Kadının Ev İşleri Yapması Farz mı? Mezhep Görüşleri

Kadının ev işlerini yapması konusunda fakihlerin görüşü iki ayrı alanda toplanır: hukuki zorunluluk (kazâen) ve ahlaki sorumluluk (diyaneten). Hanefî mezhebinde ev işleri kadının hukuki bir yükümlülüğü değil, aile ahlakı gereği güzel olan bir davranıştır. Diğer mezheplerde ise örfe göre sorumluluk kabul eden görüşler de vardır.

Kur’an’daki genel ilke

Kur’an eşler arasındaki ilişkiyi “ma’rûf” (iyilik ve örf) çerçevesinde düzenler: “Kadınların da, erkeklerin kendileri üzerinde hakları olduğu gibi, meşru ölçüler içinde erkekler üzerinde hakları vardır” (Bakara, 2/228). Nisâ Suresi’nde ise “Onlarla iyi geçinin” (4/19) buyrulur. Bu genel ifadeler, ev işlerinin paylaşımını ayrıntılı biçimde belirtmez; bunu örfe ve eşlerin anlaşmasına bırakır. Bu nedenle fıkıh kitaplarındaki tartışma, aslında örfün hukuktaki yerini nasıl değerlendireceğine dayanır.

Mezheplerin görüşleri

• Hanefî: Kadının evi süpürmesi, yemek yapması, çamaşır yıkaması gibi işleri yapması hukuken zorunlu değildir. Hukuken kadının nafakası kocaya aittir; koca yemeği hazır olarak temin etmeli, eşi bunu yapmak istemezse zorlanamaz. Ancak diyaneten (dinî-ahlaki olarak) eşine yardım etmesi güzel kabul edilir.
• Mâlikî: Ev işlerinin örfe göre yapılması gerektiği, toplumsal konumu ve imkânları yüksek olan kadının bu işleri yapmaya zorlanamayacağı, orta halli kadının ise örf gereği yapması gerektiği şeklinde görüşler vardır.
• Şâfiî ve Hanbelî: Görüşler çeşitlidir; çoğunlukla kadının ev işine zorlanamayacağı belirtilir, ancak kimi Hanbelî fakihleri örfü gerekçe göstererek ev işini kadının görevi sayar.

Görüldüğü gibi konuda tek bir görüş yoktur ve kaynaklar mezhebe göre ayrılır. Bu yüzden aile hayatında her iki eşin karşılıklı rızası ve toplumsal şartlar önem taşır.

Hz. Fâtıma ve Hz. Ali örneği

Buhârî’de aktarılan bir rivayete göre Hz. Fâtıma, değirmen taşıyla elleri nasır tuttuğu için Peygamberimizden hizmetçi istemeye gelmiş, Peygamberimiz ona hizmetçi vermemiş ve yatmadan önce otuz üçer kez tesbih, tahmid ve tekbir getirmesini öğütlemiştir (Buhârî, Nafakât 6). Bu rivayet bazı çevrelerce kadının ev işini yapmasına delil olarak gösterilir; bazı çevreler ise rivayeti kızlarının zorlanmadan çalıştığı, evlilik düzeninin örfe göre kurulduğu şeklinde yorumlar. İbn Kayyım gibi âlimler, Fâtıma’nın iç işlerinin, Ali’nin dış işlerinin sorumluluğunu üstlendiği şeklinde yorumlamıştır. Ancak bu, bir vakıa olup bağlayıcı bir hüküm değildir.

Peygamberimizin ev içi tavrı

Hz. Âişe’ye Peygamberimizin evde ne yaptığı sorulduğunda, “Ailesinin hizmetinde bulunurdu; namaz vakti gelince namaza çıkardı” cevabını vermiştir (Buhârî, Edeb 40). Başka rivayetlerde Peygamberimizin ayakkabısını diktiği, elbisesini yamadığı, koyun sağdığı ve kendi işini kendisinin yaptığı nakledilir. Bu tablo, ev işlerinin yalnızca kadına ait olmadığını ve erkeğin de katkı verebileceğini gösteren örneklerden biri sayılır. Bu yüzden çağdaş âlimler, aile içi iş bölümünde eşlerin karşılıklı yardımlaşmasını tavsiye eder.

Günümüzde iş bölümü

Günümüz şartlarında hem kadınlar hem erkekler çalışma hayatında yer aldığından, ev işlerinin adil biçimde paylaşılması gündeme gelmektedir. Dinî ilkeler açısından önemli olan, eşlerin birbirlerine haksızlık etmemesi, karşılıklı rıza ve merhametle hareket etmesidir. Özellikle hamilelik, hastalık ve doğum sonrası dönemlerde eşinin yardımı hem ahlaki hem dinî bir güzelliktir. Hamile kadınlar için ibadet ve günlük hayat kolaylıkları hamile kadınlar için ibadet kolaylıkları yazısında ele alınır.

Uyuşmazlık çıkarsa

İş bölümü konusunda anlaşmazlık yaşanırsa Kur’an’ın öğüdü, istişare ve uzlaşmadır (Bakara, 2/233; Nisâ, 4/35). Gerekirse aile büyüklerinden veya bir uzmandan destek alınabilir. Hizmet dışı yardımcı tutulması gibi çözümler de meşrudur. Ev içinde emek verenin emeğine değer verilmesi, aile huzurunun temelidir.

İlgili konular

Kocasının ailesiyle ilişkiler için kadın kocasının ailesine bakmakla yükümlü mü, çocuk bakımı için emzirme ücreti ve çocuk bakım sorumluluğu, yolculuk için mahremsiz yolculuk ve namaz kıyafeti için kadınlarda namazda örtünme yazıları okunabilir.

Örf, ihtiyaç ve karşılıklı anlaşma

Pratikte ev işleri, evlilik sözleşmesinde ya da aile içi anlaşmada belirlenir. Eşlerden biri çalışıyor, diğeri evde ise iş bölümü buna göre yapılır; ikisi de çalışıyorsa daha dengeli paylaşım beklenir. Fıkıhtaki “örf, hükümde esastır” kaidesi gereği, bölgesel ve dönemsel örflere göre farklı uygulamalar gelişmiştir; ancak bu örfler zulme ve karşılıksız yük yüklemeye dönüşmemelidir. Kadının ev işleri için ücret ve nafaka talebi hakkında da fakihlerin farklı görüşleri vardır; bazı çağdaş fetvalar ev emeğinin mali değerinin tanınmasını gündeme getirmiştir.

Sonuç olarak bu konuda hükümle ahlakı birbirinden ayırmak gerekir: Hukuken yük olmayan bir iş, ahlaken yardımlaşma ile güzelleşir. Eşlerin birbirinin emeğini takdir etmesi, aile huzurunun en önemli ölçüsüdür.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev işleri kadın üzerine farz mıdır?

Hanefî mezhebine göre hukuken zorunlu değildir; diyaneten yapması güzeldir. Bazı mezheplerde örfe göre yükümlülük kabul edilir.

Peygamberimiz evde yardım eder miydi?

Evet. Hz. Âişe’nin rivayetine göre ailesinin hizmetinde bulunurdu.

Hz. Fâtıma ve Hz. Ali örneği ne gösterir?

Aralarında örfe göre iş bölümü yapıldığını gösterir; bu bir hüküm değil, bir vakıadır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Nisan 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Nafakât 6 (Hz. Fâtıma’nın hizmetçi talebi); Buhârî, Edeb 40 (Peygamberimizin ev içi hizmeti); Kur’an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/228, 2/233); Nisâ Suresi (4/19); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nafaka" maddesi; İbn Kayyım, Zâdü’l-Meâd (aile bahsi)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →