve Budisttir.
BAE’de hangi mezhepler yaygındır?
Vatandaşlar arasında Sünnî Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri öne çıkar. Dubai ve Şarja’da Şiî topluluk, özellikle İran kökenli aileler vardır.
BAE’de gayrimüslimler ibadet edebilir mi?
Evet. Ülkede kilise, Hindu tapınağı ve gurdwara bulunur. Abu Dabi’de 2024’te açılan BAPS Hindu Tapınağı ve İbrahim Aile Evi (cami, kilise ve sinagog) hoşgörü projeleri arasındadır.
BAE’de resmî din nedir?
Anayasa İslam’ı federasyonun resmî dini ve şeriatı yasamanın ana kaynağı olarak tanımlar. Uygulamada medeni kanunlar ve ceza hukuku büyük oranda modern düzenlemelere dayanır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Birleşik Arap Emirlikleri" md.; BAE Genel İslami İşler ve Evkaf Otoritesi, awqaf.gov.ae; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Birleşik Arap Emirlikleri" md.
- BAE Genel İslami İşler ve Evkaf Otoritesi, awqaf.gov.ae
- Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.