Hz. Hızır Hâlâ Yaşıyor mu? Âlimlerin Görüşleri

Hz. Hızır, Kehf Suresi’nde Hz. Musa ile karşılaşan, Allah’ın ilim verdiği salih kul olarak bilinir. Hâlâ hayatta olup olmadığı konusunda İslam âlimleri arasında farklı görüşler vardır; hadis âlimlerinin çoğu hayatta olduğuna dair sahih bir delil bulunmadığı görüşündedir. Konu, iman esası değildir.

Kur’an’daki Kıssa

Kehf Suresi’nde (18/60-82), Hz. Musa’nın “iki denizin birleştiği yerde” ilim sahibi bir kulla buluşmak için yola çıkışı anlatılır. Bu kula “Katımızdan rahmet verdiğimiz ve kendisine tarafımızdan bir ilim öğrettiğimiz kullarımızdan bir kul” denir (Kehf Suresi, 18/65). Kur’an’da bu kişinin adı geçmez; hadis kaynaklarında ise Hızır olarak tanınır. Hz. Musa ona öğrenmek için eşlik etmek ister; kul, “Sen benimle birlikte sabredemezsin” der. Yolculuk esnasında üç olay yaşanır: Geminin deliğinin açılması, bir çocuğun öldürülmesi ve yıkılmak üzere olan duvarın onarılması.

Her olayın ardında bir hikmet vardır: Gemi, zalim bir kralın elinden kurtulması için delinmiştir; çocuk, anne babasına zarar verecek biçimde yetişeceği için öldürülmüştür; duvarın altında iki yetime ait hazine bulunduğu için onarılmıştır. Hızır, “Bunları kendi görüşümle yapmadım” diyerek ilahi bir emre dayandığını bildirir (Kehf Suresi, 18/82). Bu kıssa, gaybi hikmetlerin insan aklıyla çözülemeyebileceğini ve sabrın önemini öğretir.

Hadislerdeki Bilgiler

Buhârî ve Müslim’de İbn Abbas’tan rivayet edilen uzun bir hadiste, Hz. Musa’nın ilim konusundaki bir sorusuna karşılık Allah’ın ona “iki denizin birleştiği yerde kulumuz var, senden daha bilgili” dediği anlatılır. Bu kişinin adı Hızır olarak geçer (Buhârî, İlim ve Tefsîr; Müslim, Fezâil). Hızır isminin “yeşil” anlamına geldiği, oturduğu yerin yeşerdiği şeklinde bir rivayet de aktarılır (Buhârî, Enbiyâ).

Hz. Hızır’ın nebi mi veli mi olduğu da tartışmalıdır. Kehf Suresi’ndeki ifadeler (rahmet, ilim, “kendi görüşümle yapmadım”) nübüvvete işaret olarak yorumlandığı gibi, velilik mertebesi olarak anlayanlar da vardır. Bu konu kesin hükme bağlanmamıştır.

Hayatta mı, Vefat Etti mi?

Hızır’ın hayatta olup olmadığı konusunda iki ana görüş vardır:

**Hayatta olduğunu savunanlar:** Bazı sufîler ve âlimler, Hızır’ın ölmediğini, kıyamete kadar yaşayacağını ve zaman zaman salih kimselere göründüğünü söylemiştir. Bu görüş halk arasında yaygındır ve Hıdırellez gibi geleneklerde yansır. Dayanak olarak bazı rivayetler ve keşf/müşahede bilgileri gösterilir.

**Vefat ettiğini savunanlar:** İbn Kayyim, İbn Hacer ve diğer hadis âlimlerinin çoğu, Hızır’ın hayatta olduğuna dair sahih bir delil bulunmadığını belirtmiştir. Kur’an’da “Senden önce hiçbir beşere ölümsüzlük vermedik” (Enbiyâ Suresi, 21/34) ayeti delil gösterilir. Ayrıca Hz. Peygamber’in “Bu geceden yüz yıl sonra bugün yeryüzünde olanlardan hiçbiri hayatta kalmayacak” hadisi (Buhârî, İlim; Müslim, Fezâil) de Hızır’ın hayatta olmadığı yönünde yorumlanmıştır.

Bu iki görüş arasında kesin bir ayrım yapmak mümkün değildir. Konu iman esaslarından değil, tarihî ve nakli bir meseledir. Dolayısıyla hangi görüşü benimsediği, kişinin imanını etkilemez. Ancak Hızır’a dua etmek, ondan medet ummak ya da “Hızır yetişti” gibi inançlarla ibadet etmek tevhide aykırıdır.

Hıdırellez ve Halk Gelenekleri

Hıdırellez, 6 Mayıs’ta kutlanan, Hızır ve İlyas peygamberlerin yeryüzünde buluştuğuna inanılan bahar bayramıdır. Bu günde doğaya çıkılır, dilek tutulur, gül ağacına bez bağlanır, yeşillik toplanır, ateş üzerinden atlanır. Bu uygulamalar eski bahar ve doğa kutlamalarının İslam kültürüyle birleşmiş şeklidir. Dinî bir ibadet değildir; kültürel bir gelenektir. UNESCO, Hıdırellez’i 2017’de Türkiye ve Makedonya ortak başvurusuyla Somut Olmayan Kültürel Miras listesine almıştır.

Hıdırellez’de yapılan dilek tutma, ağaca bez bağlama gibi uygulamalar tevhid açısından sakıncalı unsurlar taşıyabilir. Bu konuda ağaçlara bez bağlamak ve dilek ağaçları ve dilek kuyuları ve para atmak hükmü yazıları ayrıntılı bilgi sunar. Doğaya çıkıp bahar mevsimini kutlamak, komşularla bir araya gelmek ve paylaşmak ise sakıncasızdır.

Dengeli Bir Yaklaşım

• Hızır’a duyulan sevgi ve saygı, onun Allah’ın seçkin kullarından biri olduğunu kabul etmekle sınırlı kalmalıdır.
• Hızır’dan yardım dilemek, ona adak adamak gibi uygulamalardan kaçınmak gerekir.
• Hayatta olup olmadığı konusunda kesin hüküm vermeden, farklı görüşleri saygıyla karşılamak yerindedir.
• Kehf Suresi’ndeki kıssanın asıl dersleri olan sabır, tevazu ve ilahi hikmete güven üzerine düşünmek önemlidir.
• Ahir zaman konularında ihtiyatlı bilgiye dayanmak için Deccal hakkında yaygın yanlış bilgiler yazısı da okunabilir.

Sonuç

Hz. Hızır, Kur’an kıssasındaki ilim sahibi salih kul olarak İslam kültüründe özel bir yere sahiptir. Hâlâ hayatta olup olmadığı âlimler arasında ihtilaflı bir mesele olup iman esaslarından değildir. Kıssanın özünü, sabır ve ilahi hikmete teslimiyet oluşturur. Hurafelerden uzak durarak bu kıssadan ders çıkarmak en doğru yoldur.

Hıdırellez gibi bahar şenliklerindeki dilek geleneklerinin yanı sıra Kandil geceleriyle ilgili inançlar için kandil gecesi doğanlar hakkındaki inanışlar yazısı, gaybî bilgilere yaklaşım için ise Mehdi iddiaları ve tarihte sahte mehdiler yazısı yararlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Hızır kimdir?

Kur’an’da adı geçmeyen fakat Kehf Suresi’nde Hz. Musa ile karşılaşan “kullarımızdan bir kul” olarak anlatılan, Allah katından ilim verilmiş bir şahsiyettir. Hadislerde Hızır olarak anılır (Buhârî, Tefsîr).

Hz. Hızır hâlâ hayatta mıdır?

Âlimler arasında farklı görüşler vardır. Bazıları, özellikle sûfî çevreler, hayatta olduğunu söyler; hadis âlimlerinin çoğu ise hayatta olduğuna dair sahih delil bulunmadığını belirtir.

Hıdırellez dinî bir bayram mıdır?

Hayır. Hıdırellez, baharın gelişi kabul edilen 6 Mayıs’ta kutlanan, halk kültürüne ait bir gelenektir. Dinî bir bayram veya ibadet değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hızır" maddesi; Kehf Suresi (18/60-82); Buhârî, Tefsîr ve İlim (Musa ve Hızır hadisi); Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Soru-Cevap (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →