Peygamberimiz Evde Nasıl Davranırdı? Ev Hâli ve Aile İçi Sünnet

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) evinde sıradan bir aile ferdi gibi davranır; ev işlerine yardım eder, elbisesini yamar, ayakkabısını tamir eder, koyununu sağar, kendi işini kendisi görürdü. Hz. Âişe’ye onun evde ne yaptığı sorulunca “Ailesinin işlerine yardım ederdi; namaz vakti gelince de namaza çıkardı” cevabını vermiştir (Buhârî, Ezân 44; Edeb 40). O, “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır; ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım” buyurmuştur (Tirmizî, Menâkıb 63; İbn Mâce, Nikâh 50).

Ev İşlerinde

Hz. Âişe bir başka rivayette şöyle der: “O da insanlardan bir insandı; elbisesini temizler, koyununu sağar, kendi hizmetini kendi görürdü” (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Buhârî, el-Edebü’l-Müfred). “Elbisesini diker, ayakkabısını tamir eder ve erkeklerin evlerinde yaptığı işleri yapardı” (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu rivayetler, ev işine yardımın erkeğin itibarını zedelediği yolundaki anlayışın sünnetle bağdaşmadığını gösterir. Devlet başkanı, ordu komutanı ve peygamber olan bir insan için ev işi, tevazunun ve merhametin gündelik ifadesiydi.

Eşlerine Karşı

• İlgi ve sevgi gösterirdi: Hz. Âişe’nin içtiği kaptan, onun dudağını değdirdiği yerden içerdi (Müslim, Hayz 14). Amr b. Âs “İnsanlar içinde en çok kimi seviyorsun?” diye sorunca çekinmeden “Âişe’yi” demiştir (Buhârî, Fezâilü’s-Sahâbe 5; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe 8).
• Dinlerdi: Hz. Âişe’nin anlattığı, on bir kadının kocalarını tarif ettiği uzun “Ümmü Zer’ hadisi”ni sabırla dinlemiş ve sonunda “Ben sana, Ebû Zer’in Ümmü Zer’e olduğu gibiyim” buyurmuştur (Buhârî, Nikâh 82; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe 92).
• Eğlenmelerine imkân verirdi: Bayram günü mescidde mızrak oyunu oynayan Habeşlileri, Hz. Âişe yoruluncaya kadar omzunun üzerinden seyrettirmiştir (Buhârî, Îdeyn 2; Müslim, Îdeyn 17-19).
• Asla el kaldırmamıştır: “Resûlullah eliyle hiçbir şeye, ne bir kadına ne bir hizmetçiye vurmamıştır” (Müslim, Fezâil 79).
• Kıskançlığı anlayışla karşılardı: Eşlerinden biri kıskançlıkla başka bir eşin gönderdiği yemek tabağını kırınca, parçaları kendi eliyle toplamış, misafirlere “Anneniz kıskandı” demiş ve kırılan tabağın yerine sağlamını göndermiştir (Buhârî, Nikâh 107).
• İstişare ederdi: Hudeybiye’de sahabe üzüntüden emirlerini yerine getirmekte ağır davranınca eşi Ümmü Seleme’nin tavsiyesine uymuş ve sorun çözülmüştür (Buhârî, Şürût 15).
• Vefalıydı: Hz. Hatice’yi vefatından yıllar sonra da hayırla anar, koyun kestiğinde onun dostlarına pay gönderirdi (Buhârî, Menâkıbü’l-Ensâr 20; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe 74-75).

Çocuklara ve Torunlarına Karşı

Enes b. Mâlik, “Aile fertlerine Resûlullah’tan daha şefkatli birini görmedim” der (Müslim, Fezâil 63). Torunu Hasan’ı öptüğünü gören Akra’ b. Hâbis, “Benim on çocuğum var, hiçbirini öpmedim” deyince “Merhamet etmeyene merhamet olunmaz” buyurmuştur (Buhârî, Edeb 18; Müslim, Fezâil 65). Namazda secdedeyken torunu sırtına çıkınca, o inene kadar secdeyi uzatmış (Nesâî, Tatbîk 82); kız torunu Ümâme’yi omzunda taşıyarak namaz kıldırmıştır (Buhârî, Salât 106; Müslim, Mesâcid 41-43). Kızı Fâtıma yanına geldiğinde ayağa kalkar, onu öper ve kendi yerine oturturdu (Ebû Dâvûd, Edeb 143-144; Tirmizî, Menâkıb 60).

Hizmetinde Bulunanlara Karşı

On yıl hizmetinde bulunan Enes şöyle der: “Bana bir kere bile ‘öf’ demedi. Yaptığım bir şey için ‘Niçin böyle yaptın?’, yapmadığım bir şey için ‘Niçin yapmadın?’ demedi” (Buhârî, Edeb 39; Müslim, Fezâil 51). Evde çalışanlara yediğinden yedirmeyi, giydiğinden giydirmeyi ve güçlerini aşan iş yüklememeyi emretmiştir (Buhârî, Îmân 22; Müslim, Eymân 40).

Evde İbadet Hayatı

1. Farzları mescidde, nafile namazların çoğunu evinde kılardı; “Farz dışında kişinin en faziletli namazı evinde kıldığıdır” (Buhârî, Ezân 81; Müslim, Müsâfirîn 213).
2. Gece namazına kalkar, vitir vakti gelince eşini de uyandırırdı (Buhârî, Vitr 3; Müslim, Müsâfirîn 135).
3. Ramazan‘ın son on gününde ailesini de ibadete kaldırırdı (Buhârî, Leyletü’l-kadr 5; Müslim, İ’tikâf 7).
4. Evini sade tutardı; odaları küçük, eşyası azdı. Bu, imkânsızlıktan çok bir tercihti; eline geçen malı dağıtırdı.

Evde Zaman Düzeni

Hz. Ali’den nakledilen şemâil rivayetine göre Peygamberimiz evindeki vaktini üçe ayırırdı: bir bölümünü Allah’a ibadete, bir bölümünü ailesine, bir bölümünü kendisine; kendisine ayırdığı vakti de insanların ihtiyaçlarıyla paylaşırdı (Tirmizî, Şemâil). Bu rivayet, aileye ayrılan zamanın ibadet ve toplumsal sorumlulukla yarışan değil, onlarla birlikte planlanan bir hak olduğunu öğretir.

Günümüz Aileleri İçin Dersler

• Ev işi “yardım” değil, ortak hayatın paylaşımıdır; sofrayı kurmak, çocuğu uyutmak, bir söküğü dikmek sünnetin izindedir.
• Dışarıda nazik, evde sert olmak sünnetin tersidir; ölçü “ailesine en hayırlı olan”dır.
• Eşi dinlemek, anlattığını küçümsememek, sevgiyi söz ve davranışla belli etmek nebevî bir alışkanlıktır.
• Çocukla oyun oynamak vakit kaybı değil, şefkat eğitimidir.
• Evde hiçbir şekilde şiddete yer yoktur; Peygamberimiz hiç kimseye el kaldırmamıştır.
• Aileyle birlikte ibadet etmek, evi huzurlu kılan en güçlü bağdır.

Sık Sorulan Sorular

Erkeğin ev işi yapması sünnet midir?

Evet. Hz. Âişe’nin sahih rivayetleri, Peygamberimizin ev işlerine bizzat katıldığını açıkça gösterir. Bu, ona uyan bir erkek için hem sünnet hem de eşine iyilik (hüsn-i muâşeret) kapsamında sevaptır.

Peygamberimiz eşleriyle hiç tartışmaz mıydı?

Her ailede olduğu gibi onun evinde de zaman zaman kırgınlıklar yaşanmıştır; bir defasında eşlerinden bir ay ayrı kalmıştır (Buhârî, Nikâh 83; Müslim, Talâk 30-34). Ancak hiçbir zaman hakaret etmemiş, el kaldırmamış, sorunları sabır ve konuşarak çözmüştür.

“En hayırlınız ailesine en hayırlı olanınızdır” hadisi sahih midir?

Hadis Tirmizî ve İbn Mâce’de yer alır; Tirmizî “hasen sahih” demiştir. Hadis âlimlerince makbul kabul edilen bir rivayettir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Ezân 44, 81; Edeb 18, 39, 40; Nikâh 82, 83, 107; Müslim, Fezâil 51, 63, 65, 79; Hayz 14; Tirmizî, Menâkıb 60, 63; İbn Mâce, Nikâh 50; Ahmed b. Hanbel, Müsned; Buhârî, el-Edebü'l-Müfred; Tirmizî, eş-Şemâilü'l-Muhammediyye