Peygamberimiz Nasıl Uyurdu? Uyku Sünnetleri ve Yatma Adabı

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) yatsıdan sonra gereksiz yere oyalanmadan erken yatar, yatmadan önce abdest alır, yatağını silkeler, sağ yanı üzerine uzanıp sağ elini yanağının altına koyar, dua ve zikirle uykuya dalar, gecenin son bölümünde teheccüde kalkardı. Uyku sünnetlerinin özü, günün son anını da Allah’ı anarak kapatmak ve uykuyu bir gaflet değil, ibadete güç toplayan bir dinlenme hâline getirmektir.

Uyku Bir Ayettir

Kur’an uykuyu Allah’ın varlık delillerinden sayar: “Geceleyin ve gündüzün uyumanız ve O’nun lütfundan rızık aramanız da O’nun delillerindendir” (Rûm Suresi, 30/23). Bir başka ayette “Uykunuzu bir dinlenme kıldık” buyrulur (Nebe Suresi, 78/9). Dolayısıyla İslam uykuyu küçümsemez; onu bir nimet olarak görür ve bu nimetin de bir adabı olduğunu öğretir.

Yatmadan Önce

Erken yatmak

Ebû Berze el-Eslemî’nin bildirdiğine göre Resûlullah yatsı namazından önce uyumayı, yatsıdan sonra da (gereksiz) konuşmayı hoş görmezdi (Buhârî, Mevâkît 23; Müslim, Mesâcid 235). Âlimler bunun hikmetini, gece namazını ve sabah namazını kaçırmamak olarak açıklamışlardır. İlim müzakeresi, misafir ağırlama, aileyle sohbet gibi hayırlı meşguliyetler bu hoş görülmeyen konuşmanın dışında tutulmuştur.

Abdest almak

Berâ b. Âzib’e şöyle buyurmuştur: “Yatağına gideceğin zaman namaz abdesti gibi abdest al, sonra sağ yanına yat…” (Buhârî, Vudû 75; Müslim, Zikir 56). Abdestli uyumak, günü temizlik ve ibadet hâliyle kapatmaktır.

Ev güvenliği

Peygamberimiz yatmadan önce kapıların kapatılmasını, kapların örtülmesini ve ateşin (kandilin) söndürülmesini tavsiye etmiştir (Buhârî, Eşribe 22; Müslim, Eşribe 96-97). Bugün için ocağı, ısıtıcıyı ve elektrikli cihazları kontrol etmek bu sünnetin güncel karşılığıdır.

Yatağı silkelemek

“Biriniz yatağına geldiğinde, izarının kenarıyla yatağını silkelesin; çünkü kendisinden sonra oraya neyin girdiğini bilemez” buyurmuştur (Buhârî, Deavât 13; Müslim, Zikir 64).

Yatış Şekli

Peygamberimiz sağ yanı üzerine yatar, sağ elini sağ yanağının altına koyardı (Buhârî, Deavât 8; Ebû Dâvûd, Edeb 98). Yüzüstü yatan bir sahabîyi görünce onu uyarmış ve bunun Allah’ın sevmediği bir yatış olduğunu söylemiştir (Ebû Dâvûd, Edeb 95; Tirmizî, Edeb 21). Sağ yana yatmak uykuya başlarken gözetilen bir adaptır; uyku sırasında insanın istemsizce dönmesinde hiçbir sakınca yoktur. Sağlık sebebiyle farklı bir pozisyonda yatması gerekenler de hekim tavsiyesine uyarlar.

Yatağı sadeydi. Hz. Âişe, Resûlullah’ın yatağının içi hurma lifi doldurulmuş deriden olduğunu söyler (Buhârî, Rikâk 17; Müslim, Libâs 38). Hasır üzerinde yatıp vücudunda iz kaldığını gören Hz. Ömer ağlamış; Peygamberimiz ona dünyanın geçiciliğini hatırlatmıştır (Buhârî, Tefsîr 66/2; Müslim, Talâk 31).

Uyumadan Önce Okudukları

• Kısa dua: “Bismike’llâhümme emûtü ve ahyâ” (Allah’ım, senin adınla ölür ve dirilirim) (Buhârî, Deavât 7).
• İhlâs, Felak ve Nâs: Avuçlarını birleştirip bu üç sureyi okur, avuçlarına üfler ve başından başlayarak vücudunun ulaşabildiği yerlerini sıvazlardı; bunu üç defa tekrarlardı (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 14).
• Âyetü’l-Kürsî: Yatarken okuyan kimsenin sabaha kadar Allah’ın korumasında olacağı bildirilmiştir (Buhârî, Vekâlet 10).
• Bakara’nın son iki ayeti: “Kim geceleyin bu iki ayeti okursa ona yeter” (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 10; Müslim, Müsâfirîn 255).
• Tesbihat: Hz. Fâtıma ve Hz. Ali’ye yatarken 33 defa sübhânallah, 33 defa elhamdülillah, 34 defa Allahu ekber demelerini öğretmiştir (Buhârî, Deavât 11; Müslim, Zikir 80).

Uyanınca

Uyandığında “Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ emâtenâ ve ileyhi’n-nüşûr” (Bizi öldürdükten sonra dirilten Allah’a hamdolsun; dönüş O’nadır) derdi (Buhârî, Deavât 7). Gece kalktığında ağzını misvakla temizler (Buhârî, Vudû 73; Müslim, Tahâret 46), bazen Âl-i İmrân suresinin son ayetlerini okuyarak göğe bakar ve tefekkür ederdi (Buhârî, Tefsîr 3/17-18; Müslim, Müsâfirîn 191).

Uykuda Ölçü

Hz. Âişe’nin anlattığına göre Peygamberimiz gecenin ilk bölümünde uyur, son bölümünde kalkıp namaz kılardı (Buhârî, Teheccüd 15; Müslim, Müsâfirîn 129). Gece ibadetini abartıp hiç uyumamaya karar veren sahabîleri uyarmış, “Ben hem namaz kılarım hem uyurum” buyurmuştur (Buhârî, Nikâh 1; Müslim, Nikâh 5). Sünnet, ne bütün geceyi uykuyla geçirmek ne de bedeni yıpratacak şekilde uykusuz kalmaktır.

Bugün İçin Pratik Öneriler

1. Yatsıyı kıldıktan sonra ekran süresini kısaltın; telefonu yataktan uzak bir yere bırakın.
2. Abdest alın, mümkünse iki rekât namaz veya vitirle günü kapatın.
3. Günün muhasebesini yapın, kırdığınız biri varsa helalleşmeye niyet edin.
4. Sağ yanınıza uzanıp uyku dualarını okuyun; çocuklarınıza da kısa olanları öğretin.
5. Sabah namazına kalkmak için tedbir alın; alarm kurmak tevekküle aykırı değildir.

Sık Sorulan Sorular

Abdestsiz yatmak günah mıdır?

Hayır. Abdestli yatmak müstehap bir sünnettir; terk edene günah yoktur. Cünüp olan kimsenin de yatmadan önce en azından abdest alması tavsiye edilmiştir (Buhârî, Gusül 27; Müslim, Hayz 21).

Sol yana veya sırtüstü yatmak caiz midir?

Caizdir. Peygamberimizin mescidde sırtüstü uzandığı da rivayet edilmiştir (Buhârî, Salât 85; Müslim, Libâs 75). Sağ yana yatmak faziletli olandır; hoş görülmeyen yatış ise mazeretsiz yüzüstü yatmaktır.

Uyku dualarını okumadan uyuyakalırsam ne olur?

Bir sorumluluk doğmaz. Bu dualar nafile birer zikirdir. Uzun gelenler için tek cümlelik “Bismike’llâhümme emûtü ve ahyâ” duası bile sünnetin yerine gelmesi için yeterlidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Deavât 7, 8, 11, 13; Buhârî, Vudû 73, 75; Mevâkît 23; Vekâlet 10; Buhârî, Fezâilü'l-Kur'ân 10, 14; Müslim, Zikir 56, 64, 80; Müslim, Mesâcid 235; Müsâfirîn 255; Ebû Dâvûd, Edeb 95, 98; Tirmizî, Edeb 21; Rûm Suresi (30/23); Nebe Suresi (78/9)