Suriye’de Ramazan, Bayram ve Dinî Günler Nasıl Geçer?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Ramazan Hazırlığı
İftar Sofrası
İftar Topu, Musaharati ve Hakavati

Suriye’de ramazan, Şam’ın Emevî Camii çevresinde ve Halep çarşılarında kandiller, musaharati davulu ve iftar topuyla, mahalle ve komşuluk dayanışmasıyla büyük bir canlılıkla yaşanır. İftar sofralarında fettuş, kibbe, atayıf ve tamarhindi yer alır. Savaş yıllarından sonra ramazanda dayanışma ve hayır sofraları öne çıkar.

Ramazan Hazırlığı

Şam’da çarşılar ramazandan önce hurma, kuru yemiş, baharat ve şeker alışverişiyle canlanır. Evlerde mutfak hazırlıkları yapılır ve yiyecekler dondurulur. Halep’te ise kibbe ve ekşili et yemekleri ramazan sofralarının vazgeçilmezidir. Komşular arası tabak gönderme geleneği sürer.

İftar Sofrası

Hurma ve su ile açılan oruçtan sonra mercimek çorbası içilir. Fattuş, tabbule, fatteh, kibbe ve maklube gibi yemekler sofranın parçasıdır. Tatlı olarak kataif, kunafe ve “meşabek” hazırlanır. Ramazan içecekleri arasında tamr hindi (demirhindi şerbeti), kamar ed-din ve jallab bulunur.

İftar Topu, Musaharati ve Hakavati

Şam’da iftar topunun Kasyun Dağı’ndan atılması, eski yıllardan kalma bir gelenektir. Sahurda musaharati davulla ve ilahilerle mahalleyi uyandırır. Ramazan geceleri kahvehanelerde hakavati, Antar ve Ebu Zeyd el-Hilali gibi halk destanlarını anlatır. Günümüzde bu gelenekler sınırlı bir şekilde yaşatılır.

Camilerde Ramazan

Teravih namazı camilerde kılınır; Emevî Camii ramazan gecelerinde kalabalık olur. Kadir Gecesi’nde ibadet ve dua edilir, sabaha kadar ilahi ve Kur’an okunur. Savaş yıllarında bazı camiler zarar gördüğü için ibadet evlerde ya da çadırlarda sürdürülmüştür.

Bayramlar

Ramazan Bayramı’nda aileler ma’mul, kurabiye ve çikolata ile misafirlerini karşılar. Çocuklara “eydiyye” denilen harçlık verilir. Kurban Bayramı’nda ise kuzu kesilir, etin bir kısmı yoksullara verilir. Bayram namazı için Bayram namazı nasıl kılınır? yazısına bakılabilir.

Savaş ve Dayanışma

Savaş yıllarında mülteci kamplarında yaşayan ailelerin ramazanları zor geçti. Uluslararası yardım kuruluşları iftar sofraları kurdu. Bu dönemde dayanışma, ramazanın temel mesajı olarak daha da önem kazanmıştır.

Şam Mutfağı: Fettuş, Kibbe ve Atayıf

İftar sofrasında hurma, çorba, fettuş, mutabbal ve kibbe öne çıkar. Atayıf, peynirli ya da cevizli küçük hamur tatlısıdır; şerbetle sunulur. Halep mutfağında ise kibbe çeşitleri ve baharatlı ezmeler, tatlı olarak kadayıf ve haluva bulunur. Meşrubat olarak tamarhindi, kamer ed-din (kayısı pestili suyu) ve jallab (hurma pekmezi ve gül suyu) tercih edilir. Bayramda mamul adı verilen cevizli kurabiyeler ikram edilir.

Çarşılar ve Eski Şam’ın Geceleri

Şam’ın Hamidiye Çarşısı, Salihiyye ve Midan semtleri, iftardan sonra gece yarısına kadar canlıdır. Midan’da pastaneler ramazan sofralarına özel tatlı hazırlar. Eski Şam kahvelerinde “hakavati” (hikâye anlatıcısı) geleneği ramazan geceleri yeniden canlandırılır. Çocuklar fener taşıyıp ramazan şarkıları söyler.

Emevî Camii’nde Teravih ve Mukabele

Emevî Camii’nde teravih ve mukabele programları, Şam halkı için özel bir manevi atmosfer sunar. Halep’te Ulu Cami ve Hüsrev Paşa Camii’nde de gece namazları yapılır. Kadir Gecesi için 27. gece öne çıkar. Şam, Humus ve Halep’in kadınlar için ayrı Kur’an halkaları vardır.

Zekât, Fitre ve Hayır

Vakıflar Bakanlığı ve hayır kuruluşları, ramazan öncesi yoksul ailelere gıda sepeti, bayram öncesi çocuklara giysi yardımı yapar. Savaş yıllarında yerinden edilen ailelerin barındığı merkezlerde toplu iftarlar kurulmuştur. Uluslararası insani yardım kuruluşları da ramazan boyunca gıda desteği sağlar.

Hilal ve Bayram Tarihi

Suriye’de ramazanın başlangıcı Evkaf Bakanlığı ve Müftülük tarafından duyurulur. Bayram günü büyük camilerde namaz kılınır, aileler mezarlıkları ziyaret eder. Çocuklara “eydiye” verilir. Şam’da Emevî Camii’nin avlusu bayram sabahı dolup taşar; ziyaretçiler birbirini tebrik eder.

Halep’in Ramazan Geleneği

Halep mutfağı kibbe çeşitleri, yoğurtlu yemekler, mahmara (biber ezmesi) ve tatlı kadayıfıyla bilinir. Ramazan öncesinde eski çarşıda hurma, kuru yemiş ve baharat satışları artar. Halepli aileler iftarlarda “ğıyabe” adı verilen komşu davetlerini sürdürür. Zaviyelerde ve camilerde Kur’an hatimleri okunur, kadınlar evlerinde mevlid meclisleri düzenler.

Kadir Gecesi ve Son On Gün

Ramazanın son on gününde Şam, Halep ve Humus’ta camiler gece boyunca ibadetle dolar. Kadir Gecesi’nde (27. gece) hatim duasıyla gece namazı kılınır. Aileler çocuklarını Kadir Gecesi’nde camiye götürür; mahalle esnafı bayram öncesi tatlı satışını artırır. Mezarlık ziyaretleri ramazanın son günlerinde yoğunlaşır.

Çocuklar, Aile Meclisleri ve Sahur

Şam’ın eski mahallelerinde çocuklar ramazan öncesinde süslü fenerler taşır ve komşu kapılarından şeker toplar. Aile meclislerinde dedeler ve nineler iftar sonrası kıssalar anlatır. Sahur için ev halkı birlikte uyanır; Şam geleneğinde sahurda ekmek, zeytin, labne ve kızarmış yumurta tercih edilir.

İlgili Yazılar

Dinî yapı için Suriye’deki Müslümanlar, camiler için Suriye camileri, güneydeki Ürdün için Ürdün’de ramazan, batıdaki Lübnan için Lübnan’ın dinî yapısı ve Lübnan camileri yazılarına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şam’da iftar topu nasıl atılır?

Geleneksel olarak Kasyun Dağı’ndan top atılarak iftar vakti duyurulurdu. Günümüzde bazı yerlerde sembolik olarak sürdürülür.

Musaharati kimdir?

Sahurda mahalleyi dolaşarak halkı uyandıran davulcudur. Şam ve Halep’te bu gelenek hâlâ yaşatılır.

Ma’mul nedir?

İrmik hamuruna hurma, fıstık ya da ceviz konularak yapılan, bayramlarda pişirilen kurabiyedir.

Hakavati kimdir?

Ramazan gecelerinde kahvehanelerde destan ve halk hikâyeleri anlatan geleneksel hikâyecidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 29 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ramazan" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr; Şam halk kültürü derlemeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →