Evlenilmesi Haram Olan Kadınlar: Kimlerle Evlenilmez?

İslam’da evlenilmesi haram olan kadınlar iki gruptur: Ebedî engelliler ve geçici engelliler. Ebedî engeller kan hısımlığı (anne, kız, kız kardeş, hala, teyze, yeğen), süt hısımlığı ve evlilik yoluyla oluşan hısımlıktır (kayınvalide, üvey kız, gelin, üvey anne). Geçici engeller ise başkasıyla evli olmak, iddet beklemek, iki kız kardeşi aynı anda nikâh altında tutmak, dört eşten fazlası ve dinî farklılık gibi durumlardır. Temel dayanak Nisâ Suresi’nin 22-24. ayetleridir.

Temel Dayanak: Nisâ Suresi 22-24

Kur’an-ı Kerim, evlenilmesi haram olan kadınları açıkça sayar: “Size şunlar haram kılındı: Anneleriniz, kızlarınız, kız kardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, erkek kardeş kızları, kız kardeş kızları, sizi emziren sütanneleriniz, süt kız kardeşleriniz, hanımlarınızın anneleri, kendileriyle zifafa girdiğiniz hanımlarınızdan olup evlerinizde bulunan üvey kızlarınız… öz oğullarınızın hanımları ve iki kız kardeşi bir arada almanız…” (Nisâ Suresi, 4/23). Bir önceki ayette de babaların evlendiği kadınlarla evlenmek yasaklanmıştır (Nisâ Suresi, 4/22).

Ebedî Evlenme Engelleri

1. Kan hısımlığı (neseb)

Kan yoluyla oluşan akrabalık, en kesin evlenme engelidir. Bir erkeğin evlenemeyeceği kan hısımları şunlardır:

• Usul: Annesi, anneanneleri ve babaanneleri, ne kadar yukarı çıkarsa çıksın.
• Füru: Kızı, kızının kızı, oğlunun kızı, ne kadar aşağı inerse insin.
• Kardeşler ve onların füruu: Kız kardeşi (ana-baba bir, baba bir veya ana bir), kardeşlerinin kızları ve onların kızları.
• Anne-babanın kardeşleri: Halası ve teyzesi; ayrıca anne-babanın hala ve teyzeleri.

Kuzenler, yani amca, dayı, hala ve teyze çocukları bu listede yer almaz; onlarla evlenmek dinen caizdir. Ancak yakın akraba evliliklerinin bazı kalıtsal hastalık risklerini artırabileceği bilindiğinden, evlilik öncesi sağlık danışmanlığı almak faydalıdır.

2. Süt hısımlığı (radâ)

Peygamberimiz, “Nesepten haram olan, sütten de haram olur” buyurmuştur (Buhârî, Şehâdât 7; Müslim, Radâ 1). Buna göre sütanne, anne gibi; süt kardeş, kardeş gibi; sütannenin kardeşleri de hala ve teyze gibi evlenme engeli oluşturur. Hanefi mezhebine göre bebeğin iki yaşını doldurmadan önce, az veya çok, bir kadının sütünü emmesi süt hısımlığı meydana getirir. Şâfiî mezhebinde ise bunun için beş ayrı doyurucu emme şartı aranır.

3. Evlilik yoluyla hısımlık (sıhriyet)

Evlilik sebebiyle bazı kişiler arasında ebedî evlenme engeli oluşur. Erkek açısından bunlar:

1. Kayınvalide ve onun annesi: Kızıyla nikâh kıyılmasıyla, zifaf olmasa bile haram olur.
2. Üvey kız: Annesiyle evlenip zifafa girilmişse haram olur. Annesiyle zifaftan önce boşanılırsa üvey kızla evlenmek caizdir.
3. Gelin: Oğlunun ve torununun eşi, nikâhla birlikte ebediyen haram olur.
4. Üvey anne: Babasının ve dedesinin eşi, nikâhla birlikte ebediyen haram olur.

Bu kişiler, evlilik sona erse bile, yani boşanma veya ölüm sonrasında da haram olmaya devam eder. Aynı zamanda mahrem sayıldıkları için, aralarında tesettür ve yolculuk gibi konularda mahrem hükümleri uygulanır.

Geçici Evlenme Engelleri

Bazı engeller ise ortadan kalkınca evlilik caiz hâle gelir:

• Başkasıyla evli olmak: Evli bir kadınla evlenmek haramdır (Nisâ Suresi, 4/24).
• İddet: Boşanmış veya kocası vefat etmiş kadın, iddeti bitmeden evlenemez (Bakara Suresi, 2/228, 234-235).
• İki kız kardeşi bir arada nikâhlamak: Bir erkek eşinin kız kardeşiyle, eşi nikâhı altındayken evlenemez. Aynı hüküm, Peygamberimizin hadisiyle kadını halası veya teyzesiyle birlikte nikâhlamayı da kapsar (Buhârî, Nikâh 27; Müslim, Nikâh 33).
• Dinî farklılık: Müslüman kadının gayrimüslim erkekle, Müslüman erkeğin de Ehl-i kitap dışındaki gayrimüslim kadınla evlenmesi caiz değildir (Bakara Suresi, 2/221; Mâide Suresi, 5/5).
• Üç talakla boşanmak: Üç talakla boşadığı eşiyle erkek, kadın başka biriyle sahih bir evlilik yapıp bu evlilik doğal yolla sona ermedikçe yeniden evlenemez (Bakara Suresi, 2/230).

Bu Yasakların Hikmetleri

Evlenme engelleri; aile içindeki sevgi ve saygı bağlarını korumak, akrabalar arasında kıskançlık ve kırgınlıkların önüne geçmek, nesebin karışmasını engellemek ve toplumsal ahlakı muhafaza etmek gibi hikmetlere dayanır. Anne, kız kardeş, hala ve teyze gibi yakınlar, insanın koruyup kolladığı, şefkat ve hürmet gösterdiği kişilerdir; bu ilişkilerin evlilik ilişkisine dönüşmesi aile yapısını sarsar. Süt hısımlığı ise emzirmenin bebekle sütanne arasında kurduğu derin bağı tanır.

Türk Medeni Kanunu’ndaki Engeller

Türk Medeni Kanunu da üstsoy ile altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala, teyze ile yeğenleri arasında ve kayın hısımları arasında evlenmeyi yasaklar. Kanunda süt hısımlığı yer almadığından, dinî açıdan süt kardeş olan kişiler kanunen evlenebilir; bu nedenle Müslümanların süt hısımlığını dikkate alması ve ailelerin bu bilgiyi kayıt altına alıp çocuklarına aktarması önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Amca kızıyla veya teyze oğluyla evlenmek caiz mi?

Evet. Kuzen evliliği dinen caizdir; Nisâ Suresi’ndeki haram kılınanlar arasında yer almaz. Bununla birlikte olası genetik riskler için evlilik öncesi sağlık kontrolünden geçmek tavsiye edilir.

Eşimden boşandıktan sonra onun kız kardeşiyle evlenebilir miyim?

Evet. İki kız kardeşi bir arada nikâhlamak yasaktır. Eşinizden boşanıp onun iddeti sona erdikten sonra kız kardeşiyle evlenmeniz caizdir.

Eşimin annesi bana ebediyen mahrem mi?

Evet. Eşinizle nikâh kıyılmasıyla kayınvalideniz size ebediyen haram olur; boşanma veya eşinizin vefatı bu hükmü değiştirmez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Nisâ Suresi (4/22-24); Bakara Suresi (2/221, 228, 230, 234-235); Mâide Suresi (5/5); Buhârî, Şehâdât 7; Nikâh 27; Müslim, Radâ 1; Nikâh 33; Türk Medeni Kanunu, md. 129; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II: İslam ve Toplum