Peygamberimizin Giyimi: Kıyafetleri, Sarığı ve Hırkası
Peygamberimiz'in giyim tarzı: gömlek, izar, ridâ, sarık, hırka (Bürde), ayakkabı ve yüzük hakkında hadis kaynaklı bilgi ve giyim adabı.
- Giyim Anlayışı
- Başlıca Giysiler
- Yamalı Elbise ve Sadelik
Peygamberimiz sade, temiz ve mütevazı giyinirdi. Gömlek, izar (bel örtüsü), ridâ (omuz örtüsü), sarık ve hırka gibi kıyafetler kaynaklarda anılır; en çok sevdiği elbise gömlekti. Beyaz renk ve Yemen kumaşlarını tercih etmiş, gösterişten ve kibirden uzak durmuştur.
Giyim Anlayışı
Peygamberimiz’in giyiminde iki ilke öne çıkar: temizlik ve sadelik. “Temizlik imandandır” (Müslim, Tahâret) buyurmuş, güzel giyinmeyi yasaklamamış, ancak kibir ve gösterişi kınamıştır: “Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete girmez” diyen adama bir kimse “İnsan elbisesinin ve ayakkabısının güzel olmasını sever” deyince, Peygamberimiz “Allah güzeldir, güzeli sever; kibir hakkı reddetmek ve insanları küçük görmektir” demiştir (Müslim, Îmân).
Başlıca Giysiler
- Gömlek (kamîs): Ümmü Seleme’nin rivayetiyle en sevdiği elbise gömlekti (Ebû Dâvûd, Libâs; Tirmizî). Kolları bileğe kadar, boyu bacağın yarısına kadardı.
- İzar ve ridâ: Bel ve omuz için iki parça örtü; Yemen’den gelen çizgili kumaşlar (hibera) tercih edilirdi (Buhârî, Libâs).
- Cübbe ve hırka: Dar kollu Rum cübbesi giydiği, Bürde adlı hırkanın hediye edildiği rivayet edilir.
- Sarık: Genellikle siyah ya da beyaz sarık sardığı, sarığın ucunu omuzları arasına bıraktığı bildirilir (Müslim, Hac; Tirmizî, Şemâil). Fetih günü siyah sarıkla Mekke’ye girdiği rivayetidir (Müslim).
- Ayakkabı: Hurma lifinden ya da deriden iki bağlı nalın giyerdi (Buhârî, Libâs).
- Yüzük: Gümüş yüzüğü vardı; üzerinde “Muhammedün Resûlullah” yazılıydı ve mühür olarak kullanırdı (Buhârî, Libâs).
Yamalı Elbise ve Sadelik
Hz. Âişe, Peygamberimiz’in elbisesini yamadığını, ayakkabısını diktiğini anlatır (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bir gün Hz. Âişe yamalı bir elbise ve kaba bir kumaş çıkarıp “Peygamberimiz vefat ettiğinde bu ikisiyle idi” demiştir (Buhârî, Libâs; Müslim, Libâs). Bu rivayet, Peygamberimiz’in dünya nimetlerine karşı mütevazı tavrını gösterir. Fakat güzel görünmeyi de ihmal etmediği; Cuma günü ve bayramlarda güzel elbise giydiği, heyetleri karşılarken gösterişli bir elbise tercih ettiği aktarılır.
Giyim Adabı
Elbise giyerken sağdan başlama, çıkarırken soldan başlama sünnettir (Ebû Dâvûd, Libâs; Buhârî, Vudû’). Yeni elbise giyildiğinde “Allah’ım, seni hamd ederim, bunu bana giydirdin…” duası okunurdu (Ebû Dâvûd, Libâs). Erkeklerin ipek ve altın kullanımı yasaklanmış, kadınlara serbest bırakılmıştır (Tirmizî; Nesâî). Kibirle elbiseyi yerde sürüyen kimseye ahiretteki uyarı Buhârî ve Müslim’de geçer (Buhârî, Libâs). Bu yasak, kibre bağlı olarak yorumlanmıştır; Hz. Ebû Bekir’in sorusuna Peygamberimiz “Sen kibirle yapmıyorsun” cevabını vermiştir (Buhârî).
Kisve ve Hırka-i Saâdet
Peygamberimiz’e ait olduğu kabul edilen hırka (Hırka-i Saâdet) bugün Topkapı Sarayı’ndaki Mukaddes Emanetler arasında muhafaza edilir; bu konu Mukaddes Emanetler yazısında ele alınmıştır. Bürde olarak bilinen hırkanın tarihi, Ka’b b. Züheyr’e hediye edilmesiyle ilişkilendirilir; rivayetin kaynağı kuvvetli olmamakla birlikte Osmanlı’da önemli bir emanet olarak korunmuştur. Bu eşyalarla ilgili tarihî nakiller, emanetlerin kesin kimliği hakkında ihtiyatlı anlatılmalıdır.
Peygamberimiz’in günlük yaşamı hakkında Günlük Hayatı, Yemek Adabı, Uyku Adabı, Güzel Kokusu ve Tebessümü ve Şakaları yazılarına bakılabilir.
Renkler, Kumaşlar ve Sarığın Şekli
Peygamberimiz’in en çok sevdiği renk beyazdı: “Beyaz elbise giyin; o en hayırlı elbisenizdir, ölülerinizi de onunla kefenleyin” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Libâs; Tirmizî). Kırmızı çizgili Yemen kumaşları ve yeşil renkli elbiseler giydiği de rivayet edilir; sarı ve safran boyalı kumaşları erkekler için hoş görmemiştir (Müslim, Libâs). Kumaş olarak pamuk, yün ve keten kullanılırdı; ipek erkeklere yasaklanmıştır.
Sarığın sarılış biçimi hakkında rivayetler çeşitlidir. Bir kısmında sarığın bir ucunun arkaya, omuzlar arasına sarkıtıldığı, bir kısmında ise sarığın altına takke veya “kalensüve” giyildiği anlatılır. Amr b. Hureys’in rivayetinde Peygamberimiz minberde siyah bir sarık ve iki ucu omuzları arasında sarkıtılmış olarak görülmüştür (Müslim, Hac). Sarığın giyilmesi sünnettir; ancak bu bir ibadet zorunluluğu değil, dönemin Arap giyim kültürünün parçasıdır. Âlimler, sünnetin özünün sade, temiz ve toplumun örfüne uygun giyinme olduğunu belirtir.
Peygamberimiz giyimde ihtiyatlı ve ölçülüydü: kibirle yerde sürünen elbiseyi, erkeklere altın ve ipeği yasaklamış, kadınlara serbest bırakmıştır. İzar’ın topuklara kadar uzamasını kınayan hadisler Buhârî’de geçer; âlimler bunu kibir niyetiyle ilişkilendirir. Bu ölçüler günümüz giyim anlayışında da şu soruyu hatırlatır: Giyim gösteriş mi, ihtiyaç ve edep mi?
Q: Peygamberimiz’in en sevdiği elbise neydi? ## Ümmü Seleme’nin rivayetiyle gömlekti (kamîs).
Q: Peygamberimiz sarık sarar mıydı? ## Evet; siyah ya da beyaz sarık sardığı hadislerde bildirilir.
Q: Yüzüğünde ne yazıyordu? ## Gümüş yüzüğünde “Muhammedün Resûlullah” yazılıydı ve mühür olarak kullanılırdı.
Sıkça Sorulan Sorular
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Libâs; Müslim, Libâs ve Zînet; Tirmizî, eş-Şemâilü'l-Muhammediyye; Ebû Dâvûd, Libâs; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Libâs" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Libâs
- Müslim, Libâs ve Zînet
- Tirmizî, eş-Şemâilü'l-Muhammediyye
- Ebû Dâvûd, Libâs
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Libâs" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.