Zemzemle Kefen Islatmak: Gelenek mi, Sünnet mi?

Zemzemle kefen ıslatmak, sünnette dayanağı bulunmayan, hacdan dönenlerin getirdiği zemzem suyunu ölü için kullanma geleneğidir. Zemzem şerefli bir su olduğu için ona saygı gösterilmeli; kefen ise sade ve sünnete uygun hazırlanmalıdır. Dualar, sadaka ve cenaze namazı ölü için asıl faydalı amellerdir.

Zemzem Suyunun Önemi

Zemzem, Mekke’de Kâbe’nin yakınında bulunan ve Hz. İsmail’in annesi Hacer’in su arayışıyla ilişkilendirilen mübarek bir kaynaktır. Hacer, Safa ile Merve arasında yedi kez gidip gelmiş ve Allah’ın lütfuyla suyun fışkırdığı rivayet edilir (Buhârî, Enbiyâ). Günümüzde hacılar bu sudan içer ve yanlarında ülkelerine götürür. Hz. Peygamber, Zemzem hakkında “O mübarek bir sudur ve doyurucu bir yiyecektir” buyurmuştur (Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe).

İbn Mâce’de geçen “Zemzem, içildiği niyete göredir” rivayeti ise hadis âlimlerince tartışılmıştır. Bazıları hasen kabul etmiş, bazıları zayıf bulmuştur. Bu nedenle bu rivayet fazilet bilgisi olarak aktarılabilir, ancak kesin bir hüküm veya garanti olarak sunulmamalıdır. Hacca gidenler, Zemzem’i insanlara hediye ederler; bu davranış sünnete aykırı değildir. Ancak suya kutsiyet atfetmenin sınırı da vardır: Zemzem şifa niyetiyle içilebilir fakat tıbbi tedavinin yerini almaz.

Kefenin Hazırlanışı

Kefen, ölü gömülmeden önce vücuda sarılan beyaz bezdir. Hz. Peygamber, “Beyaz elbiseler giyin; çünkü o, elbiselerinizin en hayırlısıdır, ölülerinizi de beyazla kefenleyin” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Libâs; Tirmizî, Cenâiz). Erkek cenaze için üç parça (izâr, kamis, lifâfe), kadın cenaze için beş parça (izâr, kamis, lifâfe, hırka ve baş bağı) kefen sünnet kabul edilir. Kefenin temiz, sade ve pahalı olmayan bir bezden olması istenir. Hz. Peygamber’in kendisi, üç parça beyaz pamuklu kefenle kefenlenmiştir (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz).

Kefene koku sürmek de sünnet kapsamındadır; ölünün kefenine misk, kâfur gibi güzel kokular sürülür. Hz. Peygamber, “Ölüyü buhurlayınız” buyurmuştur (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu uygulamalar ölünün vücut bakımına ve saygıya işaret eder. Kefenin zemzemle ıslatılması konusunda ise sağlam bir hadis yoktur.

Zemzemle Kefen Islatma Geleneği

Hacı adayları ve hacdan dönenler, yanlarında getirdikleri Zemzem’in bir kısmını kendi ölümlerinde kefenlerinin ıslatılması için saklarlar. Bazı aileler “ölen kişi Zemzem’le yıkanırsa kabir azabından kurtulur” gibi inançlara sahiptir. Bu inancın dayanağı yoktur. Bazı âlimler ise Zemzem suyunun saygınlığı sebebiyle cenaze yıkama suyu olarak kullanılmasını, kirlenmeye açık bir şekilde israf edilmesini mekruh sayar.

Diğer yandan bir miktar Zemzem’in kefene sürülmesi veya gasilde kullanılması bazı fıkıh kaynaklarında mübah olarak değerlendirilmiştir. Yani konu kesin bir yasak veya sünnet değil, ihtilaflı bir meseledir. Aile, ölünün vasiyetine ve yerel uygulamaya göre hareket ederken bunun sevabı artıran bir ibadet olmadığını bilmelidir. Benzer şekilde Kâbe’nin örtüsünden parça almak ve teberrük yazısı da bereket anlayışının sınırlarını açıklar.

Cenaze Hazırlığında Sünnet Olan Uygulamalar

• Cenazenin acele ile fakat saygıyla yıkanması (gasil).
• Kefenin sade, temiz ve beyaz olması; ölü evinden pahalı kefen istenmemesi.
• Cenaze namazının kılınması ve hızlıca defnedilmesi.
• Ölü için dua edilmesi: “Allah’ım onu bağışla, ona merhamet et, ona afiyet ver” (Müslim, Cenâiz).
• Ölü yakınlarına yemek götürülmesi ve taziyede bulunulması.

Bunlar dışında yapılan uygulamalar gelenektir; faydası yoksa da zararı olmadığı sürece hoşgörüyle karşılanabilir. Ancak ölü için hurafe niteliğinde ritüelleri zorunlu hâle getirmek yanlıştır. Ölüyle ilgili diğer uygulamalar için ölünün arkasından su dökmek ve helva kavurmak ve ölen kişinin kırkı ve elli ikisi dinde var mı yazılarına bakılabilir.

Zemzem Nasıl Kullanılmalı?

Zemzem, ayakta veya oturarak, kıbleye dönerek, besmele çekerek ve içtikten sonra “Allah’ım, senden faydalı ilim, geniş rızık ve her hastalıktan şifa dilerim” duasıyla içilir (Hâkim, Müstedrek’te geçen bu dua rivayeti hakkında değerlendirmeler farklıdır). Evde saklarken temiz kapta tutulması, tuvalet ve kirli yerlere götürülmemesi gerekir. Zemzem şerefli bir su olduğu için ayakkabıyla ya da pislik yakınında kullanılmaz.

Sonuç

Zemzemle kefen ıslatmak sünnet olarak sabit değildir; gelenekten gelen bir uygulamadır. Asıl önemli olan, kefenin sade ve temiz olması, ölünün sünnete uygun şekilde defnedilmesi ve onun için dua edilmesidir. Mübarek sulara saygı gösterilmeli, fakat onlara ritüel zorunlulukları yüklenmemelidir.

Hacdan Getirilen Eşyalar ve Cenaze

Bazı aileler hac dönüşü getirilen ihram bezini de kefen olarak saklar. Hz. Peygamber, ihramlıyken vefat eden bir sahabinin kefenlenmesi hakkında “Onu suyla ve sidr yaprağıyla yıkayın, iki parça elbisesiyle kefenleyin, başını örtmeyin, koku sürmeyin” buyurmuştur (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Hac). Bu hadis, ihramla ölenler için özel bir hüküm bildirir. Normal durumda ise ihram bezi, kefen için zorunlu veya ayrıcalıklı değildir. İhramı kefen olarak saklamak ve ölüm hazırlığı yapmak güzel bir ölüm bilinci oluşturabilir; ancak bunun fazilet veya şifa getireceği inancı doğru değildir. Ölüm hazırlığının asıl unsurları, tövbe, borçların ödenmesi ve vasiyetin yazılmasıdır. Hac ve ölüm hazırlığına dair bir diğer konu için ölmüş kişi adına hac yapılır mı yazısına bakılabilir.

Zemzemin kandil ve bayram geleneklerindeki yerini merak edenler için kandil simidi ve kandil lokması geleneği yazısı da bir fikir verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kefen zemzemle ıslatılır mı?

Kefenin zemzemle ıslatılmasına dair sahih bir sünnet yoktur. Bu uygulama halk arasındaki bir gelenektir. Bazı âlimler, zemzemin saygınlığı sebebiyle kirletilecek bir alanda kullanılmamasını da önerir.

Zemzemin faziletleri nelerdir?

Zemzem hakkında “Zemzem içildiği niyete göredir” rivayeti vardır (İbn Mâce, Menâsik); bu rivayetin senedi tartışmalıdır. Müslim’de zemzemin “mübarek” ve “doyurucu bir yiyecek” olduğu bildirilir.

Kefen nasıl hazırlanır?

Erkek için üç parça (izâr, kamis, lifâfe), kadın için beş parça (izâr, kamis, lifâfe, hırka, baş örtüsü) kefen hazırlanır. Kefen beyaz, temiz ve sade olmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zemzem" ve "Kefen" maddeleri; Müslim, Fezâilü's-Sahâbe (Zemzem hadisi); İbn Mâce, Menâsik; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Soru-Cevap (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →