Sosyal Medyada Gıybet ve Laf Taşıma Caiz mi? İslam’a Göre Dinî Hükmü

Sosyal medyada gıybet, dedikodu, bir kişiyi ifşa etmek ve laf taşımak İslam’da haramdır. Hucurât Suresi gıybeti ölü kardeşin etini yemeye benzetir; dijital ortamda yazılan her söz geniş kitlelere ulaştığından günahın ve hak ihlalinin boyutu daha da büyür. Bu yasak dijital paylaşımları da kapsar.

Gıybet Nedir?

Gıybet, bir kişi hakkında arkasından, hoşlanmayacağı bir şeyi söylemektir. Hz. Peygamber “Gıybet nedir biliyor musunuz?” diye sorup, “Kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır” buyurmuş; “Peki söylediğim kardeşimde varsa?” sorusuna, “Eğer söylediğin onda varsa gıybet etmiş olursun; yoksa ona iftira etmiş olursun” cevabını vermiştir (Müslim, Birr). Böylece gıybetin doğru şeyi söylemek, iftiranın ise olmayan şeyi söylemek olduğu anlaşılır. Kur’an gıybeti şöyle anlatır: “Biriniz diğerinin gıybetini yapmasın. Sizden biri ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz” (Hucurât 49/12).

Sosyal medya bu hükmü ortadan kaldırmaz; bilakis yazılı paylaşım, hakkında konuşulan kişiye ulaşması ve kalıcı olması bakımından daha ağır sonuçlar doğurabilir. Bir kişiyi hedef alan paylaşım, yorum, hikâye, “ima” paylaşımları, adını vermeden herkesin anlayacağı biçimde yapılan göndermeler ve anonim hesaplardan yapılan yazışmalar gıybet kapsamına girebilir.

Nemîme: Laf Taşıma

Nemîme, insanlar arasında bozgunculuk çıkarmak için bir kişinin sözünü başkasına aktarmaktır. Hz. Peygamber “Laf taşıyan (nemmâm) cennete giremez” buyurmuştur (Buhârî, Edeb; Müslim, Îmân). Mesajlaşma uygulamalarında özel konuşmaların ekran görüntülerini üçüncü kişilere göndermek, grup yazışmalarını başka gruplara taşımak, kimin ne dediğini aktararak aralarını bozmak bu günahın modern şekilleridir. Aktarılan söz doğru olsa bile amaç fitne çıkarmaksa yasaktır. Güvenilir bir emanet olarak kabul edilen konuşmaların izinsiz ifşa edilmesi ise ayrıca emanete hıyanettir; Hz. Peygamber “Meclisler emanettir” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Edeb).

İfşa ve linç

Sosyal medyada bir kişinin hatasını, özel durumunu veya fotoğrafını yayarak “teşhir etmek” ve topluca saldırmak (linç kültürü) İslam ahlakına aykırıdır. Bir kimsenin kusurunu örtmek teşvik edilir: “Kim bir Müslüman’ın ayıbını örterse Allah da dünya ve ahirette onun ayıbını örter” (Müslim, Birr). Gerçek bir haksızlık veya suç varsa, bunun yetkili mercilere bildirilmesi meşrudur; ama amaç düzeltme olmalı, aşağılama olmamalıdır.

Gıybetin İstisnaları

Âlimler gıybetin bazı durumlarda caiz olduğunu belirtmiştir: zulme uğrayan kimsenin yetkililere şikâyette bulunması, bir kötülüğü gidermek için yardım istemesi, evlilik veya ortaklık gibi bir işte danışılan kişinin gerçek bilgiyi vermesi, fetva isterken durumu anlatması, açıkça günah işleyen kişinin günahını yayması gibi hâller. Bu istisnalar dar yorumlanır; amaç meşru ve ihtiyaç ölçüsünde olmalıdır. Sosyal medyada kamuoyu oluşturmak için kişileri hedef almak çoğunlukla bu istisnalara girmez.

Kamusal figürlerin kamusal faaliyetleri hakkında eleştiri yapmak ile kişiyi şahsı üzerinden aşağılamak farklıdır. Fikirler ve eylemler eleştirilebilir; ancak ayıplar araştırılmaz, hakaret ve iftira yapılmaz. Eleştirinin üslubu ve adabı da önemlidir.

Tövbe ve Helalleşme

Gıybet yapan kişi önce samimi tövbe etmeli, yaptığından pişman olmalı ve bir daha yapmamaya azmetmelidir. Gıybet kul hakkı içerdiğinden, mümkünse hakkı yenen kişiyle helalleşmek gerekir. Ancak helalleşmenin kişiye daha fazla zarar vereceği veya ona ulaşmanın zor olduğu durumlarda, âlimler o kişi için hayır dua etmeyi ve onun iyiliğini anmayı tavsiye eder. İftira durumunda ise sözün geri alınması, yalanlama ve mümkünse zararın giderilmesi gerekir. Paylaşılan gıybet içeriklerinin silinmesi de tövbenin gereğidir.

Gıybet dinlemek de günahtır; dinleyen kişinin engellemeye çalışması, olmazsa o ortamdan ayrılması gerekir. Sosyal medyada gıybet içeren paylaşımları beğenmek, yorumla desteklemek veya yaymak, bu günaha ortak olmak anlamına gelebilir.

Pratik Öneriler

Paylaşmadan önce “doğru mu, gerekli mi, faydalı mı?” diye sormak; öfkeyle yazılan metni bir süre bekletmek; özel yazışmaları paylaşmamak; tartışmalarda kişiyle değil konuyla ilgilenmek; hata yapan birine önce özelden nasihat etmek bu konuda yardımcı ilkelerdir. Daha geniş ilkeler için sosyal medyada paylaşım yapmak, görüntü paylaşımı için sosyal medyada fotoğraf paylaşmak, takipçi ve itibar konusu için Instagram’da takipçi satın almak, dinî içerik üretimi için TikTok’ta dinî içerik üretmek ve içerik gelirleri için YouTube’dan para kazanmak yazılarına bakılabilir.

Gruplar, Mesajlaşma ve Dijital Adab

WhatsApp, Telegram ve benzeri uygulamalardaki gruplarda gıybet çok kolay yayılabilir. Grupta bulunmayan bir kişi hakkında eleştirel konuşmak, o kişiyi dışlamak veya alaycı ifadeler kullanmak sık görülen sorunlardır. Böyle bir ortamda sözü başka konuya çevirmek, “bu kişi burada yok, arkasından konuşmayalım” demek veya sohbeti terk etmek erdemli bir davranıştır. Ayrıca aile ve komşuluk gruplarında “bilgi paylaşımı” adı altında başkalarının özel hâllerinin yayılması da dedikodu kapsamına girer. Hz. Peygamber “Kim kardeşinin ırzını savunursa Allah kıyamet günü onun yüzünü ateşten korur” buyurmuştur (Tirmizî, Birr).

Dijital iletişimde yazılı sözün tonu eksik anlaşılabileceği için yanlış anlamalar da çoğalır. Bir mesajı hemen yanıtlamak yerine düşünmek, kırıcı ihtimalleri azaltır. Anlaşmazlıkları yazışma yerine yüz yüze veya telefonla çözmek çoğu zaman daha sağlıklıdır. Böylece hem gıybet hem de fitne ihtimali azalır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sosyal medyada gıybet nasıl olur?

Bir kişinin hoşlanmayacağı bir hâlini arkasından yazmak, ima etmek, ekran görüntüsüyle yaymak gıybettir.

Doğru olan bir şeyi yazmak gıybet sayılmaz mı?

Hadise göre söylenen kişide varsa gıybet, yoksa iftiradır; her ikisi de haramdır.

Nemîme nedir?

Aralarını bozmak amacıyla bir kişinin sözünü başkasına taşımaktır.

Gıybet yaptıysam ne yapmalıyım?

Samimi tövbe etmeli, paylaşımı silmeli ve mümkünse hakkı yenen kişiyle helalleşmelidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Hucurât Suresi (49/12); Müslim, Birr (gıybet tanımı); Buhârî, Edeb ve Müslim, Îmân (nemîme/laf taşıma); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Gıybet" ve "Nemîme" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →