M

M Harfiyle Başlayan Dinî Terimler

98 terim; kısa tanımı, Arapça yazılışı ve geniş açıklamasıyla.

• Mâ-i MutlakBaşka bir maddeyle vasfı değişmemiş, temizlikte kullanılabilen tabii su.
• MağfiretAllah’ın günahları örtmesi ve bağışlaması.
• MahreçHarflerin ağız ve boğazda çıktığı yer.
• MahremKendisiyle evlenilmesi sürekli olarak yasak olan yakın akraba.
• MahşerKıyametten sonra insanların toplanacağı yer.
• Makâm-ı İbrâhimKâbe’nin yanında bulunan, Hz. İbrâhim’e nispet edilen taşın korunduğu yer.
• MaktûTâbiîne nispet edilen söz ya da fiil.
• Mâlikî Mezhebiİmam Mâlik b. Enes’e nispet edilen fıkıh mezhebi.
• Mâşallah“Allah’ın dilediği olmuştur” anlamında, beğeni ve takdir bildiren ifade.
• MaslahatDinin gözettiği fayda ve yarar; hükümlerin amacı olan iyilik.
• Mâtürîdiyyeİmam Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’ye nispet edilen Ehl-i sünnet itikat ekolü.
• MazmazaAbdest ve gusülde ağza su alıp çalkalamak.
• MeâlKur’an âyetlerinin bir başka dile yaklaşık çevirisi.
• MedTecvidde bir harfin sesini belirli ölçüde uzatmak.
• MedenîHicretten sonra inen âyet ve sûreler.
• MedineHz. Peygamber’in hicret ettiği ve ilk İslam toplumunun kurulduğu şehir.
• Medreseİslam dünyasında eğitim ve öğretim yapılan kurum.
• MehdîAhir zamanda geleceği rivayet edilen, adaleti sağlayacak kişi.
• MehirNikâh sebebiyle kocanın eşine vermesi gereken mal veya para.
• Mekāsıd (Makāsıdü’ş-Şerîa)Dinin hükümlerle ulaşmayı hedeflediği genel amaçlar.
• MekkeHz. Peygamber’in doğduğu, Kâbe’nin bulunduğu mukaddes şehir.
• Mekke’nin FethiHicretin sekizinci yılında Mekke’nin savaşsız biçimde alınması.
• MekkîHicretten önce inen âyet ve sûreler.
• MekruhDinen hoş görülmeyen, terk edilmesi tercih edilen fiil.
• MelekAllah’ın nurdan yarattığı, emirlerini yerine getiren, gözle görülmeyen varlıklar.
• MendupŞâriin yapılmasını kesin olmayan bir dille istediği fiil; teşvik edilen davranış.
• MerfûDoğrudan Hz. Peygamber’e nispet edilen söz, fiil ya da onay.
• MerhametAcıma, şefkat gösterme ve iyilik etme duygusu.
• MescidSecde edilen yer; namaz kılmak üzere ayrılmış ibadet mekânı.
• Mescid-i AksâKudüs’te bulunan, Müslümanların ilk kıblesi ve üçüncü harem mescidi.
• Mescid-i HaramMekke’de Kâbe’nin bulunduğu mescid; Müslümanların en mukaddes mâbedi.
• Mescid-i NebîMedine’de Hz. Peygamber’in inşa ettiği ve kabrinin bulunduğu mescid.
• MeshIslak elle bir uzvun üzerinden sıvazlayarak geçmek; abdestte baş ve mest üzerine yapılır.
• Meşhur HadisHer tabakada en az üç râvinin naklettiği, yaygın olarak bilinen hadis.
• MestAyağı topuklarla birlikte örten, üzerine mesh yapılabilen deri ya da benzeri ayakkabı.
• Metin (Hadiste)Hadisin senedinden sonra gelen asıl söz kısmı.
• MevkufSahâbeye nispet edilen, Hz. Peygamber’e kadar yükselmeyen söz ya da fiil.
• MevlidDoğum; özellikle Hz. Peygamber’in doğumu ve bu vesileyle yapılan okuma merasimi.
• Mevzû (Uydurma) HadisHz. Peygamber’e ait olmadığı hâlde ona nispet edilen uydurma söz.
• MezhepBir müctehidin usul ve görüşleri etrafında oluşan fıkhî ya da itikadî ekol.
• MihrapMescidlerde kıble yönünü gösteren, imamın namaz kıldırdığı oyuk bölüm.
• MîkâilTabiat olaylarını ve rızıkların dağıtımını Allah’ın emriyle gözetmekle görevli büyük melek.
• MîkatHac ve umreye gidenlerin ihrama girmeden geçemeyecekleri belirlenmiş sınır yerleri.
• MinaMekke yakınında, şeytan taşlama ve kurban kesme işlemlerinin yapıldığı bölge.
• MinareCamilerde ezan okumak için yapılan yüksek kule.
• MinberCamilerde cuma ve bayram hutbelerinin okunduğu, basamaklı yüksek kürsü.
• MiraçHz. Peygamber’in Mescid-i Aksâ’dan yükseltilmesi hâdisesi.
• Miraç GecesiHz. Peygamber’in İsrâ ve Miraç hâdisesinin yaşandığı kabul edilen gece.
• Miras (Ferâiz)Vefat eden kimsenin malının, belirlenen paylara göre mirasçılara dağıtılması.
• MiskinHiçbir şeyi bulunmayan, temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayan yoksul.
• MisvakDişleri temizlemek için kullanılan, erâk ağacından yapılan çubuk; ağız temizliği sünneti.
• MîzanAhirette amellerin tartılacağı ilâhî ölçü.
• MuallakSenedinin baş tarafından bir ya da birkaç râvi düşürülmüş hadis.
• Muallel (İlletli Hadis)Dışarıdan sağlam görünmekle birlikte gizli bir kusur taşıyan hadis.
• MuavvizeteynFelak ve Nâs sûreleri; sığınmayı konu edinen son iki sûre.
• MubahYapılması da terk edilmesi de serbest olan, dinen bir hüküm bağlanmamış fiil.
• MücâhedeNefsin kötü arzularına karşı sürekli mücadele etmek.
• MucizePeygamberin doğruluğunu göstermek üzere Allah’ın izniyle gerçekleşen, benzeri yapılamayan olağanüstü olay.
• Müctehidİctihad yapabilecek ilmî yeterliliğe sahip âlim.
• MudârebeBir tarafın sermaye, diğerinin emek koyduğu ve kârı paylaştığı ortaklık.
• MüdellesSenetteki bir kusurun kapalı ifadelerle gizlendiği rivayet.
• MüdrecRâvinin kendi sözünün hadis metnine karışmış olduğu rivayet.
• Müellefe-i KulûbKalpleri İslam’a ısındırılmak istenen kimseler; zekât verilecek sınıflardan biri.
• MüezzinEzan okuyan, cemaate namaz vaktini duyuran kimse.
• MüfsidBaşlanmış bir ibadeti bozan söz ya da davranış.
• MüftüDinî sorulara cevap vermekle görevli, fetva verme yetkisine sahip kişi.
• MuhacirMekke’den Medine’ye hicret eden Müslümanlar.
• MuhaddisHadis ilmiyle uğraşan, rivayetleri toplayan ve nakleden âlim.
• MuharremHicri yılın ilk ayı; haram aylardan biri ve aşure gününün bulunduğu ay.
• Muhasebe (Nefis Muhasebesi)Kişinin kendi davranışlarını gözden geçirip hesabını yapması.
• MuhkemManası açık, başka anlama ihtimali bulunmayan âyet.
• MükellefDinî hükümlerle yükümlü olan; akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış kimse.
• Mülk Sûresi (Tebâreke)Kur’an’ın 67. sûresi; ilk kelimesi sebebiyle Tebâreke olarak da anılır.
• MültezemKâbe’nin kapısı ile Hacerü’l-Esved arasında kalan, dua için sarılınan bölüm.
• Müminİman eden kimse; Allah’a ve bildirdiklerine inanan kişi.
• MünafıkKalbinde inanmadığı hâlde dış görünüşte Müslüman gibi davranan kimse.
• MunkatıSenedinin ortasında bir râvisi düşmüş olan hadis.
• Münker ve NekirKabirde insana inancıyla ilgili soru sormakla görevli iki melek.
• MurâkabeAllah’ın her an gördüğü bilinciyle kendini gözetlemek.
• MüritTasavvufî terbiye almak isteyen, bir rehbere bağlanan kimse.
• MürselTâbiînin, sahâbeyi atlayarak doğrudan Hz. Peygamber’den naklettiği hadis.
• Mürtedİslam’dan sonra dinden dönen kimse; irtidat edenin adı.
• MushafKur’an âyetlerinin iki kapak arasında toplanmış yazılı hâli.
• Musibetİnsanın başına gelen sıkıntı, felaket ve dert.
• Muska (Tılsım)Koruyucu güç atfedilerek taşınan yazılı ya da nesne biçimindeki obje.
• Müslim (Sahîh-i Müslim)İmam Müslim’in derlediği, Buhârî ile birlikte en güvenilir iki hadis kitabından biri.
• Müslümanİslam’ı kabul edip Allah’a teslim olan kimse.
• MüsnedHadislerin konulara göre değil, nakleden sahâbîlere göre sıralandığı kitap türü.
• MüşrikAllah’a ortak koşan kimse; şirk inancını benimseyen kişi.
• MüstehapYapılması sevap, terk edilmesi günah olmayan; tavsiye edilen davranış.
• MütâbaatBir rivayetin başka bir senetle desteklenmesi.
• MüteşâbihManası kapalı olan ya da birden çok anlama gelebilen âyetler.
• MütevâtirYalan üzerinde birleşmeleri düşünülemeyecek kadar çok kişinin naklettiği haber.
• MutezileAklı öne çıkaran, erken dönemde ortaya çıkmış kelam ekolü.
• MuttasılSenedinde kopukluk bulunmayan, râvi zinciri kesintisiz olan hadis.
• Müttefekun AleyhBuhârî ve Müslim’in birlikte naklettiği hadis.
• Muvattaİmam Mâlik’in derlediği, hadis ve fıkhı birleştiren en erken tarihli eserlerden biri.
• MüzdelifeArafat ile Mina arasındaki bölge; hacıların bayram gecesini geçirdiği yer.

← Tüm sözlük

Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır; fıkhî açıklamalarda Hanefî mezhebi esas alınmıştır. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 hattına danışınız.