Peygamberimizin Hükümdarlara Gönderdiği Mektuplar ve Cevapları

Kısa cevap: Hudeybiye Antlaşması’ndan sonra (hicrî 6-7. yıllar) Hz. Peygamber, dönemin hükümdar ve emirlerine elçilerle mektuplar göndererek onları İslam’a davet etti. Bizans imparatoru Herakleios, Sâsânî hükümdarı Kisrâ (II. Hüsrev), Habeşistan Necâşîsi, Mısır valisi Mukavkıs, Bahreyn, Yemâme, Umman ve Gassânî emirleri bu muhataplar arasındadır. Cevaplar farklı oldu: Necâşî ve bazı emirler olumlu karşıladı, Mukavkıs hediyelerle nazik bir cevap verdi, Kisrâ ise mektubu yırttı.

Mektupların Arka Planı

Hudeybiye barışı, Müslümanlara Arap yarımadası dışına bakma imkânı verdi. Resûlullah’a, hükümdarların mühürsüz mektupları okumadığı söylenince “Muhammed Resûlullah” yazılı gümüş bir yüzük mühür yaptırdı (Buhârî, Libâs; Müslim, Libâs). Mühürde yukarıdan aşağıya “Allah”, “Resûl”, “Muhammed” kelimelerinin yer aldığı nakledilir.

Başlıca Muhataplar ve Elçiler

• Bizans İmparatoru Herakleios: Elçi Dıhye el-Kelbî.
• Sâsânî Hükümdarı Kisrâ: Elçi Abdullah b. Huzâfe es-Sehmî.
• Habeşistan Necâşîsi: Elçi Amr b. Ümeyye ed-Damrî.
• Mısır’daki Mukavkıs: Elçi Hâtıb b. Ebû Beltea.
• Bahreyn emiri Münzir b. Sâvâ: Elçi Alâ b. Hadramî.
• Umman hükümdarları: Elçi Amr b. Âs.

Herakleios’a Yazılan Mektup

Buhârî’nin eserinin başında yer alan uzun rivayette, Herakleios’un mektubu aldıktan sonra o sırada ticaret için Şam’da bulunan Ebû Süfyân’ı çağırıp Hz. Peygamber hakkında sorular sorduğu anlatılır (Buhârî, Bed’ü’l-Vahy). Mektubun metni de burada geçer. Özetle şöyle der:

“Bismillâhirrahmânirrahîm. Allah’ın kulu ve elçisi Muhammed’den Rum’un büyüğü Herakleios’a. Hidayete uyanlara selam olsun. Seni İslam’a davet ediyorum; Müslüman ol, selamet bul; Allah da sana ecrini iki kat versin…”

Mektup, Âl-i İmrân Suresi’nin 64. ayetiyle biter: “Ey Kitap ehli! Bizimle sizin aranızda ortak olan bir söze gelin…” Herakleios soruların cevaplarından etkilense de saltanatını kaybetme endişesiyle Müslüman olmamıştır.

Diğer Hükümdarların Tepkisi

Kisrâ

Kisrâ mektubu yırttı. Bunu duyan Resûlullah’ın, onların parçalanması için dua ettiği nakledilir (Buhârî, İlim ve Megâzî). Kısa süre sonra Kisrâ oğlu tarafından öldürüldü ve Sâsânî devleti karışıklığa sürüklendi.

Necâşî

Habeşistan Necâşîsi Ashame, mektubu saygıyla karşıladı. Vefat ettiğinde Hz. Peygamber Medine’de onun için gıyabi cenaze namazı kıldırmıştır (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz). Mektup gönderilen sonraki Necâşî ile karıştırılmaması için kaynaklarda ayrım yapıldığı da görülür.

Mukavkıs

Mısır’ın yöneticisi Mukavkıs Müslüman olmadı; ancak elçiye iyi davrandı, hediyeler gönderdi. Hediyeler arasında Hz. Peygamber’in oğlu İbrâhim’in annesi Mâriye de vardı.

Mektuplardan Çıkan İlkeler

1. Tebliğ evrenseldir: Davet, Arap olmayan milletlere de ulaştırılmıştır.
2. Diplomatik nezaket: Mektuplar kısa, saygılı ve açıktır; muhatabın unvanı anılmıştır.
3. Zorlama yoktur: Mektuplar davet içerir; sorumluluk muhataba bırakılır.

Sık Sorulan Sorular

Mektupların asılları bugün mevcut mu?

Bazı müzelerde, örneğin İstanbul’daki Topkapı Sarayı’nda, bu mektuplara nispet edilen belgeler bulunur. Bunların orijinalliği uzmanlar arasında tartışmalıdır.

Mühür yüzüğüne ne oldu?

Yüzük sırasıyla Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman’ın elinde kalmış, Hz. Osman döneminde Erîs kuyusuna düşerek kaybolmuştur (Buhârî, Libâs).

Kaç mektup gönderildi?

Kaynaklarda sayı farklıdır; en meşhurları altı-sekiz mektuptur, bazı araştırmalar daha fazla yazışmadan söz eder.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Âl-i İmrân Suresi (3/64); Buhârî, Bed’ü’l-Vahy (Herakleios hadisi); Buhârî, Libâs; Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cihâd ve’s-Siyer; Müslim, Libâs; İbn Sa‘d, et-Tabakāt; Muhammed Hamîdullah, İslâm Peygamberi; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mektup” ve “Necâşî” maddeleri