Yemin Etmenin Hükmü: Allah Adına ve Başka Şeyler Adına

Yemin, Allah adına veya O’nun sıfatlarıyla yapılabilir; Allah’tan başkası adına yemin etmek caiz değildir. Yemin kasten bozulursa kefaret gerekir: on yoksulu doyurmak ya da giydirmek, buna gücü yetmeyenin üç gün oruç tutması (Mâide 5/89). Bile bile yalan yere yemin ise büyük günahtır.

Yeminin Tanımı ve Önemi

Yemin, bir sözün doğruluğunu veya bir fiilin yapılacağını/yapılmayacağını Allah’ı şahit tutarak pekiştirmektir. Kur’an’da yemin ve yemin kefareti açıkça ele alınır. Yemin ciddi bir söz olduğu için, gereksiz ve çok yemin edilmesi hoş karşılanmaz. Bakara Suresi’nde, yeminlerinizi iyilik yapmanıza, takva sahibi olmanıza ve insanların arasını düzeltmenize engel kılmayın buyurulur (2/224).

Bu ayet, yeminin kötü bir amaca veya hayra engel olacak şekilde kullanılmaması gerektiğini bildirir. Kişi hayra engel bir yemin ettiyse, yeminini bozup kefaret vermesi daha uygundur.

Yemin Çeşitleri

Fakihler yemini üç ana kısma ayırır:

• **Lağv yemin:** Kasıtsız, alışkanlıkla veya yanlışlıkla söylenen “vallahi” gibi sözlerdir. Bakara 2/225 ve Mâide 5/89 ayetlerinde Allah’ın bu tür yeminlerden dolayı sorumlu tutmayacağı bildirilir. Kefareti yoktur.
• **Gamus yemin:** Geçmişte veya şimdi olan bir konuda bile bile yalan yere edilen yemindir. Büyük günahtır ve ağır bir tövbe gerektirir. Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre kefareti yoktur, tövbe ve istiğfar gerekir; Şâfiî mezhebinde ise kefaret gerekir.
• **Mün’akid yemin:** Gelecekte bir şeyi yapacağına veya yapmayacağına dair verilen yemindir. Bu yemin bozulursa kefaret gerekir.

Bu ayrım, yeminin niyetle ve zamanla ilişkisini gösterir. Müslüman, ağzından çıkan sözlerin sorumluluğunu taşır.

Allah’tan Başkası Adına Yemin

Hz. Peygamber, Allah’tan başkası adına yemin etmeyi açıkça yasaklamıştır. Hadise göre kim Allah’tan başkası adına yemin ederse küfre veya şirke girmiş olur (Tirmizî, Nüzûr 7; Ebû Dâvûd, Eymân 4). Başka bir rivayette ise babalarınız adına yemin etmeyin, Allah adına yemin edin, Allah adına yemin ederken de ancak doğru söyleyin buyurulur (Ebû Dâvûd, Eymân 4; Nesâî, Eymân 5).

Anne, baba, peygamber, Kâbe, hayat, namus, şeref, ekmek, bayrak gibi şeyler adına yemin etmek caiz değildir. Bu hükümdeki şirk ifadesi, çoğu fakihe göre küçük şirk ve tahrimen mekruh anlamında yorumlanır; yani kişiyi dinden çıkarmaz ama ciddi bir günahtır. Konuya dair genel bilgi için şirk nedir? gizli şirk ve açık şirk örnekleri yazısı okunabilir.

Günlük konuşmada “anam avradım”, “namusuma”, “Kur’an çarpsın” gibi ifadeler kullanmak da yemin niteliği taşıyabileceğinden sakıncalıdır. Bu ifadelerden kaçınmak ve yalnızca gerektiğinde, doğru söz için Allah adına yemin etmek gerekir.

Yemin Kefareti

Mâide Suresi’nde yemin kefareti şöyle bildirilir: Allah sizi kasıtsız yeminlerinizden sorumlu tutmaz; ama bile bile yaptığınız yeminlerden sizi sorumlu tutar. Bunun kefareti, ailenize yedirdiğinizin orta halinden on yoksulu doyurmak, yahut onları giydirmek, yahut bir köle azat etmektir. Bunları bulamayanın üç gün oruç tutmasıdır (5/89).

Yani yemin kefareti sırasıyla şu seçeneklerden biridir:

• On yoksulu bir öğün doyurmak veya on kişiye giysi vermek.
• Köle azat etmek (günümüzde uygulaması yok denecek kadar azdır).
• Bunlara gücü yetmeyen kişi için üç gün oruç tutmak.

Hanefî mezhebine göre oruç kefareti ancak mali kefarete (doyurma, giydirme) gücü yetmeyenler için geçerlidir. Kefareti ödemeden önce yemini bozmak konusunda fakihler farklı görüşler belirtmiştir; en güvenli yol önce yemini bozup ardından kefaret ödemektir. Kefaret ödenirken yoksulun ihtiyacı gözetilmelidir.

Yemin Etme Adabı

Yemin konusunda dikkat edilecek adaplar şunlardır:

• Gerekmedikçe yemin etmemek, Allah’ın adını sık sık anarak küçümsememek.
• Yalan yere kesinlikle yemin etmemek.
• Hayır işlerine engel olacak yeminden dönüp kefaret vermek.
• Yeminini yerine getirmek veya bozarsa kefaret ödemek.
• Başkasından yemin istemekten kaçınmak, kişilerin sözüne güvenmek.
• Yeminle satılan mal ve ticarette bereketin kaybolacağını unutmamak (Buhârî, Büyû’ 26; Müslim, Müsâkāt 131).

Yemin ve Adak İlişkisi

Yemin ve adak, aynı bölümlerde ele alınır; fakat farklı kavramlardır. Adak, Allah’a verilen bir söz olup ibadet cinsinden olmalıdır. Yemin ise bir fiili yapmak veya yapmamak üzere Allah adına söz vermektir. Adak hükümleri için adak adamak: geçerli ve geçersiz adaklar yazısı okunabilir. Adak kurbanı için de adak kurbanının etinden adak sahibi yiyebilir mi? yazısı faydalıdır.

Yalan ve Şakada Yemin

Yalan yere yemin, ağır günahlardandır. Şaka için bile yalan yemin edilmemelidir. Yalan konusu için yalan söylemenin caiz olduğu durumlar yazısı, şaka ve yalan ilişkisi için şaka yaparken yalan söylemek ve Nisan şakası yazısı okunabilir. Hediye ve ahlak konuları için de hediye almak ve vermek: sünnetteki önemi yazısı bakılabilir.

Günlük Dilde Yemin Benzeri Sözler

Günlük konuşmada “vallahi”, “billahi” gibi sözler yemin niteliği taşır; sık kullanıldığında lağv yemin olabilir ama bilerek ve inatla söylenip bozulursa kefaret gerektirir. Bu nedenle bu sözleri gereksiz kullanmamak, konuşmayı sadelikle sürdürmek tavsiye edilir. “Allah’ım şahidim olsun” gibi ifadeler de yeminle ilişkilendirilebilir. “Anam avradım olsun” gibi başkası adına yemin ise yasaktır.

Mahkemede ve Resmî İşlerde Yemin

Mahkemede yemin etmek, hukuki bir gereklilik olarak yapılabilir. Müslüman bu yemini doğru söz üzerine Allah adıyla yapar; yalan yemin ise büyük günahtır. Hz. Peygamber, yalan yere yeminle başkasının malını alanın Allah’ın huzuruna öfkeli olarak çıkacağını bildirmiştir (Buhârî, Eymân 16; Müslim, Îmân 220). Bu uyarı, resmî yeminin ağırlığını gösterir.

Sonuç

Yemin ciddi bir sözdür; Allah adına, gerektiğinde ve doğru söz için yapılabilir. Allah’tan başkası adına yemin etmek caiz değildir. Yemin bozulursa Mâide 5/89’da belirtilen kefaret ödenmelidir. Bile bile yalan yemin ise büyük günahtır; tövbe gerektirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Allah adına yemin etmek caiz mi?

Gerekli olduğunda ve doğru söz üzerine caizdir; gereksiz yere çok yemin etmek hoş karşılanmaz. Yalan yere yemin büyük günahtır.

Başka şeyler adına yemin etmek caiz mi?

Allah’tan başkası adına (anne, baba, peygamber, Kâbe, namus vb.) yemin etmek caiz değildir; hadise göre şirk sayılır.

Yemin kefareti nedir?

Yemini bozan kişi on yoksulu doyurur veya giydirir, ya da köle azat eder; bunlara gücü yetmezse üç gün oruç tutar (Mâide 5/89).

Gamus yemin nedir?

Geçmişe veya hâle dair bile bile yalan yere yapılan yemindir; büyük günahtır ve tövbe gerektirir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Mâide Suresi (5/89); Bakara Suresi (2/224-225); Tirmizî, Nüzûr 7 ve Ebû Dâvûd, Eymân 4 (Allah'tan başkası adına yemin); Buhârî, Eymân ve Nüzûr; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yemin" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →