Irak’ta Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nüfus ve Dinî Çoğunluk
Şiî Topluluk ve Merkezler
Sünnî Topluluk

Irak’ta nüfusun yaklaşık yüzde 95-98’i Müslümandır ve toplum çok mezhepli bir yapıdadır; Şiîler nüfusun yaklaşık beşte üçünü, Sünnîler (Arap, Kürt ve Türkmenler) ise geri kalanı oluşturur. Ülke, Necef ve Kerbela gibi Şiî merkezlerin yanında Bağdat’ın Abbâsî ve Hanefî mirasını da barındıran kadim bir ilim coğrafyasıdır.

Nüfus ve Dinî Çoğunluk

Irak’ın nüfusu 45 milyon civarındadır. Nüfusun büyük bölümü Arap, ikinci büyük etnik grup ise Kürtlerdir; Türkmenler, Asurîler ve diğer topluluklar da vardır. Müslümanlık Irak’ta ortak payda olmakla birlikte mezhepsel ve etnik çeşitlilik bulunur. Son sayım 2010’larda tamamlanamamıştır; güncel oranlar anket ve tahminlere dayanır. 2003’ten sonra yaşanan çatışmalar ve göçler nüfus tablosunu değiştirmiştir.

Şiî Topluluk ve Merkezler

Irak Şiîleri, ağırlıklı olarak güney ve orta bölgelerde yaşar. Necef, Şiî dünyada en önemli ilim merkezlerinden biridir ve “havza” olarak anılan geleneksel ilim eğitimi buradadır. Hz. Ali’nin türbesi Necef’te, Hz. Hüseyin ve Hz. Abbas’ın türbeleri Kerbela’dadır. Kâzımiyye’de Musa el-Kâzım ve Muhammed el-Cevâd, Samarra’da ise İmam Ali el-Hâdî ve Hasan el-Askerî’nin türbeleri bulunur. Her yıl Arbaîn (Hz. Hüseyin’in şehadetinden kırk gün sonra) yürüyüşlerine milyonlarca kişi katılır.

Sünnî Topluluk

Irak Sünnîleri; Arap, Kürt ve Türkmenlerden oluşur. Arap Sünnîler Bağdat’ın batısı, Enbar, Selahaddin ve Musul çevresinde yaşar. Kürtler çoğunlukla Şâfiî mezhebindedir. Bağdat’ta Ebû Hanîfe Camii (A’zamiyye) ve Abdülkadir Geylânî Camii Sünnî dünyası için önemli yerlerdir. İmam Ahmed b. Hanbel’in Bağdat’ta defnedildiği bilinir. Sünnî Vakfı (Dîvânü’l-Vakfi’s-Sünnî) camileri yönetir.

Azınlıklar

Irak, tarihte Hristiyan, Yahudi, Yezidî ve Sabiî topluluklara ev sahipliği yapmıştır. Keldani, Süryani ve Asuri Hristiyanlar Musul, Ninova ve Bağdat’ta bulunur; sayıları 2003’ten sonra büyük ölçüde azalmıştır. Yezidîler Sincar’da yaşar. Sabiî Mandeanlar Basra ve Bağdat’ta bir azınlıktır. Bu toplulukların güvenliği ve hakları uluslararası kuruluşların da gündemindedir.

Tarihî Arka Plan ve Hukuki Çerçeve

Irak, İslam tarihinde önemli bir yere sahiptir. Hz. Ömer döneminde fethedilen bölgede Basra ve Kûfe şehirleri kuruldu. 762’de Abbâsî halifesi Mansûr Bağdat’ı başkent yaptı. 1258’de Moğol istilasıyla şehir yıkıldı. Osmanlı dönemi (1534-1917) boyunca Irak vilayet olarak yönetildi. 2005 Anayasası İslam’ı devlet dini ve yasamanın temel kaynaklarından biri olarak tanımlar, aynı zamanda din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alır.

Bağdat: Abbâsî Başkenti ve Mezhep Merkezi

Bağdat, 762’de Halife Mansûr tarafından kurulmuş ve Abbâsî hilafetinin merkezi olmuştur. İmam-ı Âzam Ebû Hanîfe (ö. 767) ve Ahmed b. Hanbel (ö. 855) bu şehirde yaşamış, fıkıh mezheplerinin teşekkülünde etkili olmuştur. Abdülkādir-i Geylânî (ö. 1166) ise Kādirî tarikatının adını taşıyan büyük bir şahsiyettir. 1258’deki Moğol istilası şehri yıkmış olsa da Bağdat sonraki yüzyıllarda da ilim merkezi olarak varlığını korumuştur.

Necef Hevzesi ve Şiî Müctehidlik

Necef, 11. yüzyılda Şeyhu’t-Tâife et-Tûsî’nin buraya yerleşmesiyle Şiî ilim merkezi hâline gelmiştir. Hevze adı verilen dinî eğitim sisteminde öğrenciler fıkıh, usul ve kelam okur; en yüksek mertebeye ulaşanlar “merci-i taklid” olarak anılır. Şiî toplulukta halk, taklit için bir müctehide başvurur. Kerbela ve Kâzımiyye de önemli ilim ve ziyaret merkezleridir.

Kürtler, Türkmenler ve Azınlıklar

Kürtlerin çoğu Şâfiî Sünnî’dir; bir kısmı Şiî, bir kısmı Yezidî ya da Kakâî’dir. Türkmen toplulukları Kerkük, Telafer, Erbil ve Tuzhurmatu çevresinde Sünnî ve Şiî olarak iki gruba ayrılır. Hristiyan toplulukları (Keldanî, Süryanî, Asurî) ile Sâbiîler (Mandeanlar) ve Yezidîler tarihsel olarak kuzeydeki ve güneydeki bölgelerde yaşamıştır; son yıllarda çatışmalar ve göçler bu toplulukların sayısını azaltmıştır.

Vakıf Dairesi ve Dinî Yönetim

Irak’ta Sünnî Vakıf Divanı ve Şiî Vakıf Divanı, camilerin, türbelerin ve dinî eğitim kurumlarının idaresini yürütür. Ayrıca Yezidî ve Hristiyan toplulukların vakıf işleri için ayrı daireler bulunur. Anayasa İslam’ı devletin resmî dini olarak tanır ve İslam’ın temel hükümlerine aykırı yasa çıkarılamayacağını belirtir.

Nüfus Hareketleri ve Dinî Çeşitlilik

1990’lardan sonra yaşanan savaşlar, ambargo ve iç çatışmalar nüfusun mezhebî dağılımında kısmi değişimlere neden olmuştur. Milyonlarca kişi ülke içinde yer değiştirmiş ya da yurt dışına göç etmiştir. Günümüzde Bağdat, Basra ve Musul gibi büyük şehirler karma yapıda yaşamaya devam eder; Kerkük ise Arap, Kürt ve Türkmen topluluklarının birlikte yaşadığı çok kimlikli bir kenttir. Toplumsal uyum için dinî liderlerin birlik çağrıları sıkça duyulur.

Bölgesel Yazılar

Camiler için Irak camileri, ramazan için Irak’ta ramazan, batıdaki Lübnan için Lübnan’ın dinî yapısı ve doğudaki İran için İran’ın dinî yapısı yazıları okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Irak’ta Müslümanların oranı nedir?

Nüfusun yaklaşık yüzde 95-98’i Müslümandır. Şiîler çoğunluğu, Sünnîler ise ikinci büyük grubu oluşturur.

Irak’ta Şiî ve Sünnî oranı nedir?

Tahminlere göre Şiîler yaklaşık yüzde 60-65, Sünnîler (Arap, Kürt ve Türkmen) yaklaşık yüzde 32-37 oranındadır. Resmî ve güncel sayım bulunmadığı için rakamlar tahminîdir.

Necef ve Kerbela neden önemlidir?

Necef’te Hz. Ali, Kerbela’da Hz. Hüseyin’in türbeleri bulunur. Her iki şehir Şiî dünyanın en önemli dinî merkezleridir ve yıllık Arbaîn yürüyüşünde milyonlarca ziyaretçi alır.

Irak’ta başka dinler var mı?

Hristiyanlar (Keldani, Süryani, Asuri), Yezidiler, Sabiiler (Mandeanlar), Kakailer ve çok az Yahudi topluluk yaşamıştır. Güvenlik sorunları nedeniyle sayıları azalmıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Irak", "Necef" ve "Kerbelâ" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr; Birleşmiş Milletler Nüfus Verileri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →