Filistin’de Müslüman Nüfusu, Mezhepler ve Dinî Yapı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nüfus ve Dinî Yapı
Mezhepler ve Dinî Akımlar
Vakıf ve Dinî Kurumlar

Filistin topraklarında yaşayan nüfusun büyük çoğunluğunu Müslümanlar oluşturur; Gazze’de nüfusun hemen tamamı, Batı Şeria’da ise yaklaşık yüzde 85-90’ı Müslüman olup çoğunluk Sünnî Şâfiî mezhebini izler. Kudüs, Mescid-i Aksâ ve Halil gibi mekânlar bölgeyi üç dinin ortak kutsal coğrafyası kılar ve dinî hayatı yüzyıllardır şekillendirir.

Nüfus ve Dinî Yapı

Filistin Merkezî İstatistik Bürosu’na göre Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde yaklaşık 5,3-5,5 milyon Filistinli yaşar. Nüfusun yaklaşık yüzde 93-97’si Müslümandır. Hristiyanlar, çoğunlukla Betlehem, Beyt Cala, Ramallah ve Kudüs çevresinde yaşar; sayıları yüzyıllardır göç nedeniyle azalmıştır. Bölgede yaşayan Samirîler ise Nablus yakınlarındaki Gerizim Dağı çevresinde küçük bir topluluktur. Dünya genelinde Filistin kökenli milyonlarca kişi mülteci veya diasporada yaşamaktadır. Bu mülteci toplulukların büyük bölümü Müslümandır.

Filistin, İslam tarihinde Mescid-i Aksâ’nın bulunduğu topraklar olarak önem taşır. Hz. Ömer döneminde 638 civarında Kudüs barış yoluyla teslim olmuş ve “Ömer Sözleşmesi” ile Hristiyan halkın dinî özgürlüğü güvence altına alınmıştır. Daha sonra Emevîler, Abbâsîler, Fâtımîler, Haçlılar (1099-1187), Eyyûbîler, Memlûkler ve Osmanlılar (1516-1917) bölgeyi yönetmiştir. 1917’den sonra Britanya mandası dönemi başlamıştır.

Mezhepler ve Dinî Akımlar

Filistinli Müslümanların çoğu Şâfiî mezhebine mensuptur. İmam Şâfiî’nin Gazze’de doğduğu rivayet edilir ve şehir bu nedenle Şâfiî geleneği için sembolik bir değer taşır. Osmanlı döneminde Hanefî mezhebi kadılık düzeninde uygulandı. İtikatta Eş’arî çizgi yaygındır. Tasavvufî tarikatlar arasında Kâdirî, Şâzeliyye ve Nakşibendî çevreler tarihte aktiftir. Günümüzde farklı İslamî hareketler ve dernekler toplumsal hayatta rol oynar; bu hareketlerle ilgili siyasi değerlendirme bu yazının kapsamında yapılmamıştır.

Vakıf ve Dinî Kurumlar

Kudüs’te Mescid-i Aksâ ve Kubbetü’s-Sahra’yı kapsayan Harem-i Şerif’in dinî idaresi Ürdün Evkaf Bakanlığı’na bağlı Kudüs Vakfı tarafından yürütülür. Filistin Yönetimi’nin Evkaf ve Dinî İşler Bakanlığı Batı Şeria ve Gazze’deki camileri yönetir. Kudüs Müftüsü ve Yüksek İslam Konseyi fetva ve dinî temsil görevlerini üstlenir. Bu kurumların yetki alanları siyasi koşullar nedeniyle değişkenlik gösterir.

Kudüs ve Üç Dinli Yapı

Kudüs Eski Şehri; Müslüman, Hristiyan, Yahudi ve Ermeni mahallelerine ayrılır. Hristiyanlar için Kıyamet Kilisesi, Yahudiler için Ağlama Duvarı, Müslümanlar için Mescid-i Aksâ ve Kubbetü’s-Sahra kutsaldır. Şehir 1981’den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir. Kudüs’ün statüsü, uluslararası kamuoyunda tartışmalı olup farklı devletler farklı tutumlar benimsemiştir. Bu yazı, dinî kutsallık boyutunu tarafsızca aktarmaktadır.

Günlük Dinî Hayat

Cuma namazı, ramazan, bayramlar ve Mevlid, Filistin toplumunda geniş katılımla yaşanır. Camiler eğitim ve sosyal yardım hizmeti de verir. Ayrıca Nebi Musa Mevsimi gibi tarihî mevsimsel dinî törenler vardı. Hac ve umre için Filistinliler Ürdün üzerinden yolculuk yapar.

Filistin’in camileri için Filistin camileri, ramazan için Filistin’de ramazan, güneydoğudaki Yemen için Yemen’in dinî yapısı ve doğudaki Afganistan için Afganistan’ın dinî yapısı yazıları okunabilir.

Tarihî Katmanlar: Hz. Ömer’den Osmanlıya

Müslümanlar Kudüs’ü 637-638 yıllarında Hz. Ömer döneminde barışla teslim almıştır; kaynaklar şehir halkına verilen emân metnini (Ömer Ahdnâmesi) aktarır. Emevî halifesi Abdülmelik b. Mervân, Kubbetü’s-Sahra’yı 691-692’de yaptırmıştır. 1099’da Haçlıların Kudüs’ü ele geçirmesinin ardından Selahaddîn-i Eyyûbî şehri 1187’de geri almıştır. Memlükler ve Osmanlılar dönemlerinde medreseler, çeşmeler ve vakıflar kurulmuş, Kanunî Sultan Süleyman Kudüs surlarını yeniden inşa ettirmiştir. 1917’den sonra Britanya Mandası, 1948 ve 1967 olayları bölgenin demografik yapısını değiştirmiştir.

İlim ve Eğitim Kurumları

Filistin’de dinî eğitim, Kudüs’teki Mescid-i Aksâ çevresinde yüzyıllardır sürmektedir. Birzeit, Necah Ulusal, Kudüs ve Gazze İslam üniversiteleri, İslami ilimler dâhil geniş bir akademik yelpaze sunar. Fıkıhta Şâfiî mezhebi, tarih boyunca bölgenin ana çizgisi olmuş, Osmanlı döneminde Hanefî kadılar da görev yapmıştır. Sûfî tarikatlardan Kâdirî, Rifâî, Şâzelî ve Halvetî zaviyeleri Kudüs, Halil ve Nablus’ta yaşamaktadır.

Hristiyan ve Diğer Topluluklar

Filistin nüfusunun küçük ama tarihî bir kısmı Hristiyan’dır; Beytüllahim, Beit Sahur ve Ramallah’ta bu topluluklar yoğun biçimde yaşar. Nablus yakınlarında Samirîler adlı çok küçük bir topluluk da bulunur. Bu çeşitlilik, Filistin’in dinî mirasını üç dinli bir mozaik hâline getirir.

Gündelik Dinî Hayat ve Vakıf Kurumları

Filistin Vakıflar ve Dinî İşler Bakanlığı camilerin atanmasını, hutbelerin içeriğini, hac organizasyonunu ve zekât komitelerini düzenler. Kudüs’te Harem-i Şerif’in yönetimi Ürdün’e bağlı Vakıf Dairesi’nin elindedir; bu hâl 1967’den beri “statüko” olarak adlandırılır. Köy ve kasabalarda cami, hem ibadet hem toplantı yeridir. Düğün ve cenaze gelenekleri dinî ritüellerle yürütülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Filistin’de Müslümanların oranı nedir?

Batı Şeria ve Gazze’de yaşayan nüfusun yaklaşık yüzde 93-97’si Müslümandır. Hristiyanlar küçük bir azınlıktır ve Gazze’de yüzde birin altında, Batı Şeria’da ise yüzde bir ila iki arasında tahmin edilir.

Filistinli Müslümanlar hangi mezhepten?

Büyük çoğunluğu Sünnî Şâfiî mezhebindendir. Osmanlı döneminden kalma Hanefî uygulamalar da vardır.

Mescid-i Aksâ’yı kim yönetir?

Mescid-i Aksâ’nın dinî idaresi Ürdün Evkaf Bakanlığı’na bağlı Kudüs Vakfı tarafından yürütülür. Giriş ve güvenlik düzenlemeleri ise siyasi tartışma konusudur.

Filistin’de başka dinler var mı?

Hristiyan cemaatler (Rum Ortodoks, Latin, Ermeni), Samiriler ve Yahudiler tarihî olarak bölgede yaşamıştır. Betlehem ve Nablus bu çeşitliliği yansıtır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Filistin" ve "Kudüs" md.; Filistin Merkezî İstatistik Bürosu, pcbs.gov.ps; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →