Yemek Bereketi Mucizeleri: Hendek’te Câbir’in Sofrası

Yemek bereketi mucizeleri, Peygamberimiz’in dua ve eliyle az yiyeceğin çok sayıda insana yetmesini anlatan rivayetlerdir. En meşhuru, Hendek kazılırken Câbir b. Abdullah’ın bir oğlak ve bir miktar arpa ile yüzlerce kişiyi doyurmasıdır. Bu rivayetler Buhârî ve Müslim gibi sahih kaynaklarda yer alır.

Hendek’te Câbir’in Sofrası

Hendek Savaşı sırasında Medine etrafında hendek kazan sahabîler şiddetli açlık çekiyordu; birçoğunun karnına taş bağladığı anlatılır. Câbir b. Abdullah, Peygamberimiz’in karnına taş bağladığını görünce eşinin yanına gitmiş, evde bir sa’ (yaklaşık üç kilo) arpa ve küçük bir oğlak olduğunu öğrenmiştir. Oğlağı kesip pişirmiş, hamuru yoğurtmuş ve gizlice Peygamberimiz’e “Yanında birkaç kişi ile gelin” diye haber vermiştir. Peygamberimiz ise bütün hendek ashabını çağırarak “Ey hendek halkı, Câbir bizim için bir ziyafet hazırlamış; haydi buyurun” demiştir. Câbir ve eşi endişelenmiştir. Peygamberimiz tencereye ve hamura tükürük ve dua ederek bereket dilemiş, “Tencereyi indirmeyin, hamurdan ekmek yapın” buyurmuştur. Kaynaklarda bin kişiye yakın kimsenin doyduğu, yemeğin kalan kısmının bir miktar daha bol olduğu nakledilir (Buhârî, Meğâzî; Müslim, Eşribe).

Ebû Talha ve Ümmü Süleym’in Ekmekleri

Enes b. Mâlik’ten rivayet edilen bir olayda Ebû Talha, Peygamberimiz’in açlığını fark edince eşi Ümmü Süleym’in yaptığı birkaç ekmeği Enes’le yolladı. Peygamberimiz yanındaki cemaate “Kalkın” dedi ve hep birlikte Ebû Talha’nın evine gittiler. Ümmü Süleym’in elinde yalnızca birkaç ekmek vardı; ekmekleri ufaladı, yağ ve süt ekledi. Peygamberimiz yemeğe bereket duası okuyup sahabeyi on’ar on’ar içeri aldı. Hepsi doyduktan sonra yemek hâlâ artmıştı (Buhârî, Menâkıb; Müslim, Eşribe). Rivayette toplanan kişi sayısı yetmiş ya da seksen olarak geçer.

Suffe Ehli ve Süt Kasesi

Buhârî’de (Rikâk) Ebû Hüreyre’nin anlatımıyla, açlıktan bayılacak hâle gelen Ebû Hüreyre, Peygamberimiz tarafından bulunmuş ve evine götürülmüştür. Orada bir kâse süt vardı. Peygamberimiz, “Suffe ehlini çağır” buyurdu. Ebû Hüreyre, kâsedeki az sütün onlara yetmeyeceğini düşündü. Ancak Suffe ehli ve diğerleri sırayla içtiler; her seferinde kâse dolu kaldı. Son olarak Ebû Hüreyre içti, sonra Peygamberimiz içti. Bu olay Suffe ehlinin yoksulluğunu ve Peygamberimiz’in onları gözetmesini de gösterir.

Diğer Rivayetler

• Tebük Seferi: Ordunun yiyeceği bitince Peygamberimiz’in duasıyla azıkların çoğalması (Müslim, Îmân).
• Hayber: Yiyecek bulunamayan bir durumda Peygamberimiz’in duasıyla keseler dolması.
• Ümmü Sâlim: Bir tulum yağın azalmayıp çoğalması; Müslim’de geçen rivayette bu olay sahabenin başlangıçta anlamadığı bir bereket örneği olarak anlatılır (Müslim, Fezâil).

Yorum ve Değerlendirme

İslam âlimleri bu rivayetleri Peygamberimiz’in nübüvvetinin delilleri arasında zikreder. Bereket, malın kendi tabiatındaki bir değişim olduğu gibi, harcanan yiyeceğin azlığına rağmen cemaatin doyması şeklinde de anlaşılabilir. Âlimler, mucizenin kendisinde değil, Allah’ın iradesine bağlı olarak gerçekleştiğini söyler. Ayrıca Peygamberimiz’in bu mucizeleri kendi lehine değil, ihtiyaçlı sahabe için kullandığı dikkat çeker.

Hendek olayında Peygamberimiz’in kendi açlığını gizlemeyip diğerleriyle aynı şartlarda yaşadığı da dikkat çekicidir. Bu, İslam’da liderin yönettiği toplumun şartlarını paylaşması ilkesinin örneği olarak anılır. Peygamberimiz’in “Bir kişinin yemeği iki kişiye yeter, iki kişinin yemeği dört kişiye yeter” buyurması da (Buhârî; Müslim) paylaşmada bereketin bulunduğunu hatırlatır.

Diğer mucizeler için Parmaklardan Su Akması, Hannâne Direği, Gayb Haberleri ve Peygamberimiz’in yemek adabı için Yemek Adabı yazılarına bakılabilir. Peygamberimiz’in yaşadığı dönemdeki fiziki ve manevî özellikleri için Fiziki Özellikleri ve Hilye-i Şerif maddeleri okunabilir.

Mucizenin Ahlaki ve Toplumsal Yönleri

Yemek bereketi rivayetleri yalnızca olağanüstülük sergilemez; toplumsal ilişkiler hakkında da mesajlar verir. Câbir’in kıssasında bir kişi evinde birkaç kişi için yemek hazırlamış, Peygamberimiz ise bütün orduyu çağırmıştır. Bu durum, ev sahibinin cömertliğinin ve Peygamberimiz’in paylaşmaya yönelik tavrının bir göstergesidir. Ayrıca Câbir’in eşinin “Allah ve Resûlü daha iyi bilir” demesi, güvenin ve teslimiyetin güzel bir örneğidir.

Peygamberimiz yemeği bölüştürürken önce kendisi değil, başkaları doyurulsun diye sırayı gözetmiştir. Ebû Hüreyre’nin süt hadisinde Peygamberimiz, onu en sona bırakmış ve kâseyi en son kendisi içmiştir. Bu uygulama, “Kavmin saki’si onların en sonuncusu içendir” ilkesinin örneği olarak anılır (Tirmizî, Eşribe). Mucize, toplumsal adabı bozmadan, tersine onu pekiştirerek gerçekleşmiştir.

Ayrıca bu olaylar, o dönemin sahabesinin zor şartlarını hatırlatır. Hendek günlerinde birçok sahabî karnına taş bağlamış; Peygamberimiz iki taş bağlamıştır. Bu açlık ve yoksulluk içinde sabırla savunmaya devam eden müminlerin imtihanı Ahzâb Suresi’nde anlatılır (33/9-11). Yemek bereketi, bu zor dönemde Allah’ın yardımının bir işareti olarak anlaşılır.

Q: Hendek’te Câbir’in yemeği kaç kişiye yetti? ## Rivayetlerde bin kişiye yakın kişinin doyduğu belirtilir; yemek yine de artmıştır.
Q: Suffe ehli kimlerdir? ## Mescid-i Nebevî’nin bir bölümünde barınan, yoksul ve ilim öğrenen sahabîlerdir; Ebû Hüreyre bunlardandır.
Q: Bu mucizeler sahih kaynaklarda mı geçer? ## Evet; Hendek ve Ebû Talha olayı Buhârî ve Müslim’de, süt kasesi olayı Buhârî’de geçer.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Nisan 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Meğâzî (Hendek Gazvesi) ve Menâkıb; Müslim, Eşribe; Buhârî, Rikâk (Ebû Hüreyre'nin süt rivayeti); Beyhakî, Delâilü'n-nübüvve; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mûcize" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →