Namazda Mekruh Olan Davranışlar Neler? Sık Yapılan 15 Hata

Kısa cevap: Namazın mekruhları, namazı bozmayan fakat sünnete ve namazın edebine aykırı olduğu için sevabını azaltan davranışlardır. Başlıcaları: sağa sola bakmak, elbise veya bedenle oynamak, tuvalet ihtiyacı sıkıştırırken namaza durmak, rükû ve secdeleri acele ile yapmak, secdede kolları yere yaymak, esneyince ağzı kapatmamak, gözleri göğe dikmek ve namaz içinde sünnetleri terk etmektir. Bu hataların ortak noktası, bedeni veya kalbi namazdan uzaklaştırmalarıdır. Mekruh işleyen kişinin namazı geçerlidir; ancak tahrîmen mekruh bir fiil varsa o namazı vakit içinde yeniden kılmak uygun görülmüştür.

Mekruh Ne Demektir?

Mekruh, “hoş görülmeyen” demektir. Hanefi fıkhında iki derecesi vardır: Harama yakın olan tahrîmen mekruh ve helale yakın olan tenzîhen mekruh. Namazın vaciplerinden birini bilerek terk etmek tahrîmen, sünnet ve âdâbından birini terk etmek tenzîhen mekruhtur. Namazı bozan şeyler ayrı bir konudur; burada ele alınanlar namazı bozmaz, değerini düşürür.

Sık Yapılan 15 Hata

Dikkatle ilgili olanlar

1. Sağa sola bakmak. Hz. Âişe (r.anhâ) bunu sorduğunda Hz. Peygamber (s.a.v.) “O, şeytanın kulun namazından çalıp kaçırdığı bir şeydir” buyurmuştur (Buhârî, Ezân). Göz ucuyla bakmak mekruh değildir; başı çevirmek mekruhtur, göğsü kıbleden çevirmek ise namazı bozar.
2. Gözleri göğe veya tavana dikmek. Resûlullah bundan kesin bir dille sakındırmıştır (Buhârî, Ezân; Müslim, Salât).
3. Dikkati dağıtacak şeylerin karşısında kılmak. Yanan ekran, canlı resimleri, hareketli bir ortam veya dikkat çekici desenler karşısında namaza durmak huşûyu zedeler. İnsan veya hayvan resmi bulunan bir yere doğru ya da üzerinde böyle resimler olan elbiseyle kılmak mekruh sayılmıştır.
4. Sebepsiz yere gözleri yummak. Dikkati toplamak için kısa süreli kapatmakta sakınca görülmemiştir.

Bedenle ve kıyafetle ilgili olanlar

5. Elbise, sakal, saç veya aksesuarla oynamak. Namazda gereksiz her hareket mekruhtur. Az hareket (amel-i kalîl) namazı bozmaz; ancak dışarıdan bakanın “bu kişi namazda değil” diyeceği ölçüde çok hareket (amel-i kesîr) namazı bozar.
6. Secdeye giderken paçaları, eteği toplamak veya kolları sıvalı kılmak. Hz. Peygamber “Yedi kemik üzerine secde etmekle ve saçı, elbiseyi toplamamakla emrolundum” buyurmuştur (Buhârî, Ezân; Müslim, Salât).
7. Parmak çıtlatmak ve parmakları birbirine kenetlemek.
8. Elleri böğre (bele) koymak. Hadiste bu duruş yasaklanmıştır (Buhârî, el-Amel fi’s-salât; Müslim, Mesâcid).
9. Esnerken ağzı kapatmamak. Esneme mümkünse tutulur; tutulamıyorsa kıyamda sağ elin, diğer rükünlerde sol elin dışıyla ağız kapatılır (Müslim, Zühd).
10. Omuzlar açık, işte giyilen kirli kıyafetle veya başkasının huzuruna çıkılmayacak bir kıyafetle kılmak. “Ey Âdemoğulları! Her mescide gidişinizde güzel elbiselerinizi giyin” (A’râf Suresi, 7/31).

Rükünlerin edasıyla ilgili olanlar

11. Rükû ve secdeleri acele ile yapmak. Bu, en ciddi hatadır. Rükûdan tam doğrulmamak, iki secde arasında tam oturmamak ta’dîl-i erkânı terk etmektir. Hanefi mezhebinde ta’dîl-i erkân vaciptir; Ebû Yûsuf’a ve diğer üç mezhebe göre ise farzdır, terki namazı geçersiz kılar. Hz. Peygamber “Hırsızlığın en kötüsü namazından çalmaktır; rükûunu ve secdelerini tam yapmamaktır” buyurmuştur (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Hâkim, Müstedrek).
12. Secdede kolları yere yaymak. Erkekler için dirsekleri yere sermek mekruhtur: “Secdede itidalli olun; hiçbiriniz kollarını köpeğin yaydığı gibi yaymasın” (Buhârî, Ezân; Müslim, Salât).
13. Secdede burnu veya ayakları yerden kaldırmak. Secde yedi uzuv üzerine yapılır: alın (burunla birlikte), iki el, iki diz ve iki ayağın parmak uçları. İki ayağın birden yerden kesilmesi secdeyi geçersiz kılar; bu yalnızca mekruh değil, dikkat edilmesi gereken bir farz meselesidir.
14. İmamdan önce hareket etmek. Cemaatle namazda rükû ve secdeye imamdan önce gitmek veya ondan önce kalkmak tahrîmen mekruhtur. Hz. Peygamber bu konuda ağır bir ifadeyle uyarmıştır (Buhârî, Ezân; Müslim, Salât).

Hazırlıkla ilgili olan

15. Tuvalet ihtiyacı sıkıştırırken veya sofra hazırken namaza durmak. “Yemek hazırken ve kişi büyük-küçük abdestini sıkıştırırken namaz yoktur” (Müslim, Mesâcid). Vakit çıkma tehlikesi yoksa önce ihtiyaç giderilir.

Bunlara Eklenebilecek Diğer Mekruhlar

• Önde boşluk varken arka safta tek başına durmak.
• Kıraatte sureleri Mushaf’taki sıranın tersine okumak; örneğin birinci rekâtta İhlâs, ikincide Kâfirûn okumak. İki sure arasında tek bir kısa sure atlamak da hoş görülmemiştir. Unutarak yapılırsa mekruh olmaz.
• Farz namazlarda ikinci rekâtı birinciden belirgin biçimde uzun tutmak.
• Tesbihleri üçten az söylemek, rükûa eğilirken okumayı tamamlamak.
• Bir insanın yüzüne karşı, ateşe karşı veya geçiş yolunda namaz kılmak.
• Cep telefonunu açık bırakıp cemaati rahatsız etmek. Telefon çalarsa az bir hareketle, tek elle sessize almak namazı bozmaz ve doğru olan da budur; çalmaya bırakmak hem kişinin hem cemaatin huşûsunu bozar.

Mekruh Olmayan Bazı Hareketler

Her hareket mekruh değildir. İhtiyaç hâlinde yapılan az hareketler caizdir:

• Secde yerindeki rahatsız edici bir şeyi tek hareketle düzeltmek.
• Terini silmek, rahatsız eden bir kaşıntıyı bir kez gidermek.
• Zararlı bir haşereyi öldürmek (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât).
• Safı doldurmak için bir-iki adım atmak.
• Ağlayan çocuğunu teskin etmek. Hz. Peygamber’in torunu Ümâme’yi omzunda taşıyarak namaz kıldırdığı, secdeye varırken yere bıraktığı nakledilir (Buhârî, Salât; Müslim, Mesâcid).

Sık Sorulan Sorular

Mekruh işlediğim namazı yeniden kılmam gerekir mi?

Tenzîhen mekruhlarda gerekmez. Tahrîmen mekruh bir fiil, örneğin vaciplerden birinin bilerek terki söz konusuysa, namazın vakit içinde iadesi vacip, vakit çıktıktan sonra müstehap görülmüştür. Vacip unutularak terk edilmişse sehiv secdesi yeterlidir.

Başı açık namaz kılmak mekruh mudur?

Erkekler için başı örtmek namazın şartı değildir. Klasik Hanefi kaynaklarında tembellik ve önemsememe sebebiyle başı açık kılmak mekruh sayılmış, tevazu amacıyla olursa sakınca görülmemiştir. Bu hüküm büyük ölçüde örfe bağlıdır; baş açık gezmenin yadırganmadığı toplumlarda kerahet söz konusu olmaz. Kadınlar için ise başı örtmek namazın şartıdır.

Kısa kollu veya dar kıyafetle namaz olur mu?

Erkekler için avret yeri örtülü olduğu sürece kısa kollu ile namaz geçerlidir. Beden hatlarını belli eden dar kıyafetler ve rükû-secdede avret yerinin açılmasına yol açan düşük belli pantolonlar ise hem mekruhtur hem de açılma miktarına göre namazın geçerliliğini tehlikeye atabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: A’râf Suresi (7/31); Buhârî, Ezân; Müslim, Salât; Müslim, Mesâcid; Buhârî, el-Amel fi’s-salât; Ahmed b. Hanbel, Müsned; Hâkim, Müstedrek; Ebû Dâvûd, Salât; Diyanet İlmihali, c. 1, Namazın Mekruhları