Regl Döneminde Kur’an Okuma, Dua ve Zikir
Adet döneminde Kur’an okunur mu, mushafa dokunulur mu? Dört mezhebin görüşü, dua ve zikir serbestliği, telefon ve dinleme, öğretmen ve öğrenciler için ruhsat ve pratik tablo.
- Kur’an okumanın hükmü: mezhepler
- Neler serbest, neler değil?
- Dua ve zikir: serbest ve teşvik edilmiş
Adet (regl) döneminde kadının Kur’an okuması Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde caiz görülmez, Mâlikî mezhebinde ise okuyabileceğine dair görüş vardır; mushafa dokunmak da mezheplerin çoğunda yasaktır. Buna karşılık dua, zikir, salavat, istiğfar ve Kur’an dinlemek adetli kadın için serbesttir ve teşvik edilir.
Kur’an okumanın hükmü: mezhepler
Adetli kadının Kur’an okuması hakkında doğrudan sahih ve açık bir nas bulunmadığından fakihler farklı sonuçlara varmıştır. Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri, hayızlı ve cünüp kişinin Kur’an okumasını (dua niyeti dışında) caiz görmez; delil olarak bu kişilerin namaz ve tavaf gibi ibadetlerden alıkonulduğu ve ibadet şartı olarak temizliğe benzer bir hassasiyetin gözetildiği gösterilir. Mâlikî mezhebinde ise hayızlı kadının, öğretmenlik ya da korkma gibi sebeplerle ve hatta genel olarak Kur’an okuyabileceğine dair görüşler bulunur; çünkü hayızın süresi uzundur ve kadının Kur’an’dan uzak kalması zor olabilir. Bu fark, Kur’an okumak isteyen kadının kendi mezhebine göre davranabileceğini gösterir. Genel çerçeve adetli kadın Kur’an okuyabilir mi: dua ve zikir yazısında da yer alır.
Neler serbest, neler değil?
| Davranış | Hanefî / Şâfiî / Hanbelî | Mâlikî |
|---|---|---|
| Kur’an’ı Kur’an niyetiyle okumak | Caiz değil | Okuyabileceği görüşü var |
| Dua niyetiyle ayet okumak (Rabbenâ âtinâ, Âyetü’l-Kürsî dua olarak) | Caiz | Caiz |
| Kur’an dinlemek, ses kaydı ve yayın izlemek | Caiz | Caiz |
| Mushafa dokunmak | Caiz değil; kılıf veya bezle tutmak Hanefîlerde caiz | Genelde caiz değil |
| Tesbih, tehlil, tekbir, salavat, istiğfar | Caiz ve makbul | Caiz ve makbul |
| Dua kitabı, ilmihal, tefsir okumak | Caiz (ayetler dua ya da bilgi olarak alınırsa) | Caiz |
| Öğretmen ve öğrenci olarak ders | Hanefî’de kelime kelime öğretme ve ezber tekrarı için ruhsat | Daha geniş ruhsat |
Dua ve zikir: serbest ve teşvik edilmiş
Hz. Âişe hacda adet olduğunda ağladığında Hz. Peygamber ona “Bu, Allah’ın Âdem kızlarına yazdığı bir şeydir; Kâbe’yi tavaf dışında hacıların yaptığı her şeyi yap” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Bu hadis, adetli kadının zikir, dua, telbiye ve diğer ibadetlerinden alıkonulmadığını gösterir. Dua, zikir ve salavatın temizlik şartı yoktur; adetli kadın bunları yapabilir. Bu dönemde Kur’an dinlemek, tefsir ve ilmihal okumak, hadis ve siyer çalışmak, sadaka vermek, iyilik yapmak ve nafile ibadetlerden namaz ve oruç dışındakileri yapmak mümkündür. Böylece kadın manevi bağını koparmadan bu döneme devam eder. Bu konuda adetli kadın Rabbena dualarını okur mu yazısına bakılabilir.
Telefon, tablet ve ekranlar
Ekranda Kur’an görmek ya da dokunmatik ekran üzerinde ayetleri kaydırmak, mushafa dokunmak kapsamında değerlendirilir mi sorusu çağdaş fetvalarda tartışılır. Çoğu çağdaş alim, ekrandaki ayetlerin mushaf hükmünde olmadığını, çünkü yazının kalıcı bir cisim olarak değil elektronik bir görüntü olarak göründüğünü söyler; bu nedenle dokunmak caizdir, ancak okumanın hükmü mezhebe göre farklıdır. Dinlemek ve ses kaydını yayınlamak serbesttir. Adetliyken telefondan Kur’an okumak yazısı bu soruyu ayrıntılı ele alır. İhtiyat isteyen kişi, ekrandan okuma yerine dinlemeyi ya da dua niyetiyle sınırlı ayet okumayı tercih edebilir.
Öğretmenler, hafızlar ve öğrenciler
Kur’an öğreten ya da ezberini devam ettirmesi gereken kadınlar için Hanefî mezhebinde kolaylık vardır: Kelime kelime ya da bir yarım ayet, nefes alma aralıklarıyla öğretme ve tekrar için ruhsat bulunur. Ayrıca hafızların unutma riskine karşı ezberlerini canlı tutmaları da bazı alimlerce zaruret kapsamında değerlendirilir. Mâlikî mezhebinde ise bu konuda daha geniş bir ruhsat bulunduğundan, uzun süreli adet halinde Kur’an’dan uzak kalmak istemeyen kişi bu mezhebe uyabilir. Ders sırasında mushafa dokunmaktan ve doğrudan okumaktan kaçınmak, bilgi olarak anlatmak ve dinlemek yeterlidir.
Pratik öneriler
- Adet döneminde sesli Kur’an dinleme, tefsir sohbetleri ve ilmihal çalışmalarına ağırlık verin.
- Tesbihat, salavat, istiğfar ve dua ile günlük manevi rutini sürdürün.
- Kur’an’ı ezberleyen kişiler için mümkünse bu dönemi tekrar yerine anlam çalışmasına ayırın.
- Dinî sorularınızı kendi mezhebinize göre netleştirin ve gerekirse Diyanet’e danışın.
- Kendinizi suçlamayın; bu dönem, ibadetin başka biçimlerine yönelme zamanıdır.
Hikmet ve kolaylık
Adet dönemi, İslam’da kadını ibadetten uzaklaştırmak için değil, ona kolaylık ve dinlenme imkânı sağlamak için düzenlenmiştir. Namaz ve orucun bu dönemde yasak olması, kadının bedensel ve ruhsal yorgunluğunu hafifletir; kaza yükü ise oruçla sınırlıdır. Kur’an okuma yasağı bazı mezhepler için temizlik hassasiyetine bağlıdır. Buradaki ruh, kadının ibadet hayatını sürdürmesi için zikir, dua ve dinleme gibi çok geniş bir alan bırakmasıdır. Adet halinde kendini suçlu hissetmek ya da kirli olduğu duygusuna kapılmak doğru değildir; Hz. Peygamber, Hz. Âişe’yi bunun Allah’ın takdiri olduğunu söyleyerek teselli etmiştir. Kadın bu dönemde de Allah’ın rahmetine ve sevgisine layıktır.
Ramazan, kandil ve özel günler
Ramazan’da adetli kadının namaz ve oruç yapamaması manevi eksiklik gibi hissettirebilir. Böyle zamanlarda hatim dinlemek, sadaka vermek, iftar hazırlamak ve ibadetin başka alanlarına yönelmek yardımcı olur. Kandil gecelerinde Kur’an okumak yerine zikir, salavat, dua ve tefekkür tercih edilebilir; adetli kadın dua kitabı ve ilmihal okuyabilir mi yazısında bu tür okumaların hükmü anlatılmıştır. Hacda ya da umrede adetli iken Kâbe’yi tavaf edememek ise ayrı bir konudur; bu durumda ihtiyaç hâlinde adet geciktirici ilaç ve hekim desteği devreye girebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Adetli kadın Kur’an okuyabilir mi?
Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde adetli kadının Kur’an okuması caiz görülmez; Mâlikî mezhebinde ise okuyabileceğine dair görüş vardır. Dua niyetiyle ayet okumak, Kur’an dinlemek ve zikir yapmak herkesçe serbesttir.
Adetli iken mushafa dokunulur mu?
Mezheplerin çoğunda hayızlı ve cünüp kişinin mushafa dokunması caiz görülmez. Bir kılıf, poşet ya da temiz bir bezle tutmak ise Hanefî mezhebinde caiz kabul edilir.
Telefonla Kur’an okuyabilir mi?
Ekrandaki ayetleri okumak, mezhebe göre Kur’an okuma kapsamında değerlendirilir. Dinlemek ve sessizce zihinden geçirmek serbesttir; ayrı görüşler için ilgili yazıya bakılabilir.
Adetli kadın zikir ve dua yapabilir mi?
Evet. Tesbih, tehlil, tekbir, salavat, istiğfar ve dua, adet halinde de yapılabilir. Hatta teşvik edilir; çünkü dua ve zikir ibadettir ve temizlik şartı yoktur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/222) (hayız ayeti) ve Vâkıa Suresi (56/79); Buhârî, Hayz ve Müslim, Hayz (Hz. Âişe’nin hacdaki adet halinde yapabilecekleri); İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr; Nevevî, el-Mecmû’; İbn Kudâme, el-Muğnî; Hanefî ve Mâlikî kaynaklarındaki hayız ve Kur’an bahisleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Hayız ve nifasın hükümleri)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Bakara Suresi (2/222) (hayız ayeti) ve Vâkıa Suresi (56/79)
- Buhârî, Hayz ve Müslim, Hayz (Hz. Âişe’nin hacdaki adet halinde yapabilecekleri)
- İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr; Nevevî, el-Mecmû’; İbn Kudâme, el-Muğnî; Hanefî ve Mâlikî kaynaklarındaki hayız ve Kur’an bahisleri
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Hayız ve nifasın hükümleri)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.