Günlük İşlerde Sünnet Zikirler: Yemekte, Evde ve Yolculukta

Kısa cevap: Peygamberimiz günün hemen her anını kısa bir zikirle Allah’a bağlamıştır: Uyanınca hamd, yemeğe başlarken besmele, bitirince hamd, evden çıkarken tevekkül, eve girerken selam ve Allah’ın adı, bineğe binince tekbir ve tesbih. Bu zikirler uzun değildir; birkaç kelimeden ibarettir ve günlük hayatı ibadet bilinciyle doldurur. Âl-i İmrân Suresi’ndeki “ayakta, otururken ve yatarken Allah’ı anarlar” (3/191) tarifinin pratik karşılığıdır.

Sabah: Güne Başlarken

• Uyanınca: “Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ emâtenâ ve ileyhi’n-nüşûr.” Anlamı: Bizi öldürdükten sonra dirilten Allah’a hamd olsun; dönüş O’nadır (Buhârî, Deavât).
• Tuvalete girerken: “Allâhümme innî eûzü bike mine’l-hubsi ve’l-habâis.” Anlamı: Allah’ım, erkek ve dişi şeytanların şerrinden sana sığınırım (Buhârî, Vudû; Müslim, Hayz). Çıkınca “Gufrâneke” (Bağışlamanı dilerim) denir (Ebû Dâvûd, Tahâret; Tirmizî, Tahâret).
• Abdeste başlarken: Besmele çekmek sünnettir.

Yemek ve İçmek

1. Başlarken: “Bismillâh” denir. Peygamberimiz bir çocuğa “Allah’ın adını an, sağ elinle ye ve önünden ye” diye öğretmiştir (Buhârî, Et’ime; Müslim, Eşribe).
2. Başta unutulursa: Hatırlanınca “Bismillâhi evvelehû ve âhirahû” (Başında da sonunda da Allah’ın adıyla) denir (Ebû Dâvûd, Et’ime; Tirmizî, Et’ime).
3. Bitirince: Allah’a hamd edilir. Allah’ın, yiyip içtikten sonra hamd eden kuldan razı olduğu bildirilmiştir (Müslim, Zikir). Yaygın bir şekli “Elhamdülillâhillezî et’amenî hâzâ ve rezakanîhi min gayri havlin minnî ve lâ kuvveh” duasıdır (Ebû Dâvûd, Libâs; Tirmizî, Deavât).

Evden Çıkarken ve Eve Girerken

• Evden çıkarken: “Bismillâhi tevekkeltü alallâh, lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh.” Anlamı: Allah’ın adıyla; Allah’a tevekkül ettim; güç ve kuvvet ancak Allah’tandır. Bunu söyleyene “Yol gösterildin, kifayet olundun ve korundun” denileceği bildirilmiştir (Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Deavât).
• Eve girerken: Allah’ın adını anarak girmek ve ev halkına selam vermek sünnettir. Peygamberimiz, eve girerken ve yemek yerken Allah’ın adı anıldığında şeytanın “Burada ne kalacak yer ne de akşam yemeği var” dediğini haber vermiştir (Müslim, Eşribe). Ev boşsa “Esselâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhi’s-sâlihîn” denebilir (Nûr Suresi, 24/61 ayetinin tefsirinde bu şekil zikredilir).

Yolculukta

1. Araca binince: Üç defa “Allâhu ekber” denir, ardından “Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ ve mâ künnâ lehû mukrinîn, ve innâ ilâ rabbinâ lemünkalibûn” ayeti okunur (Zuhruf Suresi, 43/13-14). Peygamberimiz yolculuk duasını bu şekilde başlatırdı (Müslim, Hac).
2. Yokuş çıkarken: “Allâhu ekber”; inerken “Sübhânallâh” denir (Buhârî, Cihâd).
3. Bir yerde konaklarken: “Eûzü bi kelimâtillâhi’t-tâmmâti min şerri mâ halak” (Allah’ın eksiksiz kelimelerine, yarattıklarının şerrinden sığınırım). Bunu söyleyene oradan ayrılıncaya kadar hiçbir şeyin zarar vermeyeceği bildirilmiştir (Müslim, Zikir).
4. Dönüşte: “Âyibûne tâibûne âbidûne li-rabbinâ hâmidûn” (Dönüyoruz, tövbe ediyoruz, ibadet ediyoruz, Rabbimize hamd ediyoruz) denir (Buhârî, Umre; Müslim, Hac).

Gün İçindeki Diğer Anlar

• Aksırınca: “Elhamdülillâh”; duyan “Yerhamükellâh” der (Buhârî, Edeb).
• Öfkelenince: “Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” demek öfkeyi yatıştırır (Buhârî, Edeb; Müslim, Birr).
• Bir meclisten kalkarken: “Sübhâneke allâhümme ve bihamdike, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfirüke ve etûbü ileyk” (Tirmizî, Deavât).
• Bir musibet duyunca: “İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn” (Bakara Suresi, 2/156).

Bu Zikirleri Nasıl Öğrenmeli?

Hepsini bir anda ezberlemeye çalışmak yerine her hafta bir tanesini seçip o anı her yaşadığınızda okuyun. Buzdolabına, kapı yanına veya araca küçük bir not yapıştırmak başlangıçta yardımcı olur. Çocuklar bu zikirleri en kolay, anne babalarından duyarak öğrenir.

Sık Sorulan Sorular

Bu zikirleri Türkçe söylesem olur mu?

Anlamını Türkçe dile getirmek de bir zikir ve duadır. Ancak hadiste bildirilen lafızları öğrenip Arapça söylemek, sünnete tam uyma açısından daha faziletlidir. İkisi birlikte de yapılabilir.

Yemeğe besmelesiz başlamak günah mı?

Günah değildir; ancak sünnet terk edilmiş olur. Hatırlandığında “Bismillâhi evvelehû ve âhirahû” demek yeterlidir.

Bu zikirler için abdest gerekir mi?

Hayır. Tuvalete girerken okunan sığınma duası gibi zikirler zaten abdestsiz hâlde okunur. Zikir için abdest şart değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Âl-i İmrân Suresi (3/191); Zuhruf Suresi (43/13-14); Bakara Suresi (2/156); Buhârî, Deavât; Buhârî, Vudû; Müslim, Hayz; Buhârî, Et'ime; Müslim, Eşribe; Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Deavât; Müslim, Hac; Buhârî, Cihâd; Müslim, Zikir; Buhârî, Edeb; Tirmizî, Deavât