Sağdan Başlama Sünneti (Teyemmün): Hangi İşlere Sağdan Başlanır?

Teyemmün, güzel ve temiz sayılan işlere sağ taraftan veya sağ uzuvla başlamak demektir. Hz. Âişe’nin ifadesiyle Peygamber Efendimiz (s.a.v.) “ayakkabısını giymede, saçını taramada, temizlenmede ve bütün işlerinde sağdan başlamayı severdi” (Buhârî, Vudû 31; Müslim, Tahâret 67). Buna karşılık tuvalete girmek, ayakkabıyı çıkarmak, burun temizlemek gibi işlerde sol taraf öne alınır. Bu sünnet, gündelik ve sıradan hareketleri bile bilinçli bir kulluğa dönüştürür.

Genel Kural

İmam Nevevî bu konudaki rivayetleri şöyle özetler: İkram ve süslenme kabilinden olan işlerde sağdan başlamak; bunların zıddı olan, giderme ve temizlenme kabilinden işlerde ise soldan başlamak müstehaptır. Hz. Hafsa’nın rivayeti bu ayrımı açıkça ortaya koyar: “Resûlullah sağ elini yemesi, içmesi ve giyinmesi için; sol elini ise bunların dışındaki işler için kullanırdı” (Ebû Dâvûd, Tahâret 18).

Sağdan Başlanan İşler

• Abdest ve gusül: “Giyindiğinizde ve abdest aldığınızda sağ taraflarınızdan başlayın” (Ebû Dâvûd, Libâs 41; İbn Mâce, Tahâret 42). Gusülde de önce sağ tarafa su dökerdi (Buhârî, Gusül 6).
• Giyinmek: Gömleğin sağ kolu, pantolonun sağ paçası, ayakkabının sağ teki önce giyilir (Buhârî, Libâs 39; Müslim, Libâs 67).
• Yemek ve içmek: Sağ elle yenir ve içilir (Müslim, Eşribe 105).
• İkramda sıra: İçecek ikramı sağdaki kişiden devam eder (Buhârî, Eşribe 18).
• Saç taramak ve tıraş olmak: Veda haccında berbere önce başının sağ tarafını, sonra solunu göstermiştir (Müslim, Hac 323-326).
• Mescide girmek: Enes b. Mâlik, “Mescide girerken sağ ayakla, çıkarken sol ayakla başlamak sünnettendir” demiştir (Hâkim, el-Müstedrek). Buhârî de bu yönde İbn Ömer’in uygulamasını nakleder (Buhârî, Salât 47, bab başlığı).
• Musafaha, alıp verme: Tokalaşmak, bir şeyi uzatmak ve almak sağ elle yapılır.
• Namazdan çıkış ve saf: Selam önce sağa verilir; safın sağ tarafı faziletli kabul edilmiştir (Ebû Dâvûd, Salât 95).
• Yatmak: Sağ yan üzerine yatılır (Buhârî, Vudû 75).
• Cenaze yıkamak: Kızı Zeyneb’i yıkayan kadınlara “Sağ taraflarından ve abdest uzuvlarından başlayın” buyurmuştur (Buhârî, Vudû 31; Müslim, Cenâiz 42-43).

Soldan Başlanan veya Sol Elle Yapılan İşler

1. Tuvalete girmek: Sol ayakla girilir, sağ ayakla çıkılır. Bu konuda açık bir hadis bulunmamakla birlikte âlimler yukarıdaki genel kurala kıyasla bunu müstehap görmüşlerdir.
2. Taharet: “Biriniz küçük abdest bozarken tenasül uzvunu sağ eliyle tutmasın, sağ eliyle taharetlenmesin” (Buhârî, Vudû 18-19; Müslim, Tahâret 63).
3. Burun temizliği: Hz. Ali’nin abdesti tarif ederken sümkürmeyi sol eliyle yaptığı nakledilir (Nesâî, Tahâret 74).
4. Ayakkabı ve elbise çıkarmak: “Biriniz ayakkabı giyeceğinde sağdan, çıkaracağında soldan başlasın; sağ ayak giyilenlerin ilki, çıkarılanların sonuncusu olsun” (Buhârî, Libâs 39).
5. Mescidden çıkmak: Sol ayakla çıkılır.

Bu Sünnetin Hikmeti

Kur’an’da amel defterinin sağdan verilmesi kurtuluşun, soldan verilmesi hüsranın sembolüdür (Hâkka Suresi, 69/19-25); cennet ehli “ashâbü’l-yemîn” (sağın adamları) diye anılır (Vâkıa Suresi, 56/27). Sağdan başlamak, bu sembolle uyumlu bir hayır temennisi, bir iyimserlik ifadesidir. Ayrıca düşünmeden yapılan yüzlerce günlük hareketi niyete bağlar: ayakkabısını giyerken bile Peygamberini hatırlayan bir insan, gününü sünnet bilinciyle geçirir. Bir diğer hikmet de düzendir; yeme-içme ile temizlik işlerinin farklı ellere ayrılması, suyun ve sabunun kıt olduğu dönemlerde de bugün de hijyenin doğal bir kuralıdır.

Solaklar İçin Durum

Sol elini kullanan kimseler için de yeme ve içmede sağ eli kullanmaya çalışmak sünnettir; ancak bu bir tavsiye hükmündedir. Yazı yazmak, alet kullanmak gibi beceri gerektiren işlerde sol eli kullanmakta hiçbir sakınca yoktur; hadislerde bunlara dair bir kısıtlama bulunmaz. Sağ elini kullanamayan, engeli veya yaralanması olan kimse sol eliyle yiyip içebilir; “Allah hiç kimseye gücünün yetmediğini yüklemez” (Bakara Suresi, 2/286). Solak çocukları zorlayarak ve cezalandırarak sağ ele alıştırmaya çalışmak doğru değildir; yemek için nazikçe teşvik etmek yeterlidir.

Alışkanlık Kazanmak İçin

Teyemmün, en kolay uygulanan sünnetlerdendir; çünkü ek bir zaman veya masraf gerektirmez. Başlangıç için üç hareket seçilebilir: ayakkabıyı sağdan giymek, kapıdan sağ ayakla girmek ve ikram ederken sağdan başlamak. Bunlar yerleştiğinde diğerleri kendiliğinden gelir. Unutulduğunda bir günah veya ceza söz konusu değildir; bu müstehap bir edeptir.

Sık Sorulan Sorular

Sol elle yemek yemek haram mıdır?

Âlimlerin çoğunluğuna göre mazeretsiz sol elle yemek mekruhtur; hadisteki emrin kuvveti sebebiyle haram diyenler de olmuştur. Özrü bulunan kimse için bir sakınca yoktur. Çatal sol, bıçak sağ elde kullanılırken lokmayı ağza sağ elle götürmeye özen göstermek sünnete uygun olandır.

Eve girerken sağ ayakla girmek sünnet midir?

Eve girişle ilgili özel bir hadis bulunmamakla birlikte, Hz. Âişe’nin “bütün işlerinde sağdan başlamayı severdi” ifadesinin genelliği sebebiyle âlimler bunu da güzel görmüşlerdir. Eve girerken asıl vurgulanan sünnet besmele çekmek ve selam vermektir.

Telefonu veya parayı sol elle vermek ayıp mıdır?

Dinen bir günah değildir. Bir şeyi sağ elle alıp vermek edep olarak tavsiye edilmiştir. Bazı toplumlarda sol elle vermek saygısızlık sayıldığından örfü gözetmek de güzel ahlakın gereğidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Vudû 18-19, 31, 75; Libâs 39; Eşribe 18; Müslim, Tahâret 63, 67; Libâs 67; Hac 323-326; Ebû Dâvûd, Tahâret 18; Libâs 41; İbn Mâce, Tahâret 42; Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim; Hâkka Suresi (69/19-25)