Süt Annelik ve Süt Kardeşliği Hükümleri

Süt annelik, bir kadının kendi çocuğu olmayan bir bebeği emzirmesiyle oluşan akrabalıktır; süt kardeşliği de aynı kadının sütünü emen çocukların birbirine süt kardeşi olması anlamına gelir. Nesep hısımlığı gibi evlenme yasağı doğurur ve mahremiyet hükümlerini etkiler.

Kur’an ve hadislerdeki dayanak

Nisâ Suresi’nin 23. ayetinde evlenilmesi haram olan yakınlar sayılırken “sizi emziren anneleriniz ve süt kız kardeşleriniz” de zikredilir. Buhârî ve Müslim’de Hz. Peygamber, “Nesepten haram olan, sütten de haram olur” buyurmuştur. Bu rivayet, süt hısımlığının evlenme yasağı bakımından nesep hısımlığına benzetilmesinin temelini teşkil eder. Hz. Peygamber’in kendi sütannesi Halîme es-Sa’diyye’dir; onun çocukları da Hz. Peygamber’in süt kardeşleri olmuştur. Bu kayıtlar hem hükmün hem de tarihî bir örneğin bulunduğunu gösterir. Peygamberimizin süt kardeşleri için Peygamberimizin süt kardeşleri yazısına bakılabilir.

Şartlar: süre ve miktar

Konu	Hanefî	Şâfiî / Hanbelî	Mâlikî
Süre	İki yıl (İmam Azam: otuz ay)	İki yıl	İki yıl, kısa bir ek süre ile
Miktar	Az ya da çok; tek emme bile yeter	Beş ayrı doyurucu emme	Az ya da çok yeter
Yol	Ağızdan emme ve süt içirme	Doğrudan emme ya da süt içirme	Ağızdan veya yutma yoluyla
Delil	Nisâ 4/23 ve genel nass	Hz. Âişe’nin beş emme rivayeti (Müslim, Radâ)	Genel nass

Bu farklar, süt kardeşliğinin kesinleştirilmesi bakımından önemlidir. Beş emme şartı olan mezheplerde belirsiz kalan durumlar için şüphe halinde hısımlık sabit görülmez; Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde ise en küçük emme bile hısımlığı doğurabileceği için ihtiyat daha büyüktür. Ayrıntılar için süt kardeşliği oluşur emzirme sayısı yazısı okunabilir.

Süt hısımlığının doğurduğu hükümler

Süt annenin süt çocuğu, o kadının nesepten çocukları gibi hısım olur. Bu durumda süt anne ve süt baba, süt çocuğun mahremi sayılır; süt kardeşler de birbirinin mahremidir; ancak süt kardeşlerin diğer aile bireyleri (örneğin süt annenin başka çocuklarının çocukları) için de çeşitli ayrıntılar vardır. Bu hısımlık evlilik yasağı ve mahremiyet bakımından nesep gibi işler; ama miras, nafaka ve velayet gibi nesebe bağlı hükümlerde nesep gibi sonuç doğurmaz. Yani süt kardeşler birbirinin mirasçısı olmaz, süt annenin çocukları süt çocuğun nafakasından sorumlu olmaz. Bu ayrım, hısımlığın sınırını belirler.

Kayıt tutma ve tespit

Süt hısımlığının sonradan ortaya çıkması, evlilik gibi konularda sorun yaratabilir. Bu nedenle bir çocuğa başka bir kadın süt verdiğinde, tarih, miktar ve kişilerin kayıt altına alınması önerilir. Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde süt kardeşliğinin ispatı için iki adil şahit ya da bir adil erkek ve iki kadının şahitliği aranır; sadece tek bir kadının tanıklığı çoğu zaman yeterli sayılmaz. Şüpheli durumlarda ihtiyat gereği evlilikten kaçınılır. Çocuğu başka bir kadına emzirtme ihtiyacı doğduğunda iki ailenin arasında yazılı ya da en az iki şahitle belirlenmiş bir bilgi kaydı oluşturmak, ileride sıkıntıyı önler.

Süt bankası ve çağdaş uygulamalar

Prematüre bebekler için anne sütü bankaları bazı ülkelerde kullanılır. Süt bankalarında farklı kadınların sütü karıştırıldığı ve kayıt tutulmadığı için süt hısımlığının hangi bebekler arasında oluştuğu belirlenemez. Bu durum, çağdaş alimleri iki yaklaşıma yöneltmiştir: Bir grup, kayıt tutulmadan karıştırılan sütte hısımlık hükmünün sabit olmadığını söyleyerek ruhsat verir; diğer grup ise ihtiyat gereği süt bankalarını, ancak zaruret hâlinde ve kayıt altında kabul eder. Bu başlık süt annelik ve süt bankası meselesi yazısında daha geniş işlenmiştir. Pratikte süt bankası kullanan ailelerin donör bilgilerini kaydetmesi ve kendi mezhebine göre ihtiyat tedbiri alması önerilir.

Süt kardeşliği ve aile ilişkileri

Süt kardeşler arasında kalıcı ve sevgi dolu bir bağ oluşabilir; bu bağın sürdürülmesi güzel bir sıla-i rahim örneğidir. Hz. Peygamber’in süt annesi Halîme’ye saygısı ve onunla ilişkisi, bu bağın değerini gösterir. Süt anne ve süt çocuk arasında ziyaret, hediyeleşme ve yardımlaşma güzel ahlak kapsamındadır. Ayrıca süt hısımlığı bulunan kişilerin mahremiyet kuralları konusunda bilgilendirilmesi, aile içindeki huzuru artırır. Doğrudan emzirme ve sütle ilgili genel bilgi için süt kardeşliği yazısı okunabilir.

Örnek akrabalık ağı

Ayşe, kendi kızı Elif’i ve komşusu Zehra’nın bir yaşındaki oğlu Ahmet’i emzirmiş olsun (Şâfiî ölçüsüne göre beş doyurucu emme tamamlanmış varsayılır). Bu durumda Ahmet, Ayşe’nin süt oğlu; Elif, Ahmet’in süt kardeşi olur. Ahmet ile Elif birbirleriyle evlenemez. Ayşe’nin kocası Ahmet’in süt babası olur; Ahmet de Ayşe’nin kocasına mahrem sayılır. Zehra’nın diğer çocukları ise Ayşe’nin çocuklarıyla süt kardeş olmaz; çünkü onlar emzirilmemiştir. Ahmet’in kardeşleri Elif ile evlenebilir; ancak bunun için ayrıntılı bir hukuki ve fıkhî inceleme yapmak ve gerektiğinde uzmana danışmak gerekir. Bu örnek, hısımlığın yalnızca süt veren kadının süt emen çocukla ilişkisinde değil, süt annenin çocukları ve kocasıyla kurduğu bağlarla da oluştuğunu gösterir.

Sık yapılan yanlışlar

Birinci yanlış, süt hısımlığını yalnız bir kadından ibaret sanmaktır; süt baba da hısımlıkta yer alır. İkinci yanlış, süt kardeşlerin mirasçı olduğunu düşünmektir; bu konuda nesep hükümleri uygulanmaz. Üçüncü yanlış, kendisini emziren kadını hatırlamayan kişinin evlenme riskini ihmal etmesidir; şüphe halinde araştırma yapmak gerekir. Dördüncü yanlış, yetişkin kişilerin süt içmesiyle hısımlık doğduğunu varsaymaktır; çoğu mezhepte yetişkin emzirmesi hısımlık doğurmaz. Beşinci yanlış ise bu konuyu evlilik yasaklarına indirgeyip sevgi ve sıla-i rahim yönünü unutmaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Süt kardeşlik nasıl oluşur?

Bir kadının, iki yaşını (İmam Azam’a göre otuz ay) doldurmamış bir bebeği emzirmesiyle oluşur. Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde miktar şartı yoktur; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise beş doyurucu emme aranır.

Süt kardeşler evlenebilir mi?

Hayır. Süt kardeşler, nesep kardeşleri gibi birbirleriyle evlenemez. “Nesepten haram olan sütten de haram olur” hadisi bu hükmün temelini oluşturur.

Süt annenin akrabaları kimlerdir?

Süt annenin kendi çocukları, süt kardeş olurlar; süt annenin kocası süt baba olur. Süt annenin anne babası, süt dede ve büyükanne konumundadır. Bu yakınlık, evlilik ve mahremiyet hükümlerini etkiler.

Süt bankasından süt almak hısımlık doğurur mu?

Bu konuda alimler arasında farklı görüşler vardır. Karışık ve kayıt altına alınamayan süt hısımlığı tespit edilemeyeceği için çoğu çağdaş fetva süt bankalarına ihtiyatla yaklaşır. Kesin bilgi için Diyanet’e danışılmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 23 Eylül 2026 · Kaynaklar: Nisâ Suresi (4/23) (süt anneler ve süt kız kardeşler); Buhârî, Şehâdât ve Nikâh; Müslim, Radâ ("Nesepten haram olan, sütten de haram olur"); İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, Radâ bahsi; Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Radâ" ve "Süt Kardeşliği" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →