Kadının Emzirme Ücreti ve Çocuk Bakım Sorumluluğu

Kur’an annelerin çocuklarını iki yıl emzirmesini teşvik eder ve masrafların babaya ait olduğunu bildirir. Hanefî mezhebine göre evlilik süresince emzirme annenin diyaneten (ahlaken) sorumluluğundadır; hukuken zorlanamaz. Boşanma sonrası ise anne, çocuğu emzirmesi karşılığında ücret isteyebilir. Çocuk bakımı (hadâne) hakkında anneye öncelik tanınır.

Ayetlerde emzirme hükümleri

Bakara Suresi’nin 233. ayeti şöyledir: “Anneler, emzirmeyi tamamlamak isteyen babalar için çocuklarını tam iki yıl emzirirler. Çocuğun babasına düşen, anneler için meşrû ölçüler içinde yiyecek ve giyeceğini sağlamaktır. Hiç kimse gücünün üstünde sorumlu tutulmaz. Ne anne çocuğu yüzünden, ne de baba çocuğu yüzünden zarara uğratılmasın.” Ayet, emzirme süresini, babanın nafaka sorumluluğunu ve zarar vermemeyi düzenler. Talâk Suresi’nin 6. ayetinde ise “Sizin için emzirirlerse onlara ücretlerini verin” buyrulur. Bu ayetten hareketle, boşanmış annenin emzirme karşılığı ücret hakkı olduğu sonucu çıkarılmıştır.

Evlilik süresince emzirme

Hanefî fakihlerine göre eşler evli olduğu sürece anne çocuğunu emzirmeye hukuken mecbur edilemez; çünkü kocanın nafaka yükümlülüğü zaten devam etmektedir. Fakat anne bunu yapmaktan kaçınırsa, çocuk başka bir sütanneden süt alamıyorsa ya da sütanne ücreti karşılanamıyorsa, annenin emzirmesi gerekir. Mâlikî mezhebi, örf gereği annenin evlilikte emzirme sorumluluğu bulunduğunu, yalnızca kocasından ayrılmış ya da sosyal konumu itibarıyla emzirmesi örfen uygun olmayan kadınlar için istisna olduğunu kabul eder. Bu görüş ayrılığı, örfün hukuktaki etkisini gösterir.

Boşanma ve ücret hakkı

Boşanma durumunda iddet süresi bittikten sonra emzirme karşılığında anne, başka bir kadının alacağı ücret kadar bir ücret isteyebilir. İddet süresince nafaka zaten devam ettiği için ayrıca ücret istenmez. Anne, çocuğu ücret karşılığı emzirmeyi isterse ve ücret diğer sütanneler gibi emsal ücret ise baba onu tercih etmelidir. Bu, çocuğun anne şefkatiyle büyümesini ve annenin hakkını koruma ilkesine dayanır.

Emzirmenin dinî ve ahlaki değeri

Emzirme, hem çocuğun sağlığı hem de anne-çocuk bağı bakımından değerli kabul edilir. Fıkhî açıdan süt akrabalığı doğurur: Bir kadının iki yaş (Hanefîlerde otuz ay) içinde emzirdiği çocuk, onun süt çocuğu olur ve süt akrabalığı nikâhı haram kılar (Nisâ, 4/23). Hz. Peygamber’in süt annesi Halime olup bu bağlar sahabede sevgi ve saygı ile gözetilmiştir. Çağdaş tıp da anne sütünün ilk altı ay boyunca çocuk için ideal besin olduğunu belirtir. Süt anneliği ve süt bankası gibi konular ayrıca ele alınmaktadır.

Hadâne (çocuk bakımı) hakkı

Ebû Dâvûd’un rivayetine göre bir kadın Peygamberimize, kocası çocuğu elinden almak istediği için başvurmuş ve Peygamberimiz “Sen onun için daha çok hak sahibisin, evlenmediğin sürece” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Talâk). Hadis, hadâne hakkında annenin önceliğini gösterir. Fakihler bu konuda çocuğun yaşı, anne ve babanın durumu ile çocuğun menfaatine göre ayrıntılı kurallar geliştirmiştir. Hanefîlere göre erkek çocukta yedi, kız çocukta dokuz yaşa kadar anne öncelikli olabilir; günümüzde hukuk sistemlerinde çocuğun üstün yararı ilkesi esas alınır.

Annelerin ibadet kolaylıkları

Emziren anne, kendi veya çocuğunun sağlığına zarar vereceğinden korkarsa oruç tutmayabilir ve sonradan kaza eder. Bu konudaki ruhsat ve ayrıntılar için hamile kadınlar için ibadet kolaylıkları yazısı okunabilir. Emzirirken örtünme ve namaz kıyafeti ile ilgili uygulamalar için kadınlarda namazda örtünme ve tesettüre başlamak yazılarına bakılabilir.

İlgili konular

Aile içi görev paylaşımı için kadının ev işleri yapması farz mı ve kocasının ailesine bakma yazıları, kişisel hukuki durumlarda ise müftülük ve aile hukuku uzmanlarının görüşleri esas alınmalıdır.

Çocuk bakımında ortak sorumluluk

Çocuğun bakımı yalnızca annenin görevi olarak görülmemelidir. Baba, çocuğun nafakasını sağlamakla yetinmeyip eğitimine, ibadetine ve duygusal ihtiyaçlarına da ilgi göstermelidir. Peygamberimiz çocuklarla oynar, onları omzunda taşır, öper ve onlarla sohbet ederdi. Bu örnek, ebeveynlerin birlikte sorumluluk almasını teşvik eder. Çalışan annelerin emzirme izinleri, kreş ve esnek çalışma gibi hakları da toplumsal desteğin parçasıdır.

Sütten kesme ve ek gıda

Sütten kesme süreci çocuğun ve annenin sağlığına göre planlanır. Altıncı aydan itibaren ek gıdaya geçilmesi, tıp otoritelerinin tavsiyesidir; dinî açıdan bu tavsiyeye uymak caizdir. Kur’an’daki iki yıllık süre, azami süreyi gösterir; zorunlu sebeplerle kısaltılabilir. Anne ve babanın istişare ederek karar vermesi, Bakara 233’ün ruhuna uygundur.

Boşanma ya da ayrılık durumunda çocukla ilişkinin sağlıklı sürdürülmesi için ayrıca boşanmış ailelerde çocukla ilişki yazısı okunabilir.

Çocuk bakımı ve emzirme gibi konularda ailede karşılıklı rıza ve istişare, Kur’an’ın işaret ettiği temel ilkedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Anne çocuğunu emzirmek zorunda mı?

Bakara 233 anneleri iki yıl emzirmeye teşvik eder. Hanefîde evlilik devam ederken emzirme diyaneten anneye düşer; hukuken zorlanamaz.

Anne emzirme ücreti isteyebilir mi?

Evlilik devam ederken genellikle caiz görülmez; boşanma sonrası iddet bitince ücret hakkı doğar.

Hadâne hakkı kime aittir?

Ebû Dâvûd’daki rivayete göre anne daha çok hak sahibidir; ayrıntılar çocuğun yararına göre belirlenir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 17 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/233); Talâk Suresi (65/6); Ebû Dâvûd, Talâk (hadâna hakkı: “Sen daha çok hak sahibisin” rivayeti); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Radâ‘", "Hadâne" ve "Nafaka" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Aile bilgisi)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →