Filistin’de Ramazan ve Bayram Gelenekleri Nasıldır?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Hazırlık ve Hilal
İftar Sofrası
Mescid-i Aksâ ve Camilerde Ramazan

Filistin’de ramazan, Kudüs’te Mescid-i Aksâ çevresinde ve Gazze, Nablus, Halil gibi şehirlerde kandil, fener, katayıf ve ortak iftar sofralarıyla yaşanır. Zor koşullar ve hareket kısıtlamaları ayı etkilese de topluluk bağları güçlenir ve dayanışma öne çıkar. Mescid-i Aksâ’ya erişim, yıllara göre değişen düzenlemelere tabidir.

Hazırlık ve Hilal

Filistin’de ramazanın başlangıcı, Filistin Evkaf Bakanlığı ve Kudüs Müftülüğü’nün hilal gözlem duyurusuyla belirlenir. Şaban ayında çarşılar hurma, tatlı malzemesi ve baharat alışverişiyle canlanır. Kudüs Eski Şehri’nde Şam Kapısı çevresi fener ve hilal şekilli süslerle bezenir. Ramazan başlamadan önce evler temizlenir, ramazan alışverişi yapılır. Camilerde cemaat için hazırlıklar tamamlanır.

Ekonomik zorluklar nedeniyle birçok aile için ramazan hazırlığı kısıtlıdır. Hayır kuruluşları ve zekât komiteleri gıda paketi dağıtır. Bu dayanışma Filistin toplumunda ramazanın vazgeçilmez yanıdır.

İftar Sofrası

Hurma ve su ile açılan oruçtan sonra mercimek çorbası ya da frik çorbası içilir. Ana yemekler arasında maklube (ters pilav), müsahhan (sumaklı tavuk ve soğan yemeği), mulûhıyye ve mahşi (dolma) bulunur. Tatlı olarak katayıf, kunafe nabulsiye (Nablus peyniri ile yapılan) ve baklava tercih edilir. Tamr hindi ve kamar ed-din içecekleri iftar sofralarında yer alır. Gazze’ye özgü “sumaghiyye” ve acı domates ezmesi “dagga” ramazan sofralarında bilinir.

Mescid-i Aksâ ve Camilerde Ramazan

Ramazanın her cuması on binlerce Müslüman Mescid-i Aksâ’ya gitmek ister. Kudüs dışından gelenler için giriş izinleri güvenlik koşullarına göre belirlenir; yaş sınırlamaları ve kontrol noktaları dönem dönem uygulanır. Bu konu siyasi tartışma yaratır; bu yazı yalnızca dinî uygulamayı bildirir. Teravih ve Kadir Gecesi ibadetleri Mescid-i Aksâ’da özel manevi bir atmosferle yapılır.

Musaharati ve Gece Hayatı

Kudüs Eski Şehri’nde musaharati, sahur vaktinde davul ve ilahi eşliğinde sokakları dolaşır. İftar topu atışı çocuklar için ramazanın en sevilen anlarından biridir. Gece geç saatlere kadar süren kahve ve nargile sohbetleri aile ve komşuluk bağlarını güçlendirir. Çocuklar fenerlerle sokakta oynar.

Bayramlar

Ramazan Bayramı’nda bayram namazı sonrası mezarlık ziyareti yapılır, akrabalara gidilir. Ma’mul adı verilen irmikli, hurmalı ve cevizli kurabiyeler hazırlanır. Çocuklara “eydiyye” harçlığı verilir. Kurban Bayramı’nda kesilen kurbanın eti ihtiyaç sahiplerine dağıtılır. Savaş ve abluka koşullarında yaşayan aileler için bayram sevinci hayır kuruluşlarının yardımlarıyla sürdürülür.

Filistin’in dinî yapısı için Filistin’deki Müslümanlar, camiler için Filistin camileri, Yemen için Yemen’de ramazan ve Afganistan için Afganistan’da ramazan okunabilir.

Katayıf, Künefe ve Ramazan Mutfağı

Filistin ramazan sofrasında hurma ve süt ile açılan oruç, çorbalar, mulûhiyye, mekluba ve müsahhan gibi yemeklerle sürer. Katayıf (atayıf), ceviz ya da peynirle doldurulan küçük hamur tatlısıdır ve ramazan akşamlarında yaygındır. Nablus künefesi, ince tel kadayıf ve peynirle hazırlanan, şerbetli bir tatlı olarak bayram sofralarında da yer alır. Tamarind (demirhindi) suyu, meyan şerbeti ve kamerüddin içeceği, iftarın serinletici ikramlarıdır.

Kudüs’te Mescid-i Aksâ’ya Erişim

Ramazanda Mescid-i Aksâ’ya ibadet için gelenlerin sayısı büyük oranda artar; özellikle Cuma günleri ve Kadir Gecesi’nde yüz binlerce kişinin geldiği belirtilir. Giriş izinleri, yaş ve bölge sınırlaması gibi düzenlemeler yıllara göre değişir ve bu konuda farklı resmî ve sivil kuruluşlar farklı açıklamalar yapar. Bu yazı siyasî değerlendirme yapmaz; ibadet hakkının dinî önemini hatırlatır.

Gazze’de Ramazan ve Dayanışma

Gazze’de ramazan, savaş ve abluka dönemlerinde bile aile ve komşuluk bağlarının öne çıktığı bir aydır. Hayır kuruluşları, yerel gönüllüler ve uluslararası yardım örgütleri ortak iftar sofraları ve gıda dağıtımı organize eder. Camiler ve geçici barınma alanlarında teravih kılınmaya çalışılır. Yetim çocuklar için ramazan hediyeleri toplanır.

Kandiller ve Gece Hayatı

Ramazan boyunca Kudüs’ün Şam Kapısı çevresi, Nablus çarşısı ve Ramallah sokakları fenerler ve ışık süslemeleriyle donatılır. Musaharati (sahur davulcusu) geleneği bazı mahallelerde sürmektedir. Gençler, akşam yürüyüşleriyle ve sohbetlerle geceyi geçirir. Bu bayram havası, zor şartlarda yaşanan günlerde bile umut ve toplumsal dayanışma anlamı taşır.

Kadir Gecesi ve Son Cuma

Ramazanın 27. gecesi, Filistin’de camilerin yoğunlaştığı bir gece olarak kutlanır. Kudüs’e yapılan ziyaretlerin çoğu bu gece ve ramazanın son Cuması için planlanır. Kadir Gecesi’ni ihya etmek isteyenler sabaha kadar namaz kılar, Kur’an okur ve dua eder. Bölgedeki hayır kurumları geceleri çocuk ve aile programları düzenler.

Bayram ve Fitre

Ramazan Bayramı’nda Filistin’de şehirlerin merkez meydanlarında bayram namazı kılınır, aileler mezarlıkları ziyaret eder ve çocuklara “eydiyye” denen harçlık verilir. Bayram öncesi fitre ödemesi, ailelerin yoksul akrabalara yönelik sorumluluğunun parçasıdır. Hacı adaylarının dönüşünde ise evler ve çarşılar renkli süslemelerle donatılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Filistin’de iftar topu atılır mı?

Kudüs’te iftar vaktini bildirmek için top atışı geleneği uzun yıllardır vardır. Her yıl çocuklar bu atışı heyecanla bekler.

Katayıf nedir?

Mini krep şeklinde hamurun ceviz, fıstık ya da peynirle doldurulup şerbetlendiği ramazan tatlısıdır.

Mescid-i Aksâ’da ramazan namazları nasıl?

Ramazanda on binlerce kişi cuma ve teravih namazı için Mescid-i Aksâ’ya gitmek ister. Giriş izinleri güvenlik durumuna göre değişebilir.

Filistin’de musaharati kimdir?

Sahur vaktinde davul çalıp ilahi söyleyerek halkı uyandıran kişidir. Özellikle Kudüs Eski Şehri’nde gelenek sürmektedir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 14 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ramazan" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr; Filistin halk kültürü derlemeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →