Nikâh Kıyarken Okunan Ayetler ve Hutbe

Nikâh kıyarken hutbe ve ayetler okumak müstehap olan güzel bir sünnettir. Peygamber Efendimiz’in öğrettiği “hâcet hutbesi” ile Nisâ 1, Âl-i İmrân 102 ve Ahzâb 70-71. ayetler okunur; ardından icap ve kabul alınır ve hayır duası yapılır. Hutbe şart değildir, akdin sahihliği icap, kabul ve şahide bağlıdır.

Nikâhın Dinî Anlamı

Kur’an’da nikâh, “mîsâkan galîzâ” (kalın, ağır bir ahit) olarak nitelenir (Nisâ, 4/21). Bu ağır ahit, Allah adına verilen bir söz ve sorumluluktur. Dolayısıyla nikâh meclisinde Allah’ı anmak, hamd ve salavat getirmek, uyarıcı ayetleri okumak, tarafları evliliğin ciddiyeti konusunda bilinçlendirir. Hutbe, nikâhın ne olduğunu ve eşlerin birbirine karşı sorumluluklarını hatırlatma fırsatıdır. Türkiye’de yaygın uygulamada resmî nikâhın ardından, dinî bir tamamlayıcı olarak veya düğün merasiminde bu hutbe ve dualar okunur.

Hâcet Hutbesi

Abdullah b. Mes’ud’dan rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz bize, namazdaki teşehhüdü ve ihtiyaç hutbesini (hutbetü’l-hâce) öğretmiştir (Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce). Hutbenin anlamı şöyledir: “Hamd Allah’a aittir. Ondan yardım diler, ondan bağışlanma isteriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden Allah’a sığınırız. Allah kime hidayet ederse onu saptıracak yoktur; kimi de saptırırsa ona hidayet verecek yoktur. Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve Muhammed O’nun kulu ve Resûlü’dür.” Bu girişin ardından üç ayet okunur. Hutbe, kısa ve etkilidir; evliliğin takva temeli üzerine kurulmasına vurgu yapar.

Okunan Üç Ayet

1. Nisâ Suresi 1. ayet: “Ey insanlar! Sizi bir tek candan yaratan, ondan eşini var eden ve ikisinden birçok erkek ve kadın türeten Rabbinizden korkun. Adını kullanarak birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah’tan ve akraba haklarını ihlal etmekten sakının. Şüphesiz Allah, üzerinizde gözetleyicidir.” Bu ayet, insanlığın ortak kökenini ve akraba haklarını hatırlatır.
2. Âl-i İmrân Suresi 102. ayet: “Ey iman edenler! Allah’tan hakkıyla korkun ve ancak Müslüman olarak can verin.” Evliliğin ve hayatın takva ile yaşanması gerektiğini vurgular.
3. Ahzâb Suresi 70-71. ayetler: “Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve doğru söz söyleyin ki Allah, işlerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın.” Aile içinde dürüst iletişimin önemini hatırlatır.

Bu ayetlerin ortak mesajı, evliliğin Allah korkusu, doğruluk ve akraba haklarına riayet üzerine kurulmasıdır.

Nikâh Merasiminin Usulü

Nikâh merasimi genellikle şu aşamalardan oluşur: Hutbe ve ayetlerin okunması; tarafların ve velinin kimliklerinin ve mehir miktarının tespiti; veli veya vekilin “Falan kızımı/müvekkilimi sana mehr-i muaccel/müeccel ile nikâhladım” şeklindeki icabı; damadın “Kabul ettim” demesi; şahitlerin duyup tasdik etmesi; ardından hayır duası. Türkiye’de müftülükler ve nikâh memurları resmî nikâh için kendi usullerini uygular; dinî nikâh ise imamların rehberliğinde bu sünnete göre yapılır. Önemli olan, icap ve kabulün açık, aynı mecliste ve şahitler huzurunda gerçekleşmesidir. Şahitlerle ilgili ayrıntılar için nikâhta şahitlerin şartları yazısına bakılabilir.

Nikâh Duası

Ebû Hureyre’den rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz, yeni evlenen birini tebrik ederken şöyle derdi: “Bârekallâhu leke ve bâreke aleyke ve cemea beynekümâ fî hayr” (Allah sana mübarek kılsın, üzerine bereket versin ve ikinizi hayırda birleştirsin) (Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce). Bu dua, nikâh sonrası ve düğünde tebrik ifadesi olarak söylenir. Ayrıca nikâh meclisinde “Allahım! Bu evliliği hayırlı, bereketli ve uzun ömürlü kıl” gibi serbest dualar da yapılabilir. Ailenin hayırlı bir temel üzerine kurulması için dua etmek en güzel armağanlardandır.

Mehir ve Nikâh Meclisinde Belirtilecekler

Nikâh meclisinde mehir miktarı ve ödeme biçimi (muaccel/müeccel) açıkça belirtilir. Mehir, kadının hakkıdır ve evlilik akdinin bir sonucudur. Mehrin sembolik ya da yüksek olması, ailenin gücüne ve anlaşmaya bağlıdır; en önemli olan, kadının hakkının korunması ve gerçekçi olunmasıdır. “En hayırlı mehir en kolay olanıdır” şeklinde bilinen rivayet (Ebû Dâvûd, Hâkim) mehirde kolaylığı teşvik eder. Evlilik sözleşmesine eklenecek şartlar da bu meclisten önce konuşulmuş olmalıdır; bu konuda evlilik sözleşmesine şart koymak yazısı okunabilir.

Duanın ve Nasihatin Önemi

Nikâh meclisinde yapılan kısa nasihat, tarafların birbirine karşı hak ve görevlerini hatırlatır. Müftü veya imam, eşlerin birbirine karşı sevgi, saygı ve merhametle davranmasını, aile içinde Allah’ı anmayı ve ibadetleri sürdürmeyi tavsiye eder. Sözün sadeliği ve samimiyeti önemlidir; uzun ve yorucu konuşmalara gerek yoktur. Peygamber Efendimiz’in “Nikâhı ilan edin” (Tirmizî) tavsiyesi gereği, nikâh akdi tanıklar ve sevinçle duyurulmalıdır. Düğün adabı için sünnete uygun düğün yazısı faydalı olacaktır.

Sonuç

Nikâh hutbesi ve ayetleri, evliliği Allah’ın adı, takva ve doğruluk üzerine kurmayı hatırlatan güzel bir sünnettir. Zorunlu olmamakla birlikte, bu okuma hem manevi bereket hem de bilinç kazandırır. Nikâhın ilan edilmesi, şahitlerin bulunması ve hayır duası ile tamamlanması, sağlam bir ailenin temellerini oluşturur.

Nikâh Meclisinde Edep ve Dikkat Edilecekler

Nikâh meclisi, ciddi ve vakur bir ortamda yapılmalıdır. Cep telefonlarının kapatılması, gürültüden kaçınılması ve konuşmaların dikkatle dinlenmesi tavsiye edilir. Nikâh sırasında kadının ve erkeğin açık rızası alınmalı, zorlama bulunmamalıdır. Veli veya vekilin kimliği, tarafların isimleri ve mehir bilgisi doğru ve net ifade edilmelidir. Hata veya yanlış anlama ihtimaline karşı, akdin sade ve anlaşılır bir dille yapılması önerilir. Müftülüklerde yapılan dinî nikâhlarda bu usuller uzman din görevlileri tarafından uygulanır; yine de çiftler, kendi nikâhlarının hangi unsurlardan oluştuğunu bilmelidir. Evlilikte kadın hakları için evlilikte kadının hakları yazısı okunabilir.

Türkçe Hutbe ve Anlam Bilinci

Nikâh hutbesinin Arapça okunması gelenek olsa da, anlamının Türkçe olarak da aktarılması, tarafların akdin mesajını kavraması bakımından faydalıdır. Nitekim hutbenin amacı, dinleyenleri uyarmak ve bilinçlendirmektir. Din görevlileri, ayetlerin anlamını kısaca özetleyerek evliliğin sorumluluklarını hatırlatabilir. Gençlerin evlilik öncesinde bu ayetlerin anlamını öğrenmesi, nikâhın yalnızca bir tören olmadığını fark etmelerini sağlar. Tarafların birbirine karşı dürüst olması (Ahzâb, 33/70), takva sahibi olması (Âl-i İmrân, 3/102) ve akrabalık bağlarını koruması (Nisâ, 4/1), mutlu ve huzurlu bir yuvanın temelini oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Nikâh kıyarken hutbe okumak şart mı?

Şart değildir; müstehap bir sünnettir. Nikâh icap, kabul ve şahitle sahih olur. Hutbe ve dua, akdin bereketini artırmak için okunur.

Hâcet hutbesi nedir?

Peygamber Efendimiz’in ihtiyaç ve önemli konuşmalarda okuduğu, Allah’a hamd ve şehadet ifadeleriyle başlayan, üç ayetle devam eden hutbedir.

Nikâhta hangi ayetler okunur?

Genellikle Nisâ 1, Âl-i İmrân 102 ve Ahzâb 70-71. ayetler okunur.

Nikâh duası nedir?

“Bârekallâhu leke ve bâreke aleyke ve cemea beynekümâ fî hayr” duası yeni evlilere söylenir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 3 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nikâh Hutbesi" ve "Hutbetü'l-Hâce" maddeleri; Ebû Dâvûd ve Tirmizî, Nikâh (İbn Mes'ud'dan hâcet hutbesi rivayeti); Kur'an-ı Kerim, Nisâ (4/1), Âl-i İmrân (3/102) ve Ahzâb (33/70-71)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →