İftar Vaktinde Dua: Oruçlunun Duası Neden Geri Çevrilmez?

Kısa cevap: Hadislerde oruçlunun duasının geri çevrilmediği müjdelenmiştir. Peygamberimiz, duası reddedilmeyen üç kişiyi sayarken “iftar edinceye kadar oruçlu”yu da zikretmiştir (Tirmizî, Deavât; İbn Mâce, Sıyâm). Bu nedenle iftardan önceki son dakikalar, sofra hazırlığının telaşına kaptırılmadan dua ve zikirle geçirilmesi gereken kıymetli bir zamandır. Duanın kabulü ise hemen istenen şeyin verilmesi, bir kötülüğün uzaklaştırılması veya ahirette karşılık olarak saklanması şeklinde olabilir.

Oruçlunun Duasının Kıymeti

Oruç ayetlerinin tam ortasında yer alan bir ayet dikkat çekicidir: “Kullarım sana beni sorarlarsa, bilsinler ki ben onlara çok yakınım. Bana dua edince dua edenin duasına icabet ederim” (Bakara Suresi, 2/186). Âlimler, bu ayetin oruç hükümleri arasında yer almasını, oruç ile dua arasındaki güçlü bağa işaret olarak yorumlamışlardır. Oruçlu kişi gün boyu nefsini terbiye etmiş, Allah için helal olan şeylerden bile uzak durmuştur. Böyle bir kulun gönlü inceldiği ve kendini Rabbine muhtaç hissettiği bir anda yaptığı dua, samimiyet bakımından da özel bir değer taşır.

İlgili hadiste şöyle buyrulur: “Üç kişinin duası geri çevrilmez: İftar edinceye kadar oruçlunun, adil yöneticinin ve mazlumun duası” (Tirmizî, Deavât). Başka bir rivayette oruçlunun iftar anında reddedilmeyen bir duası bulunduğu da bildirilmiştir (İbn Mâce, Sıyâm); bu rivayetin senedi hakkında farklı değerlendirmeler vardır, ancak anlamı genel hadislerle desteklenmektedir.

İftar Anında Okunan Dualar

Peygamberimizin iftar ettiğinde şu duayı okuduğu rivayet edilmiştir:

“Zehebe’z-zameü ve’btelleti’l-urûku ve sebete’l-ecru inşâallah.” Anlamı: Susuzluk gitti, damarlar ıslandı; Allah dilerse ecir de sabit oldu. (Ebû Dâvûd, Savm)

Halk arasında yaygın olan “Allahümme leke sumtü ve bike âmentü ve aleyke tevekkeltü ve alâ rızkıke eftartü” duası da okunabilir. Bu duanın bazı bölümleri Ebû Dâvûd’da mürsel olarak geçmektedir ve senedinde zayıflık bulunduğu belirtilir; bununla birlikte anlamı güzel olduğu için okunmasında sakınca görülmemiştir. Önemli olan, kalbin Allah’a yönelmesi ve kişinin kendi diliyle ihtiyaçlarını arz etmesidir.

İftar Öncesi Son Dakikaları Değerlendirmek

Pek çok evde iftardan önceki yarım saat, mutfak telaşı ve sofra hazırlığıyla geçer. Oysa bu dakikalar, günün en bereketli anlarından biridir. Bu vakti değerlendirmek için şunlar yapılabilir:

1. Sofra hazırlığını mümkün olduğunca erken tamamlamak, son on dakikayı duaya ayırmak.
2. Aile fertleriyle görev paylaşımı yaparak mutfaktaki kişinin de dua etmesine fırsat tanımak.
3. Kısa bir istiğfar, salavat ve hamd ile başlayıp ardından kişisel dualara geçmek.
4. Önceden bir dua listesi hazırlamak: ailenin, hastaların, borçluların, mazlumların ve tüm ümmetin ihtiyaçları.
5. Kur’an’daki “Rabbenâ” ile başlayan duaları okumak; örneğin “Rabbimiz, bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru” (Bakara Suresi, 2/201).

Duanın Kabulü İçin Dikkat Edilecekler

• Helal lokma: Peygamberimiz, yiyeceği, içeceği ve giyeceği haram olan kişinin duasının nasıl kabul edileceğini sorgulamıştır (Müslim, Zekât). Orucun helal rızıkla açılması duanın kabulüne vesiledir.
• Acele etmemek: “Dua ettim de kabul olunmadı” diyerek duayı bırakmamak gerekir (Buhârî; Müslim).
• Kesin bir kalple istemek: Duayı “dilersen ver” gibi tereddütle değil, Allah’ın cömertliğine güvenerek yapmak.
• Başkaları için dua: Bir Müslümanın gıyabında kardeşi için yaptığı duaya meleklerin “Sana da aynısı olsun” dediği bildirilmiştir (Müslim, Zikir).
• Günahtan ve akrabalık bağını koparmaktan uzak dua: Peygamberimiz, günah veya sıla-i rahmi koparma içermeyen duaların kabul edileceğini bildirmiştir (Müslim, Zikir).

Duanın Kabul Şekilleri

Bir hadiste, günah ya da akrabalık bağını koparmayı içermeyen her duaya Allah’ın üç şekilde karşılık verdiği bildirilir: Ya istenen şey dünyada hemen verilir, ya ahiret için saklanır ya da onun benzeri bir kötülük kuldan uzaklaştırılır (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu nedenle oruçlu, duasının karşılığını hemen göremese bile ümitsizliğe düşmemelidir. Her dua, kulun Rabbiyle bağını güçlendiren bir ibadettir.

Dua Ederken Kalbin Hâli

Duanın özü, kulun kendi acizliğini ve Rabbinin kudretini idrak etmesidir. Peygamberimiz, Allah’ın gafil ve oyalanan bir kalpten gelen duayı kabul etmeyeceğini bildirmiştir (Tirmizî, Deavât). Bu yüzden iftar öncesi dua, ezberlenmiş cümlelerin hızla tekrar edilmesinden ibaret kalmamalıdır. Oruçlu kişi gün boyu yaşadıklarını düşünmeli, hatalarından dolayı tövbe etmeli, nimetlere şükretmeli ve sonra ihtiyaçlarını tek tek Rabbine arz etmelidir. Duaya hamd ve salavatla başlayıp yine salavatla bitirmek de âlimlerin tavsiye ettiği bir edeptir.

Ellerin kaldırılması, kıbleye yönelmek ve abdestli olmak duanın zorunlu şartları değildir; ancak mümkün olduğunda bu edeplere riayet etmek kalbin toplanmasına yardımcı olur. Sofrada aile fertleriyle birlikte yüksek sesle kısa bir dua yapmak, ardından herkesin içinden kendi dualarını etmesi de çocuklar için güzel bir alışkanlık hâline gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

Oruçlunun duası sadece iftar anında mı kabul edilir?

Hadislerin genel ifadesi, oruçlunun gün boyunca yaptığı duaların da kıymetli olduğunu gösterir. İftar anı ise gönlün en ince olduğu ve özellikle anılan bir vakittir.

İftar duasını Arapça okumak şart mı?

Hayır. Dua her dilde yapılabilir. Rivayet edilen duaları Arapça okumak güzeldir; ancak anlamını bilerek kendi dilinde dua etmek de makbuldür.

Allahümme leke sumtü duası sahih midir?

Bu dua mürsel bir rivayetle nakledilmiştir ve senedinde zayıflık olduğu belirtilir. Anlamı güzel olduğundan okunabilir; sahih olarak bilinen dua ise “Zehebe’z-zameü…” duasıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/186); Bakara Suresi (2/201); Tirmizî, Deavât; İbn Mâce, Sıyâm; Ebû Dâvûd, Savm; Müslim, Zekât; Müslim, Zikir; Ahmed b. Hanbel, Müsned