Borç
Borçla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: borcun yazılması, süre tanımak ve borçtan kurtulma duaları.
Kur’an’ın en uzun ayeti borçla ilgilidir. Vadeli bir borç doğduğunda yazılması, şahit tutulması ve şartların açıkça belirlenmesi emredilir. Bu ayrıntı, borcun ileride dostlukları bozan bir anlaşmazlığa dönüşmesini önlemeyi hedefler.
Borçluya karşı tutum da düzenlenmiştir: darda olana ödeyebileceği zamana kadar süre tanımak istenir, alacaktan vazgeçmenin ise daha hayırlı olduğu bildirilir. Bu yaklaşım, alacaklıyı hakkından mahrum etmez; ona ahlaki bir üst basamak gösterir.
Borçlunun sorumluluğu da hafif değildir. Ödeme imkânı varken geciktirmek haksızlık sayılmış, borcun vefattan sonra bile bir yük olarak kalabileceği hatırlatılmıştır. Bu yüzden gereksiz borçlanmaktan kaçınmak tavsiye edilir.
Bu sayfada borçla ilgili ayetleri, hadisleri, borçtan kurtulma dualarını ve konuya dair rehber yazılarını topladık.
Borç ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى فَٱكْتُبُوهُ ۚ وَلْيَكْتُب بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌۢ بِٱلْعَدْلِ ۚ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَن يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ ٱللَّهُ ۚ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ ٱلَّذِى عَلَيْهِ ٱلْحَقُّ وَلْيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْـًۭٔا ۚ فَإِن كَانَ ٱلَّذِى عَلَيْهِ ٱلْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُۥ بِٱلْعَدْلِ ۚ وَٱسْتَشْهِدُوا۟ شَهِيدَيْنِ مِن رِّجَالِكُمْ ۖ فَإِن لَّمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌۭ وَٱمْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ ٱلشُّهَدَآءِ أَن تَضِلَّ إِحْدَىٰهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَىٰهُمَا ٱلْأُخْرَىٰ ۚ وَلَا يَأْبَ ٱلشُّهَدَآءُ إِذَا مَا دُعُوا۟ ۚ وَلَا تَسْـَٔمُوٓا۟ أَن تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَىٰٓ أَجَلِهِۦ ۚ ذَٰلِكُمْ أَقْسَطُ عِندَ ٱللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَٰدَةِ وَأَدْنَىٰٓ أَلَّا تَرْتَابُوٓا۟ ۖ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً حَاضِرَةًۭ تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا ۗ وَأَشْهِدُوٓا۟ إِذَا تَبَايَعْتُمْ ۚ وَلَا يُضَآرَّ كَاتِبٌۭ وَلَا شَهِيدٌۭ ۚ وَإِن تَفْعَلُوا۟ فَإِنَّهُۥ فُسُوقٌۢ بِكُمْ ۗ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۖ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱللَّهُ ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ
Yaa ayyuhal lazeena aamanoo izaa tadaayantum bidinin ilaa ajalimmusamman faktubooh; walyaktub bainakum kaatibum bil'adl; wa laa yaaba kaatibun ai yaktuba kamaa 'allamahul laah; falyaktub walyumlilil lazee 'alaihil haqqu walyattaqil laaha rabbahoo wa laa yabkhas minhu shai'aa; fa in kaanal lazee 'alaihil lhaqqu safeehan aw da'eefan aw laa yastatee'u ai yumilla huwa falyumlil waliyyuhoo bil'adl; wastash hidoo shaheedaini mir rijaalikum fa il lam yakoonaa rajulaini farajulunw wamra ataani mimman tardawna minash shuhadaaa'i an tadilla ihdaahumaa fatuzakkira ihdaahumal ukhraa; wa laa yaabash shuhadaaa'u izaa maadu'oo; wa laa tas'amooo an taktuboohu sagheeran awkabeeran ilaaa ajalih; zaalikum aqsatu 'indal laahi wa aqwamu lishshahaadati wa adnaaa allaa tartaabooo illaaa an takoona tijaaratan haadiratan tudeeroonahaa bainakum falaisa 'alaikum junaahun allaa taktuboohan; wa ashidooo izaa tabaaya'tum; wa laa yudaaarra kaatibunw wa laa shaheed; wa in taf'aloo fa innahoo fusooqum bikum; wattaqul laaha wa yu'allimu kumul laah; wallaahu bikulli shai'in 'Aleem
Ey iman edenler! Belli bir vade ile karşılıklı borç alış verişinde bulunduğunuz vakit onu yazın. Hem aranızda doğruluğuyla tanınmış yazı bilen biri yazsın. Yazı bilen biri, Allah'ın, kendisine öğrettiği gibi yazmaktan kaçınmasın da yazsın. Bir de hak kendi üzerinde olan adam söyleyip yazdırsın ve herbiri yazarken Rabbi olan Allah'dan korksun da haktan birşey eksiltmesin. Şayet borçlu bir bunak veya küçük bir çocuk veya söyleyip yazdıramıyacak durumda biri ise velisi doğrusunu söyleyip yazdırsın. Erkeklerinizden hazırda olan iki kişiyi şahit de yapın. Şayet iki tane erkek hazırda yoksa, o zaman doğruluğuna güvendiğiniz şahitlerden bir erkekle iki kadın ki, birisi unutunca, öbürü hatırlatsın, şahitler de çağırıldıklarında kaçınmasınlar; siz yazanlar da az olmuş, çok olmuş, onu vadesine kadar yazmaktan usanmayın. Bu, Allah katında adalete daha uygun olduğu gibi; hem şahitlik için daha sağlam, hem şüpheye düşmemeniz için daha elverişlidir. Meğer ki, aranızda hemen devredeceğiniz bir ticaret olsun, o zaman bunu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur. Alım satım yaptığınız vakit de yine şahit tutun. Ayrıca ne yazan, ne de şahitlik eden bir zarar görmesin. Eğer onlara zarar verirseniz, o işte mutlaka size dokunacak bir günah olur. Üstelik Allah'dan korkun. Allah size ayrıntılarıyla öğretiyor ve Allah her şeyi bilir.
وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍۢ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيْسَرَةٍۢ ۚ وَأَن تَصَدَّقُوا۟ خَيْرٌۭ لَّكُمْ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
Wa in kaana zoo 'usratin fanaziratun ilaa maisarah; wa an tasaddaqoo khairul lakum in kuntum ta'lamoon
Eğer borçlu darlık içindeyse, ona ödeme kolaylığına kadar bir süre tanıyın. Ve bu gibi borçlulara alacağınızı bağışlayıp sadaka etmeniz eğer bilirseniz sizin için, daha hayırlıdır.
مَّن ذَا ٱلَّذِى يُقْرِضُ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًۭا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥٓ أَضْعَافًۭا كَثِيرَةًۭ ۚ وَٱللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُۜطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
Man zal lazee yuqridul laaha qardan hasanan fayudaa 'ifahoo lahoo ad'aafan kaseerah; wallaahu yaqbidu wa yabsut-u wa ilaihi turja'oon
Kimdir o adam ki Allah'a güzel bir ödünç versin de Allah da ona birçok katlarını ödesin. Allah darlık da verir, genişlik de verir. Hepiniz de O'na döndürülüp götürüleceksiniz.
لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍۢ مِّن سَعَتِهِۦ ۖ وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُۥ فَلْيُنفِقْ مِمَّآ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ۚ لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَا ۚ سَيَجْعَلُ ٱللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍۢ يُسْرًۭا
Liyuntiq zoo sa'atim min sa'atihee wa man qudira 'alaihi riquhoo falyunfiq mimmaaa aataahul laah; laa yukalliful laahu nafsan illaa maaa aataahaa; sa yaj'alul laahu ba'da'usriny yusraa
Eli geniş olan genişliğine göre nafaka versin. Rızkı kısılmış bulunan da Allah'ın kendisine verdiğinden versin. Allah bir kişiye ne vermişse ancak onu teklif eder. Allah bir güçlükten sonra bir kolaylık yaratacaktır.
فَإِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًا
Fa inna ma'al usri yusra
Demek ki, zorlukla beraber bir kolaylık vardır.
إِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًۭا
Inna ma'al 'usri yusra
Evet, zorlukla beraber bir kolaylık vardır.
لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا ٱكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ إِن نَّسِينَآ أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ إِصْرًۭا كَمَا حَمَلْتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦ ۖ وَٱعْفُ عَنَّا وَٱغْفِرْ لَنَا وَٱرْحَمْنَآ ۚ أَنتَ مَوْلَىٰنَا فَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ
Laa yukalliful-laahu nafsan illaa wus'ahaa; lahaa maa kasabat wa 'alaihaa maktasabat; Rabbanaa la tu'aakhiznaa in naseenaaa aw akhtaanaa; Rabbanaa wa laa tahmil-'alainaaa isran kamaa hamaltahoo 'alal-lazeena min qablinaa; Rabbanaa wa laa tuhammilnaa maa laa taaqata lanaa bih wa'fu 'annaa waghfir lanaa warhamnaa; Anta mawlaanaa fansurnaa 'alal qawmil kaafireen
Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden başka yük yüklemez. Herkesin kazandığı hayır kendisine, yaptığı kötülüğün zararı yine kendisinedir. Ey Rabbimiz, eğer unuttuk ya da yanıldıysak bizi tutup sorguya çekme! Ey Rabbimiz, bize bizden öncekilere yüklediğin gibi ağır yük yükleme! Ey Rabbimiz, bize gücümüzün yetmeyeceği yükü de yükleme! Bağışla bizi, mağfiret et bizi, rahmet et bize! Sensin bizim Mevlamız, kâfir kavimlere karşı yardım et bize.
۞ إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلْفُقَرَآءِ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْعَٰمِلِينَ عَلَيْهَا وَٱلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَٱلْغَٰرِمِينَ وَفِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ ۖ فَرِيضَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ
Innamas sadaqaatu lilfuqaraaa'i walmasaakeeni wal 'aamileena 'alaihaa wal mu'al lafati quloobuhum wa fir riqaabi walghaarimeena wa fee sabeelil laahi wabnis sabeeli fareedatam minal laah; wal laahu 'Aleemun Hakeem
Sadakalar ancak şunlar içindir: Fakirler, yoksullar, o işte çalışan görevliler, müellefei kulûb (kalbleri İslâm'a ısındırılacaklar), köleler, borçlular, Allah yolundakiler, yolda kalmışlar. Allah tarafından böyle farz kılındı. Allah her şeyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ سَمِيعًۢا بَصِيرًۭا
Innal laaha yaamurukum an tu'addul amaanaati ilaaa ahlihaa wa izaa hakamtum bainan naasi an tahkumoo bil 'adl; innal laaha yaamurukum an tu'addul amaanaati ilaaa ahlihaa wa izaa hakamtum bainan naasi an tahkumoo bil 'adl; innal laaha ni'immaa ya'izukum bih; innal laaha kaana Samee'am Baseera
Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor. Şüphesiz ki Allah her şeyi hakkıyla işiten, hakkıyla görendir.
Borç ile İlgili Hadisler
- Aldatan bizden değildirResûlullah bir buğday yığınının yanından geçti, elini içine soktu ve parmaklarına ıslaklık dokundu. "Ey buğday sahibi, bu nedir?" diye sordu. Adam: "Yağmur…
- Alışverişte doğruluk bereket getirirAlıcı ve satıcı, birbirinden ayrılmadıkça (pazarlıktan dönme) muhayyerliğe sahiptir. Eğer doğru söyler ve (malın kusurunu) açıklarlarsa alışverişleri bereketli olur. Eğer gizler ve…
- Alışverişte hoşgörülü olana rahmetSatarken, satın alırken ve alacağını isterken hoşgörülü davranan kimseye Allah rahmet etsin.
- Allah Temizdir, Ancak Temiz Olanı Kabul EderAllah temizdir, ancak temiz olanı kabul eder. Allah, peygamberlerine emrettiğini müminlere de emretmiştir: “Ey peygamberler, temiz şeylerden yiyin ve salih amel işleyin”…
- Allah’ın Sınırlarını AşmayınAllah Teâlâ bazı farzlar koymuştur, onları zayi etmeyin. Bazı sınırlar belirlemiştir, onları aşmayın. Bazı şeyleri haram kılmıştır, onları çiğnemeyin. Unutmaksızın, size rahmet…
- Bir karış toprağı haksız yere alanKim bir karış toprağı haksız yere alırsa, kıyamet günü o toprak yedi kat yerden onun boynuna dolanır.
- Delil Davacıya, Yemin İnkâr Edene Düşerİnsanlara sadece iddialarıyla (istedikleri) verilseydi, birtakım kimseler başkalarının mallarını ve canlarını iddia ederlerdi. Fakat delil getirmek davacıya, yemin etmek de inkâr edene…
- Dilenmeyi âdet edinenSizden biri insanlardan dilenmeye devam eder; nihayet kıyamet günü yüzünde bir parça et olmadığı hâlde Allah’ın huzuruna gelir.
Borç ile İlgili Dualar
- Acizlik, Tembellik ve Korkaklıktan Sığınma DuasıPeygamberimizin sık okuduğu; acizlikten, tembellikten, korkaklıktan, cimrilikten, düşkün yaşlılıktan ve kabir azabından sığınma duası.
- Allâhümme Rahmeteke Ercû DuasıPeygamberimizin sıkıntılı kişinin okumasını tavsiye ettiği, işleri Allah'a havale eden dua.
- Borç DuasıDağ kadar borcu olanın bile borcunun ödeneceği müjdelenen "Allâhümmekfinî" duası.
- Borcun ve Düşmanın Galebesinden Sığınma DuasıBorcun altında ezilmekten, düşmanın üstün gelmesinden ve düşmanların sevinmesinden Allah'a sığınma duası.
- Hasbünallah (Tevekkül Duası)Hz. İbrahim'in ateşe atılırken söylediği "Hasbünallâhu ve ni'mel vekîl" tevekkül zikri.
- Hz. Yunus’un Duası (Sıkıntı Duası)Balığın karnında okunan ve sıkıntı anında okuyanın duasının kabul edileceği bildirilen dua.
- İftiraya Uğrayanın Duası (Fe Sabrun Cemîl)Hz. Yakub'un ve ifk olayında Hz. Âişe'nin iftira karşısında okuduğu sabır ve yardım ayeti.
- Keder ve Hüzün DuasıPeygamberimizin kederden, üzüntüden, acizlikten ve borçtan Allah'a sığındığı dua.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Adak (Nezir) Nedir? Hükümleri ve ŞartlarıAdak nedir, nasıl adanır, geçerlilik şartları, adak kurbanının eti, adağı yerine getiremeyen kişinin durumu ve adakla ilgili yanlış inanışlar.
- Akîka Kurbanı Nedir, Nasıl Kesilir?Çocuğun doğumu için şükür amacıyla kesilen akîka kurbanının hükmü, zamanı, şartları ve etinin dağıtımı hakkında bilgiler.
- Boşanma (Talak) Hükümleri ve Diyanet’in TavsiyeleriTalak nedir, türleri nelerdir, üç talak meselesi, iddet ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun boşanma konusundaki güncel yaklaşımı.
- Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve DefinVefat anından defne kadar yapılması gerekenler: ölüm döşeğindeki kişiye telkin, cenazenin yıkanması, kefenlenmesi, taşınması ve defin adabı.
- Evlilikte Eşlerin Hakları ve SorumluluklarıKur'an ve sünnete göre karı-kocanın birbirine karşı hakları, nafaka, iyi geçim, istişare ve aile içi şiddetin haramlığı üzerine temel bilgiler.
- Faiz ve Kredi Konusunda Temel BilgilerFaizin (ribâ) haramlığı, türleri, banka kredisi, konut kredisi, kredi kartı ve katılım bankacılığı konusunda Din İşleri Yüksek Kurulu'nun görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
- Kurban kesmeyen evden bereket kalkar mı?
- Borcum varken Ramazan’da umreye gitmek doğru mu?
- İşsiz kaldım; Ramazan’da kendimi işe yaramaz hissediyorum, ne yapmalıyım?
- Bayramda mutlu hissetmiyorum; bayram sevinci yaşamak zorunda mıyım?
- Günahkâr birinin kestiği kurban kabul olmaz mı?
- “Bu hayvan benim kurbanlığım” demek onu adak kurbanına dönüştürür mü?
- Bir kez kurban kesmeye başlayan her yıl kesmek zorunda mı?
- Rüyamda kurban kestiğimi gördüm, kurban kesmem gerekir mi?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
İlgili Yazılar
Mübarek ZamanlarBerat Kandili Nedir? Şaban’ın On Beşinci Gecesinin Anlamı
Berat Kandili, Şaban ayının on beşinci gecesidir. Berat kelimesinin anlamını, bu gecenin fazileti hakkındaki rivayetleri ve nasıl ihya…
Soru – CevapTövbe Kapısı Ne Zaman Kapanır? Son Nefeste Tövbe Geçerli mi?
Tövbe için son vakit ne zamandır? Can boğaza geldiğinde edilen tövbe ve Firavun'un imanı neden kabul edilmedi? Nisâ…
Soru – CevapCelâle Hayvan Nedir? Pislikle Beslenen Hayvanın Eti Yenir mi?
Celâle, ağırlıklı olarak pislikle beslenen ve eti kokusu değişen hayvandır. Etinin ve sütünün hükmü, temizlenme süresi ve günümüz…
Sağlık ve YaşamHasta Bakımı Yapanların Sevabı ve Hastaya Hizmetin Adabı Nedir?
Hastaya bakmanın İslam’daki değeri nedir? Hasta bakıcı, aile ve sağlık çalışanları için hadisler, hizmet adabı ve bakım verenin…
İslam Kültürü ve SanatıCenaze Evine Yemek Götürmek Sünnet mi? Yas Evinde Yemek Âdeti
Cenaze evine komşuların yemek götürmesi sünnet midir? Ailenin taziyecilere yemek vermesi, helva ve lokma dağıtmanın hükmü ve dikkat…
AileEvlilik Öncesi Sağlık Kontrolü ve Akraba Evliliği: İslam’ın Bakışı
Evlenmeden önce sağlık taraması yaptırmak dinen uygun mu? Akraba evliliğinin hükmü, genetik riskler ve evlilik öncesi dürüstlük üzerine…