Peygamberimizin Uyku Adabı: Nasıl ve Ne Zaman Uyurdu?

Peygamberimiz yatsıdan sonra erken yatar, yatmadan önce abdest alır, sağ yanı üzerine uzanıp dualar okurdu. Âyetü’l-Kürsî, Muavvizeteyn ve Bakara Suresi’nin son iki ayetini okuması rivayet edilir. Gecenin sonunda kalkıp teheccüd kılması, uyku düzeninin temelini oluşturur.

Uyku Düzeni

Peygamberimiz yatsıdan önce uyumayı, yatsıdan sonra da boş konuşmayı hoş görmezdi (Buhârî, Mevâkît). Gecenin ilk kısmında uyur, sonra kalkıp namaz kılar, tekrar kısa bir süre uzanıp sabah namazına çıkardı. Öğle vakti ise kısa bir öğle uykusu (kaylûle) yapardı. Enes b. Mâlik’in rivayetinde Peygamberimiz Ümmü Haram’ın evinde kaylûle yapmıştır (Buhârî, Cihâd). Bu düzen, hem ibadete hem dinlenmeye zaman ayıran dengeli bir hayatı gösterir.

Yatmadan Önce

• Abdest: Berâ b. Âzib’e “Yatağına gideceğin zaman namaz abdesti gibi abdest al, sonra sağ yanın üzerine yat” buyurmuştur (Buhârî, Vudû’; Müslim, Zikir).
• Yatağı silkeleme: Yatağa girerken izarın iç kenarıyla yatağı silkelemek; içinde ne olduğunu bilmediği için (Buhârî, Daavât).
• Sağ yan: Elini sağ yanağının altına koyup sağ tarafına yatması (Buhârî, Daavât; Tirmizî).
• Ateşi ve kapıları kontrol: Yatmadan önce lambanın söndürülmesi, kapıların kapatılması (Buhârî, Eşribe).

Yatarken Okuduğu Dualar

Hz. Âişe’nin rivayetine göre Peygamberimiz her gece yatağına girdiğinde avuçlarını birleştirip İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup üfler, sonra elleriyle başından ve yüzünden başlayarak elinin yettiği yere kadar bedenini meshederdi; bunu üç kez yapardı (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân). Ebû Hüreyre’nin rivayetinde yatarken Âyetü’l-Kürsî okuyanın sabaha kadar Allah tarafından bir koruyucunun üzerinde olacağı ve şeytanın ona yaklaşamayacağı bildirilir (Buhârî, Vekâlet). Ayrıca “Allâhümme bismike emûtü ve ehyâ” (Allah’ım, senin adınla ölür ve dirilirim) duası da yatarken okunurdu (Buhârî, Daavât).

Bakara Suresi’nin son iki ayetinin geceleyin okuyanı kâfi geleceği hadisi de bilinir (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân; Müslim). “Kâfi gelmek”ten kasıt, o gecenin bela ve zararlarından korumak ya da gece namazı yerine geçmek şeklinde yorumlanmıştır. Bu dualar için dualar bölümüne bakılabilir.

Uyanırken ve Rüya Adabı

Uyandığında Peygamberimiz “Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ emâtenâ ve ileyhi’n-nüşûr” der, dişlerini misvaklardı (Buhârî, Daavât). Hz. Hüzeyfe’nin rivayetidir. Rüya gören kimse güzel bir rüya görürse Allah’a hamd eder, kötü rüya görürse “eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” der, sol yanına üç kere üfler, kimseye anlatmaz ve yan değiştirirdi (Buhârî, Ta’bîr; Müslim, Rü’yâ). Bu uygulamalar, uykunun ve rüyanın manevî boyutuna dair sünnet öğretileridir.

Yatağı ve Yatış Biçimi

Peygamberimiz’in yatağı deriden, içi hurma lifi dolu bir döşekti (Buhârî, Rikâk). Hz. Ömer bir gün Peygamberimiz’i hasır üzerinde yatarken, yan tarafında hasır izi olduğunu görüp ağlamış; Peygamberimiz “Dünya ile benim ilişkim, bir ağacın gölgesinde dinlenip sonra yoluna devam eden yolcunun ilişkisi gibidir” buyurmuştur (Tirmizî, Zühd). Yüzüstü yatmayı hoş görmez, “Bu, Allah’ın sevmediği yatış şeklidir” derdi (Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî). Bu rivayetin senedi hasen kabul edilmiştir.

Peygamberimiz’in günlük hayatı ile birlikte okunabilecek yazılar: Günlük Hayatı, Giyimi, Yemek Adabı, Güzel Kokusu ve Eşyaları.

Uykunun Hikmeti ve Ayetlerdeki Yeri

Kur’an uykuyu Allah’ın ayetlerinden ve nimetlerinden biri olarak anar: “Geceleyin ve gündüzün uyumanız ve O’nun lütfundan nasibinizi aramanız da O’nun ayetlerindendir” (Rûm, 30/23). Nebe’ Suresi’nde “Uykunuzu bir dinlenme yaptık” buyrulur (78/9). Zümer Suresi’nde ise uykunun ölüme benzetilmesi dikkat çeker: “Allah, ölürken nefisleri alır, ölmeyenleri de uykularında alır” (39/42). Bu nedenle uyanışta okunan dua “ölümümüzden sonra bizi dirilten Allah’a hamdolsun” anlamını taşır.

Peygamberimiz’in uykuyu abartmayıp dengeli kullanması da önemlidir. Abdullah b. Amr’a “Nefsinin senin üzerinde hakkı vardır, gözünün de senin üzerinde hakkı vardır” buyurarak, bütün geceyi ibadetle geçirmeyi tavsiye etmemiştir (Buhârî, Savm). Bu tavır, hem aşırı uykuyu hem de uykusuzluğa dayalı aşırı ibadeti dengeler. Uykuyu ihmal eden kişi gündüz görevlerini aksatabilir; çok uyuyan ise ibadetten ve işten geri kalabilir.

Namaz vakti uyuyakalma konusunda ise “Kim bir namazı uyuyarak ya da unutarak kaçırırsa hatırladığında onu kılsın” hadisi öğreticidir (Müslim, Mesâcid). Bu da uyku nedeniyle kazaya kalan ibadetlerin kaçınılmaz bir kusur değil, telafisi mümkün bir durum olduğunu gösterir. Bu bilgiler günlük yaşamda uyku düzeninin dinî sorumluluklarla uyumunu önemsemeyi öğütler.

Q: Peygamberimiz hangi yana yatardı? ## Sağ yanı üzerine, elini sağ yanağının altına koyarak yatardı.
Q: Yatmadan önce hangi sureler okunur? ## Peygamberimiz İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup avuçlarına üfler, bedenini meshederdi; ayrıca Âyetü’l-Kürsî okunması tavsiye edilir.
Q: Yüzüstü yatmak yasak mı? ## Hadiste bu yatış şeklinin Allah’ın sevmediği bir yatış olduğu bildirilir; âlimler çoğunlukla mekruh sayar.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 17 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Daavât ve Vudû'; Müslim, Zikir ve Daavât; Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Daavât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Uyku" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →