Kütüb-i Sitte Nedir? Altı Temel Hadis Kitabı ve Yazarları

Kütüb-i Sitte, “altı kitap” demektir ve Ehl-i sünnet dünyasında en güvenilir kabul edilen altı hadis kitabını ifade eder: Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh‘i, Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh‘i, Ebû Dâvûd’un Sünen‘i, Tirmizî’nin el-Câmi’i (Sünen), Nesâî’nin Sünen‘i ve İbn Mâce’nin Sünen‘i. Bu kitapların tamamı hicrî üçüncü asırda, yani hadis ilminin altın çağında yazılmıştır. İlk ikisine “Sahîhayn” (iki sahih), diğer dördüne “Sünen-i Erbaa” (dört sünen) denir.

Altı Kitap ve Müellifleri

1. Buhârî (ö. 256/870) – el-Câmiu’s-sahîh

Muhammed b. İsmâil el-Buhârî’nin yalnızca sahih hadisleri toplamak amacıyla yazdığı ilk eserdir. Âlimlerin çoğunluğuna göre Kur’an-ı Kerim’den sonra en güvenilir kitaptır. Bab başlıklarındaki fıkhî incelikleriyle tanınır.

2. Müslim (ö. 261/875) – el-Câmiu’s-sahîh

Müslim b. Haccâc en-Nîsâbûrî’nin eseridir. Bir hadisin farklı rivayet yollarını aynı yerde toplaması ve tertibinin düzgünlüğü ile öne çıkar. Başındaki Mukaddime, hadis usulünün en eski metinlerinden biridir.

3. Ebû Dâvûd (ö. 275/889) – Sünen

Ebû Dâvûd es-Sicistânî, fıkhî hükümlere kaynaklık eden hadisleri toplamıştır. Ahkâm hadisleri bakımından en zengin kaynaklardan biridir. Ağır zayıflık taşıyan rivayetlere kendisi işaret etmiştir.

4. Tirmizî (ö. 279/892) – el-Câmi’ (Sünen)

Ebû Îsâ et-Tirmizî, her hadisin ardından sıhhat derecesini (“hasen”, “sahih”, “garîb” gibi) ve o hadisle hangi âlimlerin amel ettiğini belirtir. Bu yönüyle hem hadis hem de mukayeseli fıkıh kaynağıdır.

5. Nesâî (ö. 303/915) – Sünen (el-Müctebâ)

Ahmed b. Şuayb en-Nesâî, daha hacimli olan es-Sünenü’l-kübrâ‘sından seçerek bu eseri oluşturmuştur. Ravi tenkidindeki titizliğiyle bilinir; dört Sünen içinde en az zayıf hadis onun kitabındadır.

6. İbn Mâce (ö. 273/887) – Sünen

İbn Mâce el-Kazvînî’nin eseri, diğer beş kitapta bulunmayan pek çok hadisi (zevâid) içerir. Bununla birlikte altı kitap içinde en çok zayıf rivayet barındıran da odur.

“Altı Kitap” Tasnifi Nasıl Oluştu?

Bu kitaplar yazıldıkları dönemde “Kütüb-i Sitte” diye anılmıyordu. Önce ilk beş kitap “usûl-i hamse” (beş temel kaynak) olarak kabul gördü. Altıncı kitabın hangisi olacağı konusunda ise farklı görüşler vardı:

• İbnü’l-Kayserânî olarak da bilinen Muhammed b. Tâhir el-Makdisî (ö. 507/1113), altı kitabın ravilerine dair eserinde altıncı sıraya İbn Mâce‘nin Sünen’ini koydu. Sonraki âlimlerin çoğu bu tercihi benimsedi.
• Rezîn b. Muâviye ve İbnü’l-Esîr gibi bazı âlimler altıncı kitap olarak İmam Mâlik’in Muvatta‘ını saydılar.
• Bazı âlimler ise Dârimî‘nin Sünen’inin bu sıraya daha layık olduğunu söylediler.

İbn Mâce’nin tercih edilmesinin başlıca sebebi, diğer beş kitapta olmayan çok sayıda hadis içermesi, yani koleksiyona daha fazla katkı sağlamasıdır. Bu altı kitaba Muvatta, Ahmed b. Hanbel’in Müsned’i ve Dârimî’nin Sünen’i eklendiğinde “Kütüb-i Tis’a” (dokuz kitap) ifadesi kullanılır.

Câmi’ ve Sünen Arasındaki Fark

Câmi’, dinin bütün ana konularını (inanç, ibadet, ahlak, tefsir, siyer, fiten, menkıbeler vb.) kapsayan hadis kitabıdır. Buhârî ve Müslim’in Sahih’leri ile Tirmizî’nin eseri bu türdendir. Sünen ise temizlikten başlayarak fıkıh konularına göre düzenlenen ve ağırlıklı olarak ahkâm hadislerini içeren kitaptır.

Kütüb-i Sitte’deki Her Hadis Sahih midir?

Hayır. Buhârî ve Müslim’in kitapları sahih hadisleri toplamak üzere yazılmıştır ve ümmet bu iki kitabı genel olarak kabulle karşılamıştır. Dört Sünen ise sahih ve hasen hadislerin yanında zayıf rivayetleri de içerir. Dolayısıyla “Kütüb-i Sitte’de geçiyor” demek, bir hadisin güvenilir bir kaynakta kayıtlı olduğunu gösterir; ancak Sünen’lerdeki bir hadisin derecesi için ayrıca âlimlerin değerlendirmesine bakmak gerekir.

Aynı şekilde, sahih hadisler yalnızca bu altı kitapla sınırlı değildir. Muvatta, Müsned, İbn Huzeyme ve İbn Hibbân’ın Sahih’leri, Hâkim’in Müstedrek’i gibi eserlerde de pek çok sahih hadis bulunur.

Türkçe Okuyucu İçin

Altı kitabın tamamı Türkçeye çevrilmiştir. Ayrıca İbnü’d-Deyba’ın Teysîrü’l-vüsûl adlı derlemesinin tercüme ve şerhi “Kütüb-i Sitte” adıyla yayımlanmış olup altı kitaptaki hadisleri konularına göre bir arada görme imkânı verir. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayımladığı Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi de Türkçedeki en değerli hadis şerhlerinden biridir.

Bu Kitaplar Neden Öne Çıktı?

Hicrî üçüncü asırda yüzlerce hadis kitabı yazılmıştır. Bunlar arasından altısının öne çıkmasının birkaç sebebi vardır:

• Müelliflerinin hem hadis hem de ravi tenkidi alanında döneminin en yetkin âlimleri olması,
• Rivayetleri belirli ölçülerle seçmeleri ve konularına göre düzenli biçimde tasnif etmeleri,
• Dinin hemen bütün konularına dair hadisleri kapsamaları,
• Sonraki âlimlerin bu kitaplar üzerine şerh, muhtasar, ricâl ve zevâid türünde sayısız çalışma yapması.

Yani bu kitapların otoritesi bir kurum kararıyla değil, asırlar boyunca ilim ehlinin onları okuyup incelemesi, tenkit süzgecinden geçirmesi ve güvenilir bulmasıyla oluşmuştur. Medreselerde hadis icazetlerinin büyük kısmının bu kitaplar üzerinden verilmesi de konumlarını pekiştirmiştir.

Sık Sorulan Sorular

Kütüb-i Sitte’de toplam kaç hadis vardır?

Tekrarlar ve farklı numaralandırma sistemleri sebebiyle kesin bir sayı vermek güçtür. Altı kitabın her biri tekrarlarıyla birlikte birkaç bin hadis içerir; tekrarlar çıkarıldığında toplam sayı önemli ölçüde azalır. Bu yüzden verilen rakamlar yaklaşık değerlerdir.

Altı kitabın en güveniliri hangisidir?

Âlimlerin çoğunluğuna göre sıralama Buhârî, ardından Müslim şeklindedir. Bazı Mağrib âlimleri tertip güzelliği sebebiyle Müslim’i öne almıştır. Sünen’ler arasında ise sıhhat bakımından genellikle Nesâî ve Ebû Dâvûd önde sayılır.

Hadis okumaya Kütüb-i Sitte ile mi başlamalı?

Bu kitaplar hacimli ve uzmanlık gerektiren eserlerdir. Yeni başlayanlar için Nevevî’nin Riyâzü’s-sâlihîn’i veya Kırk Hadis’i gibi açıklamalı seçme eserler daha uygundur; ardından Buhârî muhtasarı gibi çalışmalara geçilebilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Muhammed b. Tâhir el-Makdisî, Şürûtü'l-eimmeti's-sitte; İbnü's-Salâh, Ulûmü'l-hadîs (Mukaddime); Kettânî, er-Risâletü'l-müstetrafe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kütüb-i Sitte" maddesi