Avustralya’nın En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Marree: Afgan deveci camisi
Broken Hill ve Adelaide
Sidney: Lakemba ve Auburn

Avustralya’nın başlıca camileri Marree, Broken Hill ve Adelaide’deki Afgan deveci camileri, Sidney’deki Lakemba ve Auburn Gelibolu Camii, Melbourne’daki Preston ve Newport camileri ile Brisbane’deki Holland Park Camii’dir. Bu yapılar ülkenin 19. yüzyıl pionerlerinden bugünkü çok kültürlü topluluğuna uzanan tarihini yansıtır.

Marree: Afgan deveci camisi

Güney Avustralya’daki Marree kasabası, Afgan devecilerin ana duraklarından biriydi. 1861’de burada yapılan cami, Avustralya’nın ilk camilerinden biri olarak anılır. Ghan Heritage Müzesi’nin yanındaki mevcut kalıntılar, deveciler döneminin bir hatırasıdır. Cami, balçık ve bölgesel malzemelerle yapılmıştı. Devecilerin cenaze törenleri ve ibadetlerini burada yaptığı bilinir. Bugün yapı, çöl ortasında geçmiş bir Müslüman varlığın sessiz tanığıdır.

Broken Hill ve Adelaide

Yeni Güney Galler’deki Broken Hill’de 1887’de yapılan cami de Afgan deveci topluluğunun merkezi olmuştur. Yapı, sonradan müzeye çevrilmiş ve topluluğun tarihini sergiler. Adelaide’deki Merkez Camii ise 1888’de açılmış, şehrin Müslüman topluluğuna hizmet vermeye başlamış ve Avustralya’nın ilk kalıcı şehir camilerinden biri kabul edilmiştir. Mimari olarak mütevazı olan bu yapılar, Afgan devecilerin kendi ibadet alanlarını bu sert topraklarda nasıl kurduklarını gösterir. Perth Camii (1905) de Batı Avustralya’daki erken örneklerdendir.

Sidney: Lakemba ve Auburn

Sidney’in batısındaki Lakemba Camii (Imam Ali bin Abi Talib Camii, 1977), Lübnan kökenli Müslüman topluluğun ana merkezidir. Cami, Avustralya’nın en çok ziyaret edilen camilerinden biridir ve Ramazan boyunca düzenlenen gece pazarlarıyla tanınır. Lakemba çevresindeki Haldon Caddesi, Ramazan akşamlarında yemek tezgâhları ve alışveriş yapanlarla dolar. Auburn Gelibolu Camii ise 1999’da Türk topluluğu tarafından yapılmıştır; adı Çanakkale Savaşı’ndaki Avustralya ve Türk askerlerinin hatırasına gönderme yapar. Osmanlı tarzı kubbeli ve minareli yapı, Avustralya’daki Türk kültürünün sembollerinden biridir. Sidney’de çoğu cami Lübnan, Türk, Pakistan ve Bangladeş kökenli topluluklar tarafından işletilir.

Melbourne ve Victoria

Melbourne’da Preston Camii, Newport Camii, Dandenong ve Broadmeadows’daki camiler çeşitli topluluklara hizmet verir. Victoria’daki camiler, Türk, Lübnan, Afgan, Somali, Etiyopyalı ve Pakistan kökenli toplulukların merkezleridir. Melbourne’de ayrıca Alevi cemevleri ve Şiî hüseyniyeler vardır. Son yıllarda şehirde çok kültürlü bir cami mimarisi gelişmekte, bazı camiler çağdaş tasarımlarla öne çıkmaktadır.

Brisbane, Perth ve diğer şehirler

Brisbane’deki Holland Park Camii (Queensland), 20. yüzyıl başlarında Queensland’deki Müslüman topluluğun ibadet yeri olarak yapılan camidir ve bölgede uzun bir tarihe sahip topluluklar vardır. Perth’te Güney Perth’deki Perth Camii (1905) ve diğer camiler Müslüman nüfusa hizmet eder. Darwin ve Cairns gibi kuzey şehirlerinde Endonezya kökenli topluluklar etkindir. Canberra’da Avustralya Başkent Bölgesi’nin merkezi camisi, diplomatik topluluğun da ibadet yeri olarak kullanılır.

Mimari özellikler ve tartışmalar

Avustralya’daki camilerde çağdaş Avustralya mimarisi ile geleneksel İslami unsurlar bir arada görülür. Büyük şehirlerde kubbe ve minare tasarımları; sıcak iklim nedeniyle gölgeli avlular ve bol hava akışı gözetilir. Yeni cami projeleri yerel imar sürecinde bazen itirazlarla karşılaşır; park yeri, trafik ve komşuluk konuları öne çıkar. Bununla birlikte birçok proje belediyeler ve topluluk temsilcileri arasında yürütülen diyaloglarla çözülmüştür.

Camilerin toplumsal rolü

Avustralya’daki camiler Kur’an dersleri, hafta sonu okulları, gençlik kampları ve kadın kolları aracılığıyla toplumsal hizmet sunar. Orman yangınları ve seller gibi afetler sırasında camiler yardım toplama noktası olarak çalışmıştır. Camiler “Açık Cami Günü” etkinliklerinde ziyaretçilere kapılarını açar. Dinlerarası ilişkiler, yerel kiliselerle ortak programlarla geliştirilir. Yeni Zelanda’da 2019’da yaşanan saldırı sonrasında Avustralya camilerinde güvenlik ve dayanışma önlemleri artırılmıştır.

Ziyaret için notlar

Lakemba Camii’ne Ramazan’da gece pazarları sırasında gidenler ibadet programını dikkate almalıdır.
Kıyafet olarak uzun giysiler ve kadınlar için başörtüsü önerilir.
Marree ve Broken Hill gibi uzak yerlere giderken yol ve iklim koşulları önceden araştırılmalıdır.
Müslüman nüfusun çerçevesi için Avustralya’da Müslüman nüfusu yazısı, Ramazan için Avustralya’da Ramazan ve bayram gelenekleri yazısı okunabilir.
Kanada’daki camiler için Kanada’nın camileri yazısına bakılabilir.

Afgan devecilerin mirası

Afgan deveciler yalnızca cami yapmakla kalmamış, Avustralya’nın “Ghan” demiryolu hattının adına da ilham vermiştir; “The Ghan” treni adını onlardan alır. Deveciler arasında Pakistan, Hindistan ve Beluçistan kökenliler de vardı. Kazılarda ve arşivlerde bulunan ibadet eşyaları, Kur’an nüshaları ve hatıralar müzelerde sergilenir. Bu mirasın tanıtılması için Alice Springs’teki Afgan Deveci Müzesi gibi mekânlar ziyarete açıktır. Bu tarihî bağ, Avustralya Müslümanlarının “yeni gelenler” olmadığını, ülkenin kuruluş hikâyesinin bir parçası olduğunu vurgular. Avustralya’daki Müslüman nüfusun genel hikâyesi için Avustralya’da Müslüman nüfusu ve dinî yapı yazısı da yararlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Avustralya’nın en eski camisi hangisidir?

Güney Avustralya’daki Marree Camii (1861’de başlangıç), Afgan deveciler tarafından yapılmış ve ülkenin en eski cami girişimlerinden biri olarak kabul edilir. Mevcut kalıntılar sonraki dönemlere aittir.

Adelaide Merkez Camii neden önemlidir?

1888’de açılan cami, Avustralya’nın ilk kalıcı şehir camilerinden biri olarak ve hâlen ayakta olan en eski camilerden biri olarak bilinir.

Auburn Gelibolu Camii nedir?

Sidney’in Auburn bölgesinde, Türk topluluğu tarafından yapılmış ve Çanakkale Savaşı anısına “Gallipoli” adı verilmiş camidir.

Lakemba Camii neden ünlüdür?

Sidney’in batısındaki Lakemba’da bulunan cami, Avustralya’daki Lübnan kökenli topluluğun merkezidir ve Ramazan gece pazarlarıyla tanınır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Avustralya" md.; Australian National Imams Council ve yerel cami dernekleri kaynakları; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →