Teheccüd ve Seher Vakti Gelenekleri

Teheccüd, gecenin uykudan sonraki kısmında kılınan nafile namazdır. Seher vakti ise gecenin son bölümüne, fecirden önceki zamana verilen addır. Kur’an ve hadislerde bu vakitte ibadet, dua ve istiğfar etmenin fazileti anlatılır; Anadolu’da ve tasavvuf geleneğinde seher vakti özel bir manevi öneme sahiptir.

Teheccüd ne demektir?

Teheccüd, “heccede” kökünden gelir ve “uykudan kalkıp ibadet etmek” anlamını taşır. Dinî terim olarak yatsı namazından sonra bir miktar uyuyup kalkarak kılınan nafile gece namazını ifade eder. Kur’an’da “Gecenin bir kısmında da sana mahsus bir nafile olmak üzere teheccüd namazı kıl; belki Rabbin seni övgüye değer bir makama ulaştırır” buyurulur (İsrâ, 17/79). Müzzemmil Suresi’nin ilk ayetlerinde de Peygamberimize geceleyin kalkıp ibadet etmesi emredilir (73/1-6). Müminlerin vasıfları arasında da “geceleri az uyuyan, seher vakitlerinde istiğfar edenler” sayılır (Zâriyât, 51/17-18). Bu ayetler teheccüdün ve seherin dinî temelini oluşturur.

Hadislerde teheccüd ve seher

Peygamberimiz “Farz namazlardan sonra en faziletli namaz gece namazıdır” buyurmuştur (Müslim, Sıyâm). Ayrıca bir hadis-i şerifte “Rabbimiz her gece, gecenin son üçte biri kaldığında dünya semasına iner ve ‘Kim bana dua eder, ona icabet edeyim; kim benden ister, ona vereyim; kim benden bağışlanma diler, onu bağışlayayım’ der” buyurulur (Buhârî, Teheccüd ve Daavât; Müslim, Müsâfirîn). Bu hadiste geçen “iniş” ifadesi, kelam âlimleri tarafından Allah’ın rahmet ve ihsanının tecellisi olarak yorumlanır; Allah’ın zâtına yer değiştirme izafe edilmez. Bu yorumlar akaid kitaplarında ele alınır. Hadis, seher vakti duanın ve istiğfarın özel kıymetini gösterir.

Teheccüd nasıl kılınır?

• Yatsı namazından sonra uyunur, gecenin son üçte birinde veya en azından uykudan sonra kalkılır.
• Abdest alınır ve iki rekâtlık nafile namazlar kılınır; en az iki, en çok on iki rekât olarak nakledilir.
• Her iki rekâtta selam verilir; Peygamberimiz çoğu zaman on bir rekât (vitir dâhil) kılmıştır (Buhârî, Teheccüd).
• Namazdan sonra dua, istiğfar, tespih ve Kur’an okunur.
• Vitir namazı varsa gecenin sonunda kılınır; Hanefîlerde vitir vâciptir.

Teheccüd, farz ya da vâcip değildir; Peygamberimize farz kılınmış, ümmete ise nafile olmuştur. Kişi gücü ve sağlığı ölçüsünde kılar. Uykusuzluk, yorgunluk veya hastalık hâlinde ısrarcı olunmaz; Peygamberimiz “Gücünüz yettiği kadar amel edin” buyurmuştur (Buhârî, Îmân). İbadetlerde ölçü ve devamlılık, miktardan önemlidir: “Allah katında amellerin en sevimlisi, az da olsa devamlı olanıdır” (Buhârî, Rikāk; Müslim, Müsâfirîn).

Seher vakti ve dua

Seher, fecirden hemen önceki vakittir. Bu vakitte istiğfar etmek, dua etmek ve Kur’an okumak tavsiye edilir. Âl-i İmrân Suresi’nde müttakilerin “seher vakitlerinde bağışlanma dileyenler” olduğu bildirilir (3/17). Seher vakti uyanan kimse sahura kalkıyorsa, hem sahur yapar hem dua eder. Peygamberimiz “Sahur yapın, çünkü sahurda bereket vardır” buyurmuştur (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm). Ramazan’da bu iki ibadet bir araya gelir: Sahurda yenen yemek ve teheccüd, gecenin manevi değerini artırır. Sahurun sosyal yönü olan davulcu geleneği için Ramazan davulcusu yazısına bakılabilir.

Tasavvuf ve tekke geleneğinde seher

Tekke ve tarikat geleneğinde seher vakti, zikir ve murakabe için en uygun zaman olarak görülür. Dervişler gecenin son bölümünde kalkıp teheccüd kılar, zikir halkalarına katılır ve Kur’an okurdu. Mevlevî, Nakşî, Halvetî gibi tarikatlarda bu uygulamaya özel dua ve ilahiler vardır. Bu gelenek, seherin manevi eğitimdeki yerini gösterir. Zikir halkaları ve tekke kültürü için zikir halkaları ve tekke kültürü yazısı okunabilir.

Anadolu’daki gelenekler

Anadolu’da yaşlılar sabaha karşı kalkıp namaz kılmayı, dua etmeyi ve Kur’an okumayı alışkanlık edinir. Köylerde seher vakti ezan sesiyle uyanılır, sabah namazı sonrası dua edilir. Ramazan’da ve kandil gecelerinde teheccüd özel olarak canlı tutulur. Kadir Gecesi’nde gece boyu ibadet edilmesi de teheccüdün bir görünümüdür; bu konuda Kadir Gecesi gelenekleri yazısına bakılabilir. Kandil gecelerinde gecenin ihyası kandil gecesi ziyaretleri ile birlikte anılır.

Ölçülü ve devamlı ibadet

Teheccüd güzel bir ibadet olmakla birlikte kişinin sağlığına, işine ve aile hayatına zarar vermemelidir. Uykusuz kalıp sabah namazını kaçırmak, çalışmaya ve çocuk bakımına engel olmak doğru değildir. Hz. Selman ile Ebu’d-Derdâ arasındaki olayda Peygamberimiz Selman’ın “Rabbinin senin üzerinde hakkı var, nefsinin hakkı var, ailenin hakkı var” sözünü tasdik etmiştir (Buhârî, Savm; Edeb). Bu hadis ibadette dengeyi öğütler. Teheccüde yeni başlayanların kısa ve düzenli bir uygulamayla başlaması tavsiye edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Teheccüd namazı nedir?

Yatsıdan sonra uyuyup kalkarak kılınan nafile gece namazıdır; farz veya vâcip değildir.

Seher vakti ne zamandır?

Fecirden, yani sabah vaktinin girmesinden önceki gecenin son bölümüdür.

Teheccüd kaç rekâttır?

En az iki rekâttır; Peygamberimizin genellikle on bir rekât (vitir dâhil) kıldığı nakledilmiştir.

Seher vakti neden kıymetlidir?

Kur’an müminleri seher vakti istiğfar edenler olarak över ve hadiste gecenin son üçte birinde duaların kabulüne dair müjde vardır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 12 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, İsrâ Suresi (17/79), Müzzemmil Suresi (73/1-6), Zâriyât Suresi (51/17-18); Buhârî, Teheccüd ve Daavât; Müslim, Müsâfirîn; Tirmizî, Da'avât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Teheccüd" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →