Peygamberimizin Yemek Adabı ve Sevdiği Yiyecekler

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Yemeğe Başlarken
Sofra Adabı
Midenin Üçte Biri Hadisi

Peygamberimiz yemeğe besmeleyle başlar, sağ eliyle ve önündeki yiyecekten yer, doymadan sofradan kalkar ve yemeğin sonunda Allah’a hamd ederdi. Hurma, bal, süt, kabak, arpa ekmeği ve et sevdiği yiyecekler arasında anılır. Sade ve ölçülü beslenmesi, günümüze örnek bir sünnet olarak aktarılır.

Yemeğe Başlarken

Ömer b. Ebî Seleme’nin anlattığına göre Peygamberimiz ona şöyle öğretmiştir: “Evlat, besmele çek, sağ elinle ye ve önündekinden ye” (Buhârî, Et’ime; Müslim, Eşribe). Yemekten önce ellerin yıkanması, abdest gibi bir uygulama olarak teşvik edilir; Tirmizî’de yemekten önce ve sonra elleri yıkamanın bereket sebebi olduğuna dair bir rivayet vardır, ancak senedi zayıf bulunmuştur. Besmele unutulursa, hatırlandığı anda “Bismillâhi evvelehû ve âhirahû” denilmesi öğretilmiştir (Ebû Dâvûd, Et’ime).

Sofra Adabı

Yere oturma: Peygamberimiz’in genellikle yerde, diz çökerek ya da bir dizini dikip oturarak yediği, yaslanarak yemediği rivayet edilir (Buhârî, Et’ime).
Sağ el: “Biriniz yediğinde sağ eliyle yesin, içtiğinde sağ eliyle içsin; şeytan sol elle yer ve sol elle içer” (Müslim, Eşribe).
Önünden yeme: Ortak kaptan herkesin kendi önünden yemesi.
Yemeği kusurlamama: Hoşuna gideni yer, gitmeyeni bırakır, eleştirmezdi (Buhârî, Et’ime).
Parmakları yalama: Yemek sonunda parmakları ve tabağı temizlemeyi, bereketin nerede olduğunu bilmediğimiz için önerirdi (Müslim, Eşribe).

Midenin Üçte Biri Hadisi

Tirmizî ve İbn Mâce’de Mikdâm b. Ma’dikerib’den rivayet edilen hadiste Peygamberimiz şöyle buyurur: “Âdemoğlu midesinden daha kötü bir kap doldurmamıştır. Âdemoğluna belini doğrultacak birkaç lokma yeter. Mutlaka gerekiyorsa, midenin üçte biri yemeğe, üçte biri içeceğe, üçte biri nefese olsun” (Tirmizî, Zühd; İbn Mâce, Et’ime). Hadis hasen sahih kabul edilmiş, sağlık ve oruç bilinci açısından sık anılmıştır. Ölçülülük, İslam’ın israfa karşı tutumuyla da uyumludur: “Yiyin için, israf etmeyin” (A’râf, 7/31).

Sevdiği Yiyecekler

Hadis kaynaklarında Peygamberimiz’in şu yiyecekleri sevdiği anlatılır: Hurma (özellikle taze hurma ile karpuz veya salatalık birlikte; Buhârî, Et’ime), bal ve tatlılar (Hz. Âişe: “Tatlıyı ve balı severdi”; Buhârî), kabak (Enes: “Kabağı sevdiğini gördüğüm için hep yemek aradım”; Buhârî, Et’ime), süt, sirke ve ekmek-et (suya batırılmış ekmek, “serîd”; Ebû Dâvûd). Etin kol ve kürek kısmını sevdiği de rivayet edilir. Hz. Âişe, Peygamberimiz’in sofrasında üst üste iki gün arpa ekmeğine doymadığını, bazen aylarca evinde ateş yanmadığını, yalnızca hurma ve suyla idare edildiğini söyler (Buhârî, Rikâk; Müslim, Zühd).

Su ve İçecek Adabı

Peygamberimiz suyu üç yudumda içer, kaba nefes vermez, ağızdan kaba üflemezdi (Müslim, Eşribe). Ayakta içmenin hükmü hakkında hem yasaklayan hem de ayakta içtiğini bildiren rivayetler vardır; çoğunluk âlimler yasağı tenzihî (tavsiye) kabul ederek ikisini uzlaştırmıştır. En sevdiği içecek tatlı soğuk su ve süttü. Kaynaklarda şarap ve sarhoş edici içecekler kesin olarak yasaklanmış, nebîz (hurma suyu) gibi içecekler ise sarhoş edici hâle gelmeden içilmiştir.

Yemek Sonrası Dua ve Misafirlik

Yemek bitince Peygamberimiz “Elhamdülillâhi’llezî et’amenâ ve sekânâ ve cealenâ müslimîn” derdi (Ebû Dâvûd; Tirmizî). Bir başka rivayette “Bu yemeği bana, bir güç ve kuvvet olmaksızın yedirip veren Allah’a hamdolsun” ifadesi geçer. Misafir olduğu evde ev sahibine dua eder, davetlere icabet etmenin hak olduğunu belirtirdi (Müslim, Selâm). Davete icabet, ziyafetin sünnetidir; yemek hazırlayana teşekkür etmek de adabın bir parçasıdır.

Peygamberimiz’in sade hayatı hakkında daha fazlası için Giyimi, Uyku Adabı, Günlük Hayatı, Güzel Kokusu ve Künyesi ve Lakapları yazıları okunabilir. Bereketli sofralar için Yemek Bereketi Mucizeleri da ilgili bir kaynaktır.

Misafir Ağırlama ve Paylaşma

Peygamberimiz yemeği tek başına yemeyi sevmez, sofranın paylaşılmasını teşvik ederdi. “Yemeğinizi bir arada yiyin, Allah’ın adını anın; bereketlenir” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Et’ime). Bir kişinin yemeğinin iki kişiye, iki kişinin yemeğinin dört kişiye yeteceği de bildirilir (Buhârî, Et’ime; Müslim, Eşribe). Misafir ağırlamak imanın gereklerinden sayılmış, “Allah’a ve ahiret gününe inanan misafirine ikram etsin” denmiştir (Buhârî, Edeb).

Yoksula yemek yedirmek ve komşunun açlığını gözetmek de sofra ahlakının parçasıdır. “Komşusu açken tok yatan bizden değildir” anlamındaki rivayet (Beyhakî, Şu’abü’l-îmân) hasen kabul edilir. Peygamberimiz’in hanımlarından birinin evinde yemek olmayınca hurma ve suyla yetinmesi, birçok kez aç kalıp yine de sabretmesi, bu paylaşma ahlakıyla birlikte düşünülür.

Yemeğin israf edilmemesi de önemlidir. Yere düşen lokmanın temizlenip yenmesi, tabağın silinmesi ve artığın muhtaç kimseye verilmesi sünnet öğretileridir (Müslim, Eşribe). Günümüzde gıda israfının büyüklüğü düşünüldüğünde, bu adaplar yalnızca bireysel değil toplumsal sorumluluk olarak da anlam taşır.

Q: Peygamberimiz yemeğe nasıl başlardı? ## Besmele çekerek, sağ eliyle ve önündeki yiyecekten yemeye başlardı.
Q: Midenin üçte biri hadisi sahih midir? ## Tirmizî tarafından hasen sahih kabul edilmiştir; ölçülü yemenin tavsiyesini içerir.
Q: Peygamberimiz hangi yiyecekleri severdi? ## Hurma, bal, süt, kabak, et ve ekmek gibi yiyecekleri sevdiği hadis kaynaklarında bildirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 17 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Et'ime; Müslim, Eşribe; Tirmizî, Zühd ve Et'ime; İbn Mâce, Et'ime; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yemek" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →