Eşler Arası İletişim: Peygamber Örnekliği

Peygamberimiz eşleriyle istişare eder, onları dinler, kıskançlıklarına anlayışla yaklaşır, şakalaşır ve ev işlerine yardım ederdi. Bu örnekler, eşler arası iletişimin temelini oluşturan dinleme, değer verme, sabır ve yumuşak dil gibi ilkeleri gösterir. Günümüz çiftleri için de örnek alınabilecek davranış kalıpları sunar.

İstişare ve fikir almak

Hudeybiye Antlaşması’ndan sonra Peygamberimiz sahabilere kurbanlarını kesip tıraş olmalarını emretti; ancak sahabe antlaşma şartlarından dolayı üzgün olduğu için hareket etmedi. Peygamberimiz çadırına girip eşi Ümmü Seleme’ye durumu anlattı. Ümmü Seleme, “Çık, hiç kimseyle konuşmadan kurbanını kes ve tıraş ol” tavsiyesinde bulundu. Peygamberimiz öyle yapınca sahabe de hemen aynısını uyguladı (Buhârî, Şurût 15). Bu olay, eşin görüşüne değer vermenin ve kritik anlarda istişare etmenin örneği olarak anılır.

Dinlemek ve vakit ayırmak

Ümmü Zer hadisinde on bir kadının kocalarını anlatması ve Hz. Âişe’nin bu hikâyeyi Peygamberimize aktarması yer alır. Peygamberimiz bu anlatımı dinlemiş ve sonunda “Ben sana Ebû Zer’in Ümmü Zer’e olduğu gibiyim” demiştir (Buhârî, Nikâh 82; Müslim, Fezâil 92). Bazı rivayetlerde “ancak ben seni boşamam” ifadesi de geçer. Bu hadis, edebi bir hikâyeyi dinlemenin, eşle sohbet etmenin ve ona sevgi ifade etmenin güzel bir örneğidir.

Kıskançlık ve gerginliklerde tavır

Buhârî’de aktarılan bir rivayete göre, Peygamberimiz eşlerinden birinin evindeyken diğer eşi yemek gönderdi; evdeki hanım kıskançlıkla tabağı düşürüp kırdı. Peygamberimiz kırılan parçaları topladı, yemeği toplayıp “Anneniz kıskandı” dedi ve sağlam bir tabak getirtip yerine verdi (Buhârî, Nikâh 107). Bu olay, kıskançlık gibi insanî duygulara anlayışla yaklaşmayı, olayı büyütmeden telafi etmeyi ve zarara karşılık vermeyi gösterir. Peygamberimizin öfke anında sakin kalma becerisi de bu ve benzeri rivayetlerle anlatılır.

Eşlerle diyalog ilkeleri

• Yumuşak dil: Kur’an, “Onlarla iyi geçinin” (Nisâ, 4/19) buyurur; sert ve kırıcı söz bu ilkeye aykırıdır.
• Dinleme: Karşıdaki cümle bitmeden cevap vermemek, önyargıyla yaklaşmamak.
• Özür ve af: Hata yapıldığında özür dilemek, yapılan hatayı kabul etmek.
• Zamanlama: Öfke anında ya da yorgunken önemli kararlar ve tartışmalar yapmamak.
• Şakalaşma ve oyun: Hz. Âişe ile koşu yarışı örneğinde olduğu gibi aile içinde neşeye yer vermek.

Ev içinde dua ve manevi iletişim

Eşlerin birlikte ibadet etmesi, birbirine dua etmesi ve evde huzur için dua ve zikre yer vermesi iletişimi derinleştirir. Bu konuyla ilgili öneriler için evde huzur için okunacak dualar ve yapılacaklar yazısı okunabilir. Aile içinde karşılıklı yardımlaşma ve sevgi gösterileri için kocanın eşine yardım etmesi ve eşe hediye almak yazıları incelenebilir.

Günümüz çiftleri için dersler

Teknoloji ve iş yoğunluğu nedeniyle çiftlerin birbirleriyle yüz yüze iletişimi azalabilir. Peygamber örnekliğinden hareketle düzenli sohbet zamanları ayırmak, telefonları kenara bırakmak, eşin duygusunu önemsemek ve ortak kararlar almak önerilir. Uyuşmazlık sürerse aile büyükleri, hakem ve profesyonel aile danışmanlığından yararlanılabilir. Genel bir çerçeve için evlilikte sevgi ve saygı yazısı, mahremiyet edebi için ise erkeğin erkeğe avreti ve hamam adabı yazısı bakılabilir.

Çatışma anında Peygamber örneği

Hz. Âişe’nin anlattığına göre, Peygamberimiz hanımlarıyla bazen gerginlik yaşasa da kalpleri kırmaz, ortamı yumuşatırdı. Bir keresinde Hz. Âişe’ye “Senin bana kızdığını da razı olduğunu da anlarım” demiş; Âişe “Nasıl anlarsınız?” deyince “Razı olduğunda ‘Muhammed’in Rabbine yemin olsun’ dersin; kızdığında ‘İbrahim’in Rabbine yemin olsun’ dersin” cevabını vermiştir (Buhârî, Nikâh 108; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe). Bu rivayet, eşini gözlemleyen, ince ayrıntıları fark eden ve alaycı olmadan tebessümle yaklaşan bir iletişim tarzını gösterir. Âişe’nin cevabı, “Evet, sadece ismini ağzımdan çıkarmam” şeklindedir ve duygusal bağın kopmadığını belirtir.

Sınırlı kıskançlığa tahammül

Peygamberimiz, eşlerinin kıskançlığını insani bir durum olarak kabul eder ve cezalandırmazdı. Bu tavır, kıskançlığın ya da hassasiyetin sakin bir iletişimle yönetilebileceğini gösterir. Aile içinde sürekli suçlama yerine ihtiyaçların açık ifadesi ve karşılıklı anlayış öne çıkarılmalıdır.

Pratik iletişim kuralları

“Ben dili” kullanmak (“Sen hep böylesin” yerine “Bunu yaşadığımda üzülüyorum”), konuşmaya uygun zaman seçmek, sessiz kalma ve tepkisizlik yerine duyguları açıklamak, geçmiş hataları sürekli hatırlatmamak ve sözünü kesmeden dinlemek, çiftler için etkili yöntemlerdir. Peygamberimizin eşleriyle konuşurken tebessüm etmesi, onları dinlemesi, isimleriyle sevgiyle hitap etmesi ve gerekirse özür dilemesi de bu yöntemlerle örtüşür.

İletişimde ısrarla tekrar edilmesi gereken ilke, karşı tarafın duygusunu küçümsememek ve konuşmayı bir kazanma-kaybetme yarışına çevirmemektir. Peygamberimizin ailesiyle ilişkisi, güçlü bir otoriteden çok sıcak, güvenilir ve anlayışlı bir arkadaşlık örneği sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Peygamberimiz eşleriyle istişare eder miydi?

Evet. Hudeybiye sonrası Ümmü Seleme’nin önerisine uyarak kurbanını kesmiş, sahabe de aynısını yapmıştır.

Kıskançlık karşısında nasıl davranırdı?

Öfkelenmeden, sakin ve anlayışlı davranır, olayı büyütmez, gerekli düzeltmeyi yapardı.

Ümmü Zer hadisi ne anlatır?

On bir kadının kocalarını anlattığı hikâyedir; Peygamberimiz Hz. Âişe’ye Ebû Zer’in Ümmü Zer’e davrandığı gibi davrandığını söylemiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Şurût 15 (Hudeybiye’de Ümmü Seleme ile istişare); Buhârî, Nikâh 82 ve Müslim, Fezâil 92 (Ümmü Zer hadisi); Buhârî, Nikâh 107 (kıskançlık ve kırılan tabak rivayeti); Kur’an-ı Kerîm, Şûrâ Suresi (42/38); Nisâ Suresi (4/19)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →