Peygamberimizin Künyesi ve Lakapları: Ebü’l-Kâsım, Emîn

Peygamberimiz’in künyesi Ebü’l-Kâsım’dır; bu isim, oğlu Kâsım’a nisbetle verilmiştir. Peygamberlikten önce “el-Emîn” (güvenilir) ve “es-Sâdık” (doğru sözlü) lakaplarıyla anılmıştır. Müslümanlar ise ona “Resûlullah” ve “Nebiyyullah” gibi unvanlarla hitap eder.

Künye Nedir?

Arap geleneğinde künye, kişinin “Ebû” (baba) ya da “Ümm” (anne) kelimesiyle çocuğunun adına nisbet edilerek anılmasıdır. Bu hitap tarzı saygı ifadesidir. Peygamberimiz’in ilk oğlu Kâsım’dır; bu sebeple künyesi “Ebü’l-Kâsım” olarak bilinir. Kâsım, bebekken vefat etmiştir. Peygamberimiz’in diğer çocuklarından Abdullah (Tayyib/Tâhir) ve İbrâhîm de küçük yaşta vefat etmiştir.

Ebü’l-Kâsım Künyesinin Kullanımı

Buhârî ve Müslim’de Peygamberimiz’in “Benim adımla isimlenin, ama künyemle künyelenmeyin” buyurduğu rivayet edilir (Buhârî, Edeb; Müslim, Âdâb). Bir diğer rivayette Peygamberimiz’in pazarda “Ey Ebü’l-Kâsım!” nidasını işitince başını çevirdiği, kişi “Seni kastetmedim” deyince bu hadisi buyurduğu aktarılır. Bu uyarı, karışıklığı önlemek amacıyla gelmiştir. Âlimler bu hadisi farklı yorumlamış; bazıları yasağın yalnızca Peygamberimiz’in hayatında geçerli olduğunu, bazıları ise genel yasak olduğunu, bir grup ise yalnızca ad ile künyenin birlikte kullanılmasının yasaklandığını söylemiştir. Çoğunluk künyeyi tek başına kullanmayı mekruh ya da caiz görmüştür; mezheplere göre hüküm farklılık gösterir.

El-Emîn ve Es-Sâdık Lakapları

Peygamberlikten önce Mekke halkı Peygamberimiz’e “el-Emîn” (güvenilir kişi) derdi. Kâbe’nin yenilenmesi sırasında Hacerülesved’in yerine konması anlaşmazlığında, Mekkeliler “Bu Emîn’dir, ona razıyız” diyerek hakemlik görevini ona vermiştir (İbn Hişâm, Sîre). Bu olay, Peygamberimiz’in peygamberlik öncesinde bile güvenilirliğiyle tanındığını gösterir. “Es-Sâdık” lakabı da doğru sözlülüğünü ifade eder. Safâ Tepesi’ndeki çağrı sırasında Kureyş’in “Seni hiç yalanla itham etmedik” demesi, bu niteliğin göstergesi olarak anlatılır (Buhârî, Tefsîr).

Diğer Unvan ve Sıfatlar

• Resûlullah ve Nebiyyullah: Allah’ın elçisi ve peygamberi; Müslümanların en çok kullandığı unvanlar.
• Habîbullah: “Allah’ın sevgilisi”; bu ifadenin hadis olarak sıhhati tartışmalıdır. Tirmizî’de geçen “Ben Allah’ın habîbiyim, fakat övünmem” rivayeti zayıf kabul edilmiştir; bununla birlikte kavram, Peygamberimiz’e duyulan sevgiyi ifade eden bir sıfat olarak kullanılır.
• Mustafâ ve Mücteba: Seçilmiş, tercih edilmiş anlamına gelir; Allah’ın onu seçmesini ifade eder.
• Seyyidü’l-Evvelîne ve’l-Âhirîn: Peygamberimiz’in “Ben Âdemoğlunun efendisiyim, fakat övünmem” buyurduğu hadise dayanır (Müslim, Fezâil).

Lakap ve Unvanların Dinî Hükmü

Peygamberimiz’e hitap ederken Kur’an, onun ismiyle hitap etmeyi tavsiye etmez; “Ey Peygamber” ve “Ey Resûl” şeklinde hitap eder (Mâide, 5/41; Ahzâb, 33/1). Nûr Suresi’nin 63. ayetinde ise “Peygamber’in sizi çağırmasını, birbirinizi çağırmanız gibi saymayın” buyrulur (24/63). Bu yüzden Müslümanlar Peygamberimiz’in adını anarken “Peygamberimiz”, “Hz. Muhammed” ya da “Efendimiz” gibi saygılı ifadeler kullanır ve salavat getirir. Bu, sevgi ve edep ifadesidir.

Peygamberimiz’in isimleri hakkında geniş bilgi için Peygamberimiz’in İsimleri, günlük yaşantısı için Günlük Hayatı, Yemek Adabı, Giyimi ve Mühr-i Nübüvvet yazıları okunabilir.

Peygamber Çocuklarının Adları ve Künyenin Hikâyesi

Peygamberimiz’in Hz. Hatice’den doğan çocukları Kâsım, Zeynep, Rukıyye, Ümmü Gülsüm, Fâtıma ve Abdullah’tır; İbrâhîm ise Mısırlı Mâriye’den dünyaya gelmiştir. Kâsım’ın doğumundan sonra Peygamberimiz “Ebü’l-Kâsım” künyesiyle çağrılmaya başlanmış, bu künye Mekke ve Medine’de yaygın bir hitap olmuştur. Çocuklarının kimisi Peygamberimiz’in sağlığında, kimisi küçük yaşta vefat etmiş; bu kayıplar, Peygamberimiz’in sabrı ve teslimiyetiyle birlikte anılır. İbrâhîm’in vefatında Peygamberimiz’in “Göz yaşarır, kalp üzülür, ama biz yalnız Rabbimizi razı edecek sözü söyleriz” (Buhârî, Cenâiz) buyurması bu sabrı gösterir.

Künye geleneği Arap toplumunda saygının bir göstergesiydi. Peygamberimiz sahabeye çoğu zaman künyeleriyle hitap etmiş; Ebû Hüreyre, Ebû Bekir, Ebû Zer gibi isimler çocuklarına ya da özelliklerine nisbetle kullanılan lakap ve künyelerdir. Çocuğu olmayanlara da künye verildiği olurdu; Hz. Âişe’ye “Ümmü Abdullah” künyesi verilmesi bunun bir örneğidir (Ebû Dâvûd, Edeb). Bu uygulama, insanlara değer verme ve hitap güzelliği ilkesinin yansımasıdır.

Lakapların ve künyelerin kullanımında İslam edebi, insanları kötü lakaplarla çağırmayı yasaklar: “Birbirinizi kötü lakaplarla çağırmayın” (Hucurât, 49/11). Güzel lakap ve künye ise saygının ve sevginin ifadesidir. Peygamberimiz’e verilen el-Emîn lakabının, ahlak ve dürüstlüğün toplum tarafından teslim edilmiş bir işareti olduğu düşünülürse, günümüz Müslümanları için de bu lakabın yansıttığı değer, güvenilirliğin ne kadar önemli olduğunu hatırlatır.

Q: Ebü’l-Kâsım ne demektir? ## “Kâsım’ın babası” demektir; Peygamberimiz’in oğlu Kâsım’a nisbetle verilen künyesidir.
Q: Peygamberimiz’e el-Emîn denilmesinin sebebi nedir? ## Peygamberlikten önce de güvenilirliği ve dürüstlüğüyle tanındığı için Mekkeliler ona “güvenilir” anlamında el-Emîn demiştir.
Q: Ebü’l-Kâsım künyesi başkalarına verilebilir mi? ## Bu konuda hadislerin yorumuna bağlı olarak mezhepler arasında farklı hükümler bulunur; ad ile künyenin birlikte kullanılması özellikle mekruh görülmüştür.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 25 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Edeb ve Menâkıb; Müslim, Âdâb; Tirmizî, Edeb; İbn Hişâm, es-Sîre; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Künye" ve "Muhammed" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →