Umman’da Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nüfus ve Dinî Yapı
İbâdîlik: İnanç ve Tarih
Dinî Kurumlar ve Hoşgörü

Umman’da vatandaşların yaklaşık yarısı İbâdî, diğerleri ise Sünnî ve küçük bir Şiî topluluktur; ülke nüfusunun büyük çoğunluğu Müslümandır. İbâdîlik, Hâricîlerin en ılımlı kolu olarak tanımlanır ve Umman’ın dinî kimliğinin merkezindedir. İbâdî-Sünnî arasındaki bu birliktelik, toplumsal uyumun başlıca dayanağıdır ve resmî söylemde ‘Müslüman’ kimliği öne çıkarılır.

Nüfus ve Dinî Yapı

Umman nüfusu 5 milyon civarındadır ve yaklaşık yüzde 40’a yakını yabancı işçidir. Vatandaşlar arasında Müslüman olmayan kimse yok denecek kadar azdır. İbâdîlerin yerli halk içindeki oranı konusunda kesin veri bulunmaz; tahminler yüzde 45 ila yüzde 75 arasında değişir. Sünnîler Dhofar’da ve Batına kıyısında, Şiîler ise Maskat ve Sur çevresinde yaşar. Dhofar bölgesinde yaşayan Cebalî topluluk ise ayrı dil ve kültür geleneğini korur. Yabancı işçiler arasında Hindistan, Pakistan, Bangladeş ve Filipinler’den gelenler çoğunluktadır.

Ülkenin tarihi, Ümmân ve Maskat’ın deniz ticaretinde öne çıkan limanlara sahip olmasıyla şekillenmiştir. Hz. Peygamber döneminde Umman halkının İslam’ı kabul ettiği rivayet edilir. 18. yüzyılda kurulan Âl Bû Saîd hanedanı hâlâ yönetimdedir. Umman 19. yüzyılda Zengibar’ı da içine alan bir deniz ticaret imparatorluğu kurmuştur. 1970’li yıllardan itibaren modernleşme politikaları uygulanmıştır.

İbâdîlik: İnanç ve Tarih

İbâdîlik, 7. yüzyıl sonunda Basra’da Cabir b. Zeyd ve Ebu Ubeyde Müslim et-Temîmî çevresinde şekillenmiştir. Adını Abdullah b. İbâd’dan alır. Hâricîlerden ayrılan bu ekol, toplumsal huzuru bozan şiddetten uzak durmuş ve imamın seçimle belirlenmesini savunmuştur. Mensupları kendilerini Hâricî olarak tanımlamaz. Umman’da 8. yüzyıldan itibaren İbâdî imamlık devleti kurulmuştur. Bu yapı uzun süre toplumun hem dinî hem siyasi çerçevesini belirlemiştir.

İbâdîler Kur’an’ın mahlûk olduğunu kabul eder ve ahirette Allah’ın görülmeyeceğini savunur. Bu görüşler ana akım Sünnî anlayıştan ayrılır. Ancak bu konular akademik kelam tartışmalarında ele alınır ve günümüzde mezhepler arası saygı çerçevesinde değerlendirilir. İbâdî fıkhı, Cabir b. Zeyd’in öğretilerine ve Ebu Gânim el-Horasânî’nin “Müdevvene” eserine dayanır.

Dinî Kurumlar ve Hoşgörü

Evkaf ve Dinî İşler Bakanlığı camileri yönetir ve imamları atar. Büyük Müftü (Müftü-i Âm) fetva hizmetlerini verir. Umman’da cami mimarisi mezhep ayrımı yapmayan bir yaklaşımla inşa edilir. Sultan Kabus Büyük Camii, farklı mezhepleri bir araya getiren sembolik bir yapıdır. Umman, mezhepler arası diyalog ve hoşgörü çabalarıyla tanınır; resmî söylem “İslam’ın birliğine” vurgu yapar.

Sultan Kabus Üniversitesi (1986) ve Sultan Kabus Büyük Camii İslami ilimler eğitimi için önemli kurumlardır. Eğitim sisteminde mezhep ayrımı yapılmaksızın İslam dersi verilir.

Azınlıklar ve Toplumsal Hayat

Umman’da Maskat ve diğer şehirlerde Hristiyan kiliseleri ve Hindu tapınakları bulunur. Bu ibadet yerleri sultanlık tarafından arsa tahsisiyle yapılmıştır. Gayrimüslim yabancıların dinî özgürlüğü sınırlı da olsa korunur. Ülkede evlilik ve miras gibi kişisel statü işleri İbâdî ve Sünnî mahkemeler tarafından şeriata göre yürütülür.

Umman’ı Körfez’deki diğer ülkelerle karşılaştırmak için BAE’nin dinî yapısı, Bahreyn’deki Sünnî-Şiî dengesi, Umman’ın camileri için Umman camileri ve ramazan geleneği için Umman’da ramazan yazıları okunabilir.

Tarihî Katmanlar: Azd, İmamlık ve Zencibar

Umman’da İslam, Hz. Peygamber’in elçisi Amr b. el-Âs’ın temasları ve Âzd kabilesinin kabulüyle yayılmıştır. 8. yüzyılın ortasında seçilen İbâdî imam Cülendâ b. Mesûd’dan sonra İbâdî imamlık geleneği, iç bölgelerde yüzyıllar boyunca sürmüştür. 1744’te kurulan Âl-i Said hanedanı sahil ve ticaret şehirlerini idare etmiştir. 19. yüzyılda Umman Sultanlığı Zencibar’a kadar uzanmış, Doğu Afrika’daki Umman kökenli topluluklar bugün de bu bağlantıyı korur.

İbâdî Fıkhı ve Kaynaklar

İbâdî fıkhının temel kaynakları Cabir b. Zeyd (ö. 93/711 civarı) ve Ebû Ubeyde Müslim b. Ebî Kerîme’ye dayanır. Cabir b. Zeyd’in Basra’da yetişmiş büyük tabiî âlim olduğu kaynaklarda kaydedilir. Bu mezhebin kendi kelam ve fıkıh eserleri Umman’da yazılmış, el yazması kütüphaneleri Nizva ve Bahla’da korunmuştur. İbâdîler diğer mezhepleri tekfir etmez ve Sünnî topluluklarla birlikte ibadet eder.

Modern Dinî Kurumlar ve Eğitim

Evkaf ve Dinî İşler Bakanlığı camileri, imamları ve hac işlerini düzenler. Mufti Ofisi, İbâdî ve Sünnî topluluklar için ortak fetva makamı olarak çalışır. Sultan Kabus Üniversitesi, Nizva Üniversitesi ve çeşitli ilahiyat okulları İslam bilimlerinde eğitim sunar. Camilerde hem İbâdî hem Sünnî fıkıh derslerinin yer alması, ülkenin mezhepler arası hoşgörü örneklerindendir.

Toplumsal Hayat ve Gelenekler

Umman’da ailelerin ve kabilelerin toplumsal hayatı İslami değerlerle örülüdür. Kabile reisleri (şeyhler), cami ve çarşı meclislerinde sorunları çözer. Kadınlar eğitimde ve iş yaşamında etkindir. Bayramlarda ve düğünlerde geleneksel danslar, hançer ve kılıç gösterileri yapılır; bunlar İslam’ın kültürel yaşamla uyumunu gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Umman’da Müslümanların oranı nedir?

Vatandaşların neredeyse tamamı Müslümandır. Toplam nüfusun yaklaşık yüzde 85’i Müslümandır; kalan kısım yabancı işçilerden oluşur ve Hindu, Hristiyan ve diğer inançlara mensuptur.

İbâdîlik nedir?

İbâdîlik, Abdullah b. İbâd’a nispet edilen ve Hâricîlerin ılımlı kolundan çıktığı kabul edilen bir İslam mezhebidir. Mensupları kendilerini Hâricî saymaz.

Umman’da Sünnî ve Şiî topluluk var mı?

Evet. Sünnîler özellikle Dhofar ve Batına bölgelerinde, Şiîler ise Maskat çevresinde yoğunlaşır. İbâdîler yerel halkın çoğunluğunu oluşturur.

Umman’da dinî hoşgörü nasıl yaşanır?

Umman’ın İbâdî geleneği, mezhepler arası hoşgörüyle bilinir. Ülkede farklı mezhep mensuplarının aynı camide ibadet etmesi mümkündür.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Umman" ve "İbâdiyye" md.; Umman Evkaf ve Dinî İşler Bakanlığı, mara.gov.om; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →