Suriye’nin En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Şam Emevî Camii
Selimiye ve Süleymaniye Külliyeleri
Halep Ulu Camii ve Halep Eski Şehri

Suriye’nin en bilinen camisi Şam’daki Emevî Camii’dir; 8. yüzyılın başında inşa edilen yapı, İslam mimarisinin ilk büyük anıtlarından biridir. Halep Ulu Camii, Selimiye ve Süleymaniye külliyeleri ile Busra’daki Ömer Camii de önemlidir. Savaş yılları birçok tarihî yapıya zarar vermiş, onarım çalışmaları ise sürmektedir.

Şam Emevî Camii

Emevî halifesi I. Velîd, 706-715 yıllarında Şam’da bu camiyi yaptırmıştır. Yapı, daha önce burada bulunan Bizans bazilikasının yerine kurulmuş, dönemin en büyük anıtsal İslami mimari örneklerinden biri olmuştur. Dış avlusunu çevreleyen revaklar ve duvarlardaki mozaikler Bizans sanatının etkisiyle yapılmıştır. Hz. Yahya adına ilişkilendirilen makamın yanı sıra yakında Selahaddin-i Eyyûbî Türbesi bulunur. Yapı UNESCO’nun “Şam Eski Şehri” kaydı içindedir.

Selimiye ve Süleymaniye Külliyeleri

Osmanlı dönemi Şam’da Mimar Sinan, iki önemli külliye inşa etti. Süleymaniye Külliyesi (1554-1559) Kanuni Sultan Süleyman adına, Selimiye Külliyesi (1566-1567 civarı) ise II. Selim adına yapılmıştır. İki külliye Osmanlı mimarisinin Suriye’deki en güzel örneklerindendir. Süleymaniye’nin avlusu ve kubbesi, taş işçiliği ve çinileriyle dikkat çeker.

Halep Ulu Camii ve Halep Eski Şehri

Halep Ulu (Emevî) Camii’nin 8. yüzyılın başında yapıldığı kabul edilir. 1090’daki minaresi Selçuklu döneminin güzel örneğiydi. 2013’te yıkılan minare sonradan yeniden inşa edilmeye çalışılmıştır. Halep’in eski şehri 1986’da UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır; savaş sırasında zarar görmüştür. Bu şehirde Hüsrev Paşa Camii, Halep Hanları ve Kale de önemli yapılardır.

Humus ve Hama

Humus’taki Halid b. Velîd Camii, Hz. Peygamber’in “Allah’ın kılıcı” (Seyfullah) dediği sahabe adına yapıldığı belirtilen bir camidir. Yapı Osmanlı döneminde 20. yüzyılın başında Sultan II. Abdülhamid zamanında yenilenmiş ve türbe bölümü büyütülmüştür. Halid b. Velîd’in kabrinin Humus’ta olduğu geleneksel rivayetlere dayanır. Hama’da ise Nuriye Camii, su çarkları (norias) ile birlikte tanınır.

Türbeler ve Makamlar

Şam’da Bilal-i Habeşî’nin kabri olduğu rivayet edilir, ancak bu konuda kesin bilgi yoktur. Zeynep Camii (Seyyide Zeynep) ve Hz. Rukiyye Camii ziyaret edilen mekânlardır. Bu yerlerin tarihî doğruluğu konusunda farklı görüşler vardır; Diyanet çizgisinde bu ziyaretler dua ve ibret amacıyla yapılır.

Savaş ve Koruma

2011’den sonra yaşanan çatışmalar nedeniyle camiler, çarşılar ve eski şehirler zarar gördü. UNESCO ve birçok kuruluş restorasyon çalışmaları yapmaktadır. Güvenlik koşulları nedeniyle ziyaretçi sayısı düşüktür.

Busra: Ömer Camii ve Mebrek en-Nâka

Güneydeki Busra, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan bir antik şehirdir. Ömer Camii, 7. yüzyılda Hz. Ömer döneminde inşa edilmiş olduğu anlatılan, Suriye’nin en eski camilerinden biri olarak kabul edilir. Şehirdeki Mebrek en-Nâka Camii, Hz. Peygamber’in devesinin çöktüğü yer olarak halk arasında anılır. Bazalt taşından yapılan bu camiler, Hauran bölgesinin mimari kimliğini gösterir.

Salihiyye ve Şam’ın Diğer Mekânları

Şam’ın Kasyun Dağı eteğindeki Sâlihiyye mahallesi, Hanbelî âlimlerin ve sûfîlerin yerleştiği bir semtti. Muhyiddin İbnü’l-Arabî Külliyesi burada, Yavuz Sultan Selim’in 1517’de yaptırdığı cami ve türbeyle birlikte yer alır. Selahaddîn-i Eyyûbî’nin türbesi Emevî Camii’nin bitişiğindedir. Bilal-i Habeşî, Sitt Zeyneb ve Sitt Rukiyye gibi isimlere atfedilen makamlar da ziyaret edilir; tarihçiler bazı atıfların rivayet temelli olduğunu belirtir.

Halep’in Osmanlı Camileri

Halep’te Hüsrev Paşa Camii (1546), Mimar Sinan’a atfedilen eserlerden biridir. Hanedan, Hayrbek ve Adiliye gibi camiler ise Memlûk ve Osmanlı dönemlerinin izlerini taşır. Halep Eski Şehri ve çarşıları 1986’da UNESCO listesine alınmıştır. 2012-2016 çatışmalarında Halep Ulu Camii’nin minaresi dahil birçok yapı zarar görmüştür; sonraki yıllarda onarım çalışmaları yapılmıştır.

Humus ve Hama’nın Camileri

Humus’taki Halid b. Velid Camii, Osmanlı döneminde yapılmış ve 20. yüzyılda yenilenmiştir. Hama’daki Ulu Cami ise Orontes (Asi) nehri kıyısındaki dönen su çarkları (norialar) ile birlikte şehrin simgelerinden biridir. Bu iki şehirdeki camiler, orta Suriye’nin sosyal hayatını yansıtır.

Koruma, Onarım ve Ziyaret

Savaş sonrasında UNESCO ve yerel kuruluşlar, Halep Eski Şehri ve Busra gibi alanlarda belgeleme ve onarım çalışmaları yürütmektedir. Ziyaretçilerin resmî seyahat uyarılarını güncel olarak izlemesi gerekir. Şam’da Emevî Camii’nin ziyaret saatleri namaz vakitlerine göre düzenlenir; kadınlar başlarını örtmeli, ayakkabılar çıkarılmalıdır.

Emevî Camii’nin Mimarisi ve Hatıraları

Şam’daki Emevî Camii, Halife Velid b. Abdülmelik döneminde 705-715 arasında yapılmıştır; yerinde daha önce bir Bizans kilisesi ve antik bir tapınak bulunmuştur. Camii’nin avlusundaki altın mozaikler, dünyanın en eski büyük İslam mozaik programlarından biridir. İçerideki makamda Hz. Yahya’nın (Yuhanna) başı olduğuna inanılır. Camii’nin batı kubbesine “Kartal Kubbesi” denir.

Diğer Yazılar

Dinî yapı için Suriye’deki Müslümanlar, ramazan için Suriye’de ramazan, güneydeki Ürdün için Ürdün camileri, batıdaki Lübnan için Lübnan’ın dinî yapısı yazıları okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Emevî Camii kimin döneminde yapıldı?

Emevî halifesi I. Velîd döneminde yaklaşık 706-715 yıllarında inşa edilmiştir. İslam mimarisinin ilk büyük anıtsal örneklerindendir.

Emevî Camii’nde Hz. Yahya’nın türbesi var mı?

Camide Hz. Yahya (Yuhanna) ile ilişkilendirilen bir makam bulunur. Kesin tarihî belge olmadığı için bu bilgi geleneksel rivayetlere dayanır.

Süleymaniye Külliyesi’ni kim yaptı?

Şam’daki Süleymaniye Külliyesi Mimar Sinan tarafından 1554-1559 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman adına yapılmıştır.

Savaştan etkilenen camiler var mı?

Evet. Halep’teki Ulu Cami’nin minaresi 2013’te yıkılmış, sonradan yeniden inşa çalışmaları yapılmıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Emeviyye Camii" ve "Halep" md.; UNESCO Dünya Mirası Merkezi, "Ancient City of Damascus", whc.unesco.org; İbn Cübeyr, Rihle

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →