Nazar Gerçek mi? İslam’da Göz Değmesi ve Korunma Yolları

Nazar, yani göz değmesi, sahih hadislerle sabit bir gerçektir; Hz. Peygamber (s.a.s.) “Nazar haktır” buyurmuştur. Ancak nazarın etkisi de her şey gibi Allah’ın izni ve yaratmasıyla olur. Korunmanın yolu boncuk, nal gibi nesneler değil; Allah’a sığınmak, Felak ve Nâs surelerini okumak ve beğenilen şey karşısında “mâşallah, bârekallah” demektir. Her olumsuzluğu nazara bağlamak ise doğru değildir.

Hadislerde Nazar

Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Nazar haktır. Eğer kaderin önüne geçecek bir şey olsaydı, nazar geçerdi” (Müslim, Selâm). Buhârî’de de “Nazar haktır” ifadesi yer alır (Buhârî, Tıb). Hadisin ikinci kısmı önemli bir ölçü verir: Nazar kaderi aşamaz; o da Allah’ın takdiri içinde bir sebeptir.

Sahabe döneminden bir olay konuyu somutlaştırır: Âmir b. Rebîa, yıkanmakta olan Sehl b. Huneyf’in teninin güzelliğine hayranlığını dile getirmiş, ardından Sehl yere yığılmıştır. Durum Peygamberimize bildirilince Âmir’e, “Biriniz kardeşini niçin öldürür? Hoşuna giden bir şey gördüğünde bereketle dua etseydin ya!” buyurmuş ve ondan abdest alıp suyunu Sehl’in üzerine dökmesini istemiştir (Muvatta’, Ayn; İbn Mâce, Tıb).

Kur’an’da Nazara İşaret Eden Ayetler

Âlimlerin çoğu şu ayetlerin nazara işaret ettiğini söylemiştir:

• “İnkâr edenler, Zikri (Kur’an’ı) duyduklarında neredeyse seni gözleriyle devireceklerdi” (Kalem Suresi, 68/51). Bu ayet halk arasında “nazar ayeti” olarak bilinir.
• Hz. Ya’kûb’un oğullarına, “Şehre tek bir kapıdan girmeyin, ayrı ayrı kapılardan girin” demesi (Yûsuf Suresi, 12/67). Birçok müfessir bunu, gösterişli on bir kardeşin göze gelmesinden duyulan endişeyle açıklar. Ya’kûb (a.s.) hemen ardından, “Ama Allah’tan gelecek hiçbir şeyi sizden savamam; hüküm yalnız Allah’ındır” diyerek tedbir ile tevekkülü birleştirmiştir.
• “Haset ettiği zaman hasetçinin şerrinden” Allah’a sığınmayı öğreten Felak Suresi (113/5). Nazarın çoğu zaman haset ve kıskançlıkla ilişkili olduğu belirtilmiştir.

Nazar Nasıl Olur?

Nazarın nasıl etki ettiği konusunda kesin bir bilgi yoktur. Âlimler, bakışın kendisinde bir güç bulunmadığını, Allah’ın bazı bakışların ardından etki yaratabildiğini söylemişlerdir. Nazar yalnızca kötü niyetli kimselerden gelmez; kişi sevdiğine, çocuğuna, hatta kendi malına da farkında olmadan nazar edebilir. Bu yüzden ölçü, beğenilen her şeyde Allah’ı anmaktır.

Nazardan Korunma

1. “Mâşallah” demek: Kur’an’da bahçe sahibine arkadaşı şöyle der: “Bağına girdiğinde ‘Mâşallah, lâ kuvvete illâ billâh’ (Allah’ın dilediği olur, güç yalnız Allah’tandır) deseydin ya!” (Kehf Suresi, 18/39). Beğenilen şey karşısında “bârekallah” (Allah mübarek kılsın) diye dua etmek de sünnettir.
2. Muavvizeteyn: Ebû Saîd el-Hudrî’nin bildirdiğine göre Peygamberimiz cinlerden ve insanların nazarından Allah’a sığınırdı; Felak ve Nâs sureleri inince bunları esas aldı (Tirmizî, Tıb; İbn Mâce, Tıb).
3. Çocuklar için dua: Peygamberimiz torunları Hasan ve Hüseyin için şöyle dua ederdi: “Sizi her türlü şeytandan, zehirli haşereden ve kem gözden Allah’ın eksiksiz kelimelerine sığındırırım.” Hz. İbrâhim’in de oğulları için böyle dua ettiğini söylerdi (Buhârî, Enbiyâ).
4. Sabah–akşam zikirleri: Âyetü’l-Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumak.
5. Gösterişten kaçınmak: Nimeti gizlemek gerekmez; ancak insanları imrendirecek ve kıskandıracak biçimde sergilemek hem ahlaken hoş değildir hem de hasedi davet eder. Sosyal medyada her şeyi paylaşma alışkanlığı bu açıdan da gözden geçirilmelidir.

Nazar Değdiği Düşünülen Kimseye Ne Yapılır?

Peygamberimiz nazar için rukyeye, yani okuyarak dua etmeye izin vermiştir (Buhârî, Tıb; Müslim, Selâm). Cebrâil’in Peygamberimize okuduğu şu dua örnektir: “Allah’ın adıyla sana okurum; seni rahatsız eden her şeyden, her nefsin ve hasetçi gözün şerrinden Allah sana şifa versin” (Müslim, Selâm). Kişiye Fâtiha, Âyetü’l-Kürsî, Felak ve Nâs okunabilir. Nazar ettiği bilinen kişiden abdest alması istenebilir; hadiste kendisinden bu istenen kimsenin bunu yerine getirmesi öğütlenmiştir (Müslim, Selâm).

Bununla birlikte hastalık belirtileri gösteren bir kimse, özellikle de çocuk, “nazar değmiş” denilerek hekimden uzak tutulmamalıdır. Dua ile tedavi birlikte yürür.

Nazar Eden Kişinin Sorumluluğu

Hadisteki uyarı yalnızca nazara uğrayana değil, bakana da yöneliktir. Peygamberimiz Âmir b. Rebîa’yı “Bereketle dua etseydin ya!” diye uyarmıştır. Buna göre başkasının malını, evladını, sağlığını, başarısını gören mümin kıskançlık duymak yerine “Allah mübarek etsin, artırsın” der. Haset, Kur’an’da şerrinden Allah’a sığınılan bir hastalıktır; iyilikleri ateşin odunu yediği gibi tükettiği de rivayet edilmiştir (Ebû Dâvûd, Edeb; bu rivayetin senedinde zayıflık vardır). Başkasındaki nimete imrenip aynısını Allah’tan istemek (gıpta) ise caizdir.

Aşırılıklardan Kaçınmak

Nazarı inkâr etmek bir uç, hayatı nazar korkusuyla yaşamak başka bir uçtur. Her başarısızlığı, her hastalığı, her kırılan eşyayı nazara bağlamak; komşuyu, akrabayı “gözü değdi” diye suçlamak kul hakkına girer ve toplumda güvensizlik üretir. Mümin bilir ki Allah’ın izni olmadan hiçbir şey zarar veremez: “Allah sana bir zarar dokundurursa onu O’ndan başka giderecek yoktur” (En’âm Suresi, 6/17). Tevekkül, nazar korkusunun ilacıdır.

Sık Sorulan Sorular

Nazar duası olarak hangi ayet okunur?

Felak ve Nâs sureleri sünnette sabit olan korunma sureleridir. Kalem Suresi’nin son iki ayeti (68/51-52) de halk arasında okunur; okunmasında sakınca yoktur, ancak Peygamberimizin nazar için özellikle bu ayeti okuduğuna dair sahih bir rivayet bilinmemektedir.

Esnemek, gözün yaşarması nazar belirtisi midir?

Bunların nazar belirtisi olduğuna dair sahih bir kaynak yoktur; halk inanışıdır.

Nazar değmesin diye çocuğu kötü giydirmek veya “çirkin” demek doğru mu?

Bunun dinî bir dayanağı yoktur. Çocuğa güzel isim vermek, güzel söz söylemek ve onu dua ile Allah’a emanet etmek esastır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Müslim, Selâm; Buhârî, Tıb; Muvatta', Ayn; İbn Mâce, Tıb (Sehl b. Huneyf olayı); Kalem Suresi (68/51-52); Yûsuf Suresi (12/67); Felak Suresi (113/5); Kehf Suresi (18/39); En'âm Suresi (6/17); Buhârî, Enbiyâ; Tirmizî, Tıb; İbn Mâce, Tıb