ABD Müslümanları İslam’la Nasıl Tanıştı? Tarihî Süreç ve Kaynaklar

ABD Müslümanlarının İslam’la tanışma hikâyesi, 1500’lerdeki ilk temaslardan, köleleştirilerek getirilen Batı Afrikalı Müslümanların izlerine, XIX. yüzyılın sonundaki göçmen ve ihtida eden gruplara ve 1934’te açılan Mother Mosque of America’ya uzanır. Bugünkü büyük ve çeşitli topluluk, bu çok katmanlı mirasın ürünüdür.

Estevanico: İlk temaslar

Kaynaklarda Kuzey Amerika topraklarında bulunan ilk Müslümanlardan biri olarak Estevanico (Mustafa ez-Zemmûrî) anılır. Fas’ın Azemmur şehrinde doğan Estevanico, köleleştirilerek İspanyol bir kâşifin hizmetine verildi ve 1528’deki Narváez seferine katıldı. Seferin hayatta kalan birkaç üyesinden biri olarak Teksas ve Meksika sınırında yıllarca dolaştı; 1539’da Zuni bölgesinde öldüğü kabul edilir. Estevanico’nun dinî uygulaması konusunda bilgi sınırlıdır; yine de Kuzey Amerika’ya ulaşan ilk Müslüman kökenli kişilerden biri olarak tarihçilerce anılır. Bu tür erken temasların kalıcı bir topluluk bırakmadığını belirtmek gerekir.

Köleleştirilen Müslümanlar

Atlantik köle ticaretiyle Amerika’ya getirilen milyonlarca Afrikalı arasında Müslümanlar da vardı. Senegambiya, Gine ve Mali gibi bölgelerden getirilen bu kişilerin bir kısmı Arapça okuyup yazıyordu. Tarihçiler, ABD’ye getirilenlerin yüzde on ila yirmisinin Müslüman olabileceği tahminini yürütür, ancak kesin rakam yoktur. Ayuba Süleyman Diallo (Job ben Solomon, 1701-1773), 1731’de Maryland’e getirildi, İngiltere üzerinden özgürlüğünü kazanarak Afrika’ya döndü. Abdurrahman İbrahima (1762-1829), Fuuta Jallon’da bir prens olarak doğdu ve Mississippi’de kırk yıl köleliğin ardından özgürlüğüne kavuştu. Georgia kıyısındaki Sapelo Adası’nda yaşayan Bilali Muhammed’in ise Arapça yazılı bir el yazması (Bilali Belgesi) günümüze ulaşmıştır; bu metin Mâlikî fıkhına dair notlar içerir. Omar ibn Said (yaklaşık 1770-1864), 1831’de Arapça olarak yazdığı otobiyografisi ile bilinir. Bu metinler, Afrikalı Müslümanların yazılı ilmini göstermesi bakımından eşsizdir. Afro-Amerikan Müslümanların hikâyesinin devamı Afro-Amerikan Müslümanların İslam’la tanışması yazısında ele alınmaktadır.

XIX. yüzyıl: Göçmenler ve ihtida edenler

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı coğrafyasından, özellikle Suriye ve Lübnan’dan, işçiler ABD’ye göç etti. Bunların çoğu Hristiyan olsa da Müslümanlar da vardı. Aynı yıllarda Mohammed Alexander Russell Webb (1846-1916), 1888’de Müslüman olan, New York’ta İslam üzerine yayın yapan ve Amerika’da İslam’ı yayma çabasında bulunan bir Amerikalı gazeteci ve diplomattı. Webb, Hindistan’a giderek oradaki Müslümanlarla temas kurdu ve 1893’teki Chicago Dünya Dinler Parlamentosu’nda İslam’ı tanıttı. Onun çabası Amerikalıların İslam’a ilgisini artırdı, ancak büyük bir topluluk oluşturmadı.

XX. yüzyıl başı: İlk cemaatler ve camiler

1900’lerin başında Balkanlar, Doğu Avrupa ve Osmanlı topraklarından gelen Müslümanlar, ABD’nin sanayi şehirlerinde dernekler kurdu. Maine’de Arnavut Müslümanlar, Brooklyn’de Polonyalı Tatarlar (1900’lerde New York’ta bir dernek kuran), Ross, Kuzey Dakota’da ise Suriyeli göçmenler topluluk oluşturdu. 1934’te Iowa’nın Cedar Rapids şehrinde açılan Mother Mosque of America, Amerika’da inşa edilen ilk camilerden biri olarak bilinir. Michigan’ın Highland Park ve Dearborn şehirlerinde de Arap ve Müslüman cemaatler erken dönemde cami kurdu. Bu gelişme ABD Müslümanları tarihi yazısında devam eder.

Dinî hareketler ve ihtidalar

1910’lardan itibaren Afro-Amerikan topluluklarda yeni İslamî hareketler ortaya çıktı: 1913’te Noble Drew Ali’nin kurduğu Moorish Science Temple, 1930’da Detroit’te W. D. Fard Muhammed’in başlattığı ve Elijah Muhammed’in büyüttüğü Nation of Islam. Bunlar Sünnî ana akım İslam’dan farklı akidelere sahipti; yine de Amerika’da İslam adının yaygınlaşmasında rol oynadılar. Ahmediyye misyonerleri 1920’lerde ABD’de faaliyete başladı; bu hareketin İslam dünyasındaki yeri tartışmalıdır. Sünnî ve Şiî topluluklar ise göçle büyüdü.

Sonuç

ABD’de İslam’la tanışma, tek bir ilk temasla değil, farklı dalgaların üst üste binmesiyle gerçekleşti: köleleştirilmiş Afrikalılar, Osmanlı coğrafyası göçmenleri, ihtida edenler ve sonraki yıllarda gelen Güney Asyalılar. ABD Müslümanlarının gündelik hayatı için ABD Müslümanları arasında dinî kültür, ilim çevreleri için ABD Müslümanları arasından yetişen âlimler ve bugünkü durum için ABD Müslümanları bugün yazıları okunabilir. Kanada’daki benzer süreç için Kanada Müslümanlarının İslam’la tanışması yazısına bakılabilir.

1965 sonrası: Yeni göç dalgası

Tanışma hikâyesinin en büyük kırılması, 1965 tarihli Hart-Celler Göç Kanunu’dur. Bu kanun, ulusal köken kotalarını kaldırarak Asya ve Afrika’dan gelen göçmenlere kapıyı açtı. Güney Asya, Arap dünyası, İran ve Türkiye’den doktorlar, mühendisler ve öğrenciler ABD’ye yerleşti. Müslüman Öğrenciler Birliği (MSA) 1963’te kuruldu ve üniversitelerde İslam hakkında bilgi veren bir ağ oluşturdu. Cami sayısı 1970’lerden itibaren hızla arttı. Bu süreç, ABD’de İslam’ın artık yalnızca bir göçmen veya Afro-Amerikan mirası değil, çok kültürlü bir Amerikan dini hâline gelmesini sağladı.

Çok sesli bir başlangıç

ABD’de İslam’la tanışma hikâyesi, tek bir kahramanın değil çok sayıda grubun hikâyesidir: köleleştirilmiş âlimler, tüccarlar, gazeteciler, işçiler ve öğrenciler. Her grup, İslam’ı farklı bir dil, farklı bir mezhep ve farklı bir kültürle taşıdı. Bu çeşitlilik bugün de ABD Müslümanlarını belirleyen temel özelliktir.

Sıkça Sorulan Sorular

ABD’ye ilk Müslümanlar kimlerdi?

Kayıtlar, XVI. yüzyılda Kuzey Amerika’ya ulaşan Faslı Estevanico (Mustafa ez-Zemmûrî) ve köleleştirilerek getirilen Batı Afrika kökenli Müslümanları işaret eder.

Omar ibn Said kimdir?

1770 civarında Senegal’de doğan, 1807’de ABD’ye köleleştirilerek getirilen ve 1831’de Arapça yazdığı otobiyografisi korunan bir Müslüman âlimdir.

ABD’nin ilk camisi hangisidir?

Amerika’da inşa edilen ilk camilerden biri olarak 1934’te Iowa’nın Cedar Rapids şehrinde açılan Mother Mosque of America bilinir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Amerika Birleşik Devletleri" maddesi; Allan D. Austin, African Muslims in Antebellum America; Pew Research Center, pewresearch.org

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →